FOTOREPORTAJ: Aty ańyzǵa aınalǵan ımperator Tsın Shıhýannyń terrakot áskeri - álemniń segizinshi keremeti
ASTANA. QazAqparat - Shensı (Soltústik Batys Qytaı) provıntsııasynyń Sıan qalasy aty ańyzǵa aınalǵan ımperator Tsın Shıhýannyń (b.d. deıin 259-210 jj) terrakot áskeriniń biregeı murajaıymen áıgili. Keıbir derekter boıynsha jyl saıyn murajaı mıllıonnan astam týrısterdi qabyldaıdy.
22 júzjyldyq buryn qurylǵan terrakot áskeri álemdik ıÝNESKO mádenı murasynyń tizimine engizildi. Ol shynymen de álemniń segizinshi keremeti bolyp tanyldy. QazAqparat tilshisi osy áıgili terrakot áskeriniń murajaıynda bolyp qaıtty. Sizderdiń nazarlaryńyzǵa arnaıy fotoreportajymyzdy usynamyz. 1. Murajaı kesheni Lıntýn aýdanynyń Tsınlınchjen qystaǵynda ornalasqan. Ol Sıannan 35 shaqyrym jerde. Tasjol tegis, qaladaǵy keptelisti eseptegende, jeńil kólikpen jarty saǵattyq jer. Saıahattyń quny shamamen 250 ıýandi (40 AQSh dollaryn) quraıdy. Jumsalǵan aqshaǵa esh ókinbeısiz, sebebi siz ol jerden erekshe áser alyp shyǵasyz.
2. Eń bastysy - qaýipsizdik, qorshaý arqyly kiresiz. Murajaı kesheni 15 ga, kelýshilerge arnaıy avtomobılder qyzmet etedi. 3. Tarıh murajaı ornynda jazyq dala bolǵanyn kórsetedi. Munda terrakot áskeriniń kómilgeni kezdeısoq tabylǵan. 1974 jyly Lıshan taýynyń mańynda sıandyq sharýalar qudyq qazyp jatyp, sý ornyna kóptegen bas súıekterine tap bolǵan. Osydan keıin arheologtar qazba jumystaryn júrgizip, ondaǵan ejelgi áskerlerdiń qumbalshyq músinshelerin tapty. Búginde kelýshilerge jalpy alańy 20 myń sharshy metr úsh jerleý orny kórsetiledi. Bul jerde 8000 terrakot áskeriniń músinshesi jáne attar men 100 áskerı kúıme bar. Saıahatty eń úlken pavılonnan bastaımyz. Onyń alańy - 14 myńnan astam sharshy metr. Shuńqyrda 6000 ásker músinsheleri men attar, 40 kúıme bar. 4. Tsın Shıhýan ımperatorynyń babalary ózderimen birge tiri áskerdi o dúnıege alyp ketken. Bul bıleýshi ólgennen keıin ólimin kúzetetin terrakot áskerin qurýymen erekshelendi. Músinshelerdi somdaýǵa myńǵa jýyq adam jumyldyrylǵan. Erekshe sapaly qum paıdalanǵan. Ol kúıdirgennen keıin tastaı qatty bolyp qalǵan. Jumys on jyldaı ýaqytqa sozylǵan. Ǵalymdar ár áskerdiń beınesi tiri adamnyń túrimen beınelengen dep sanaıdy. Shyndyǵynda myńdaǵan músinshe bir-birine múldem uqsamaıdy. Túri, emotsııasy, shashy, kıimderi árqaısysynda erekshe. Ejelgi músinshilerdiń sheberligine tánti bolasyń. Áskerden basqa molada sheneýnikter, akrobattar, balýandar men mýzykanttar bar. Olardyń bári tirideı kómilgen. Sonymen qatar, terrakot áskerimen birge ımperator 70 myń jumysshylardy otbasymen qosa, úsh myńdaı kúńdi alyp ketken. 5. Terrakot áskeriniń qazba jáne jańǵyrtý jumystary búgingi kúnge deıin jalǵasýda. Tabylǵan synyqtar qalpyna keltirilýde. Áli de eki júzjyldyqqa jetetin jumys bar sııaqty. Aty ańyzǵa aınalǵan ımperatordyń molasynda qansha keremet qupııa búgip jatqany belgisiz. 6. Áskerler boıalǵan, biraq ýaqyt óte kele boıaýy taıa bastaǵan. Olardyń qandaı bolǵany ekrannan kórsetiledi. Al stendten ejelgi qola qarýdy tamashalaýǵa bolady. 7. Ejelgi sheberler erekshe zergerlikpen jumys istegenin baıqaýǵa bolady. 8. Al mynaý - qola kúıme. 9. Zaldardyń birinde terrakot áskerimen birge sapqa turýǵa bolady. Ejelgi áskermen sýretke túsý 10 ıýan (2 dollar) turady. 10. Tsın Shıhýan terrakot áskeriniń murajaıy 1997 jyly qazanda ashyldy. 11. Eskertkishke syı ala ketem deseńiz, oǵan da jaǵdaı jasalǵan. Murajaıdyń ózinde satylym sóreleri bar. Jergilikti sheberler de óz týyndylaryn usynýmen júredi. Saýdalassańyz, óz baǵasynan birneshe ese arzanǵa satyp alýǵa bolady.
12. Shyǵaberiste ádemi kıingen ártistermen 20 ıýanǵa fotoǵa túsýińe bolady. 13. Tabıǵaty biregeı, kórkemdigi kóz súrindiretin ujmaq jer adamdy tartyp-aq turady. Jergilikti turǵyndar jurt munda birneshe ret keledi jáne ár kelgen saıyn tarıhty jańa qyrynan tanıdy deıdi. «QazAqparat» HAA baspasóz týryn uıymdastyrǵan «Venhýeıbao» basylymyna jáne soǵan qoldaý kórsetken Shensı provıntsııasynyń bıligine alǵys bildiredi.
