Fermadan dastarhanǵa deıin: Qaraǵandyda sút qalaı óndiriledi

Tabynnan alǵashqy lıtr sútke deıin

Nura aýdanynyń Kóbeteı aýylynda «Ramadan» sút-taýar fermasynyń qurylysy 2024 jyly bastalǵan. Alǵashqy sıyrlar munda 2025 jyldyń mamyr aıynda Reseıden jetkizilse, tamyz aıynda saýyndy maldan sút alý bastaldy.

Qazir fermada golshtın tuqymdy 1 100 bas iri qara bar. Kásiporyn táýligine 28 myń lıtrden astam sút óndiredi.

Ónim Qaraǵandy qalasyna jóneltiledi. Sharýashylyqtyń óz jem-shóp bazasy qalyptasqan.

Maldyń kútimi men saýý úderisi avtomattandyrylǵan jabdyqtar jáne klımatty baqylaý júıesi arqyly júrgiziledi.

— 2025 jyly Reseıden 1100 bas iri qara ákeldik. Qazir táýligine 28 myń lıtrden astam sút óndiremiz jáne ony Qaraǵandyǵa jetkizemiz. Munymen toqtap qalmaımyz — taǵy 400 basqa arnalǵan ferma salyp jatyrmyz, — dedi «Ramadan SF» JShS dırektory Jaras Qanapın.

Sharýashylyq endigi kezekte óndiris kólemin ulǵaıtyp, Astana naryǵyna shyǵýdy kózdep otyr. Alaıda sút óndirisiniń turaqtylyǵy tek mal basyna emes, onyń azyqtandyrylýyna da tikeleı baılanysty. Sondyqtan mundaǵy mal sharýashylyǵy egin sharýashylyǵymen qatar damyp keledi.

Egistikten fermaǵa deıingi baılanys

Bul tásil «Evrazııa Invest LTD» agroónerkásiptik klasterinde de qalyptasqan. Munda mal sharýashylyǵy egin ósirýmen jáne aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaýmen qatar júrgiziledi. Kompanııa ıeligindegi jerdiń jalpy aýmaǵy — 56 myń gektar. Onyń 10 myń gektary — sýarmaly alqap.

Rodnıkovskoe aýylynda bir mezgilde 35 myń tonna astyq saqtaýǵa múmkindik beretin elevator jumys isteıdi. Onyń mańynda 17 myń tonna ónimge arnalǵan kókónis qoımasy ornalasqan. Bıyl kartop 900 gektar jerge egildi, ıaǵnı jem-shóp pen ózge de aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń bir bóligi osy sharýashylyqtyń ózinde óndiriledi.

Klasterdegi iri nysandardyń biri — sút fermasy. Onyń alǵashqy kezeńi 1 200 basqa arnalǵan. Qazir taǵy 2 400 basqa eseptelgen ekinshi kezeńniń qurylysy júrip jatyr. Ony 2027 jyly iske qosý josparlanǵan. Al bolashaqta úshinshi kezeńdi salý kózdelip otyr. Sonyń nátıjesinde saýyndy sıyr sany 6 000 basqa deıin jetkizilmek.

— Elevator, kókónis qoımasy, sút-taýar fermasy, sýarmaly alqaptar jáne Saumal saýmal qymyz sútin sýblımatsııalaý óndirisi — eldiń azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtatyn bir tizbektiń ózara sabaqtas býyndary, — deıdi kompanııa ókilderi.

Fermada golshtın-frız tuqymdy iri qara ósiriledi. Tólge kún saıyn veterınarııalyq baqylaý jasalady. Sonymen qatar kompanııa sýarmaly eginshilikti damytyp, seriktesterimen birge jańbyrlatyp sýarý mashınalaryn Qazaqstanda óndirýdi jolǵa qoıýdy josparlap otyr.

Sút ónimge aınalǵanda

Súttiń tutynýshyǵa jetý jolyndaǵy kelesi kezeń — «Nátıje» sút fabrıkasy. Kásiporyn Qaraǵandyda 2003 jyldan beri jumys isteıdi. Búginde munda táýligine shamamen 90 tonna sút óńdeledi. Onyń 70 tonnaǵa jýyǵy Qaraǵandydaǵy óndiristik alańda, taǵy 20 tonnasy Kókshetaýda qaıta óńdeledi.

Shıkizat 22 qabyldaý-daıyndaý pýnkti arqyly jetkiziledi. Odan sút, aıran, ıogýrt, qaımaq, súzbe, sýzbe, qurt, sary maı jáne irimshik sekildi ónimder óndiriledi.

Kásiporyn basshylyǵynyń málimetinshe, ónim túrleriniń sany 100-den asady. Daıyn ónim Qaraǵandymen ǵana shektelmeı, Astana, Pavlodar, Ekibastuz jáne Qazaqstannyń basqa da qalalaryna jóneltiledi.

Kásiporynnyń tarıhy shaǵyn tsehtan bastalǵan. Keıin óndiristi keńeıtý týraly sheshim qabyldanyp, shetelden zamanaýı jabdyqtar satyp alynǵan.

— Sheteldegi sút zaýyttaryna baryp, ondaǵy óndiristiń qanshalyqty aýqymdy ekenin kórdim. Osydan shamamen 15 jyl buryn ózimizde de úlken sút zaýytyn salýdy sheshtim. Shvetsııadan jabdyqty nesıe qarajatyna ákeldik. Táýekeli úlken qadam boldy. Degenmen bul sheshimimiz aqtaldy, — dedi «Nátıje» sút fabrıkasy» JShS bas dırektory Erlan Áshim.

Sútti óńdeý isi tek óndiristik qýat pen tehnologııaǵa kelip tirelmeıdi. Munda shıkizattyń ózindik quny men halyqtyń satyp alý múmkindigi de mańyzdy ról atqarady. Erlan Áshimniń aıtýynsha, kásiporyn shyǵyndardy ońtaılandyrý jáne únemdeý arqyly jumys isteýge májbúr. Sebebi naryq daıyn ónim baǵasyn shıkizat qunynyń ósýine saı árdaıym kóterýge múmkindik bere bermeıdi.

Osylaısha, dúken sóresine jetkenshe sút birneshe kezeńnen ótedi. Áýeli ol fermada óndiriledi, keıin shıkizat óńdeý kásipornyna jetkizilip, ondaǵan túrli ónimge aınalady. Al kúndelikti tutynatyn bir qaptama súttiń nemese bir qorap súzbeniń artynda jem-shóp alqaptary, mal kútimi, veterınarııalyq baqylaý, óndiristik tehnologııa men daıyn ónimdi jetkizýge deıingi tutas júıe tur.

Buǵan deıin 2026 jylǵy qańtar-tamyz aılarynda Qazaqstanda 441,3 myń tonna óńdelgen sút óndirilgenin jazǵanbyz.