Fotograftar kúni: bir kadrdyń artynda qansha eńbek bar

Búginde smartfondy qolǵa alyp, bir sátte ondaǵan sýret túsirý qalypty jaǵdaı. Al fotografııanyń alǵashqy kezeńinde bir ǵana kadrdy túsirý úshin birneshe saǵat, tipti kúnder qajet bolǵan. Máselen frantsýz ónertapqyshy Jozef Nepstiń 1826 jyly túsirgen «Le Grastaǵy terezeden kórinis» atty eńbegin jasaýǵa birneshe saǵat ketken. Sodan beri tehnologııa túbegeıli ózgergenimen, fotograftyń basty mindeti ózgergen joq, ıaǵnı ózgeler baıqamaı qalǵan sátti kórip, ony tarıh úshin saqtap qalý.

Osyndaı fotograftardyń biri – National Geographic Qazaqstan jýrnalynyń shef-fotografy Erbolat Shadrahov. Onyń fotografııaǵa qyzyǵýshylyǵy bala kezinen bastalǵan. Keńes dáýirinde «Smena-8» fotoapparatyn alyp, plenkamen jumys istegen.

– Bala kezimnen fotoapparattardy kórip óstim. 7-8 synypta oqyp júrgen kezimde ata-anama aıtyp, "Smena-8" fotoapparatyn alǵyzdym. Ol kezde plenka bolatyn, bir plenkaǵa nebári 36 kadr syıatyn. Sondyqtan ár kadrdy únemdep túsiretinbiz. Plenkany túsirip bolǵannan keıin qarańǵy bólmede arnaıy qurylǵy arqyly fotosýretti shyǵaratynbyz. Sol áýesqoılyq keıin kásibı mamandyǵyma aınaldy, – dedi fotograf.

Shadrahovtyń aıtýynsha, fotoapparattyń tehnıkalyq múmkindigi qansha damyǵanymen, jaqsy kadrdyń negizinde fotograftyń kózi men talǵamy turady.

– Fotografııanyń janry kóp. Portret, janrlyq foto, reportaj, tabıǵat, ań-qusty túsirý sııaqty baǵyttar bar. Biraq qaı janrda da bári adamnyń kózine, kompozıtsııaǵa kelip tireledi. Eger kompozıtsııa durys bolsa, kóz ony jaqsy qabyldaıdy. Sonymen birge sýret tehnıkalyq jaǵynan da minsiz bolýy kerek. Kompozıtsııa men tehnıkalyq talap qatar saqtalǵanda ǵana foto kórkem shyǵady», – dedi ol.

Fotograftyń negizgi kásibı baǵyty – tabıǵat pen jabaıy janýarlardy túsirý. Ol Mańǵystaý men Ústirtke jıi baryp, Qazaqstannyń tabıǵı kórinisterin taspaǵa túsiredi. Onyń aıtýynsha, Ústirttegi Qarynjaryq erekshe áser qaldyrǵan oryndardyń biri.

– Mańǵystaýǵa, Ústirtke jıi baramyn. Ústirtte Qarynjaryq degen óte ádemi jer bar. Sol jaqtan túsirgen bir kadrym ózime áli kúnge deıin eń jyly kadrlardyń biri. Jumys barysynda ártúrli janrda túsirgenimmen, negizgi kásibim – ań-qus jáne tabıǵat fotografııasy, – dedi Erbolat Shadrahov.

Mamannyń aıtýynsha, tańǵy jáne keshki mezgil tabıǵatty túsirýge qolaıly ýaqyt sanalady. Shadrahovtyń ózi de taýda túsirilim kezinde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan. 

– Tabıǵatqa, ásirese taýǵa shyqqanda mindetti túrde daıyndalyp barý kerek. Bir joly ekspedıtsııa kezinde áriptesterimniń bári tómen túsip ketti de, men taýda qalyp qoıdym. Qarańǵy túsip ketken edi. Qazir tehnologııanyń arqasynda júrgen jolymyzdy telefonǵa nemese GPS saǵatqa belgilep otyramyz. Sol baǵytpen qaıta keldim. Tómendegiler meni adasyp ketti dep oılap, qatty ýaıymdaǵan eken, – dedi fotograf.

Ol Qazaqstanda tabıǵat fotografııasy úshin múmkindigi mol birneshe óńirdi de atap ótti. Onyń ishinde Batys Qazaqstandaǵy Bozjyra shatqaly, Shyǵys Qazaqstandaǵy Qatonqaraǵaı jáne Almaty oblysynyń tabıǵı aımaqtary bar.

– Bozjyra shatqaly túsirilim men kompozıtsııa jaǵynan óte qolaıly. Shyǵys Qazaqstandaǵy Qatonqaraǵaıda kólder men muzdyqtar bar. Al Almaty oblysynda taýdan bastap kólge deıin, shól, dala, ózen sııaqty tabıǵı aımaqtardyń bárin kezdestirýge bolady. Sondyqtan eń kórkem óńirlerdiń biri dep Almaty oblysyn aıtar edim, – dedi ol.

Búginde jasandy ıntellekt pen tsıfrlyq tehnologııalar fotografııanyń múmkindigin keńeıtip otyr. Alaıda kadrdyń qundylyǵy onyń tehnıkalyq sapasymen ǵana ólshenbeıdi. Keıde bir ǵana sýret ýaqyt tynysyn, adamnyń kóńil kúıin nemese tutas oqıǵanyń maǵynasyn saqtap qalmaq.

Aıta keteıik, buǵan deıin, fotograftardyń basty tabys kózi jaıly jazǵan edik.