FastFýd - taǵam túri tıimsiz jáne ony ómir normasy etýge bolmaıdy - Sáýle Dıqanbaeva
ALMATY. Qazannyń 16-sy. QazAqparat /Názıra Eleýhan/ - Búgin álemdik qaýymdastyq Dúnıejúzilik taǵamtaný kúnin atap ótýde. Bul sharanyń maqsaty - qaýymdastyq nazaryn qazirgi kezdegi qoǵamdaǵy tamaqtaný problemalaryna aýdarý. Osy máselelerge oraı Almatyda salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý problemalary Ulttyq ortalyǵynda Dúnıejúzilik taǵamtaný kúnine arnalǵan «Tamaqtaný - qazirgi zamannyń negizgi problemasy» atty taqyrypta «dóńgelek ústel» májilisi bolyp ótti,
dep habarlaıdy ҚazAқparat.
«Kөne zamanғy қaғıdada: «As - adamnyң arқaýy» - delingen. Өkinishke қaraı, bizdiң zamandastarymyz өzin deni saý jәne symbatty seziný үshin қalaı tamaқtaný kerektigin bile bermeıdi. Tamaқtanýdyң da өzindik erejeleri bar jәne olardy eskermeýge bolmaıdy, өıtkeni tamaқtaný - bizdiң densaýlyғymyzdyң құramdas bөligi ekenin este saқtaýymyz қajet», deıdi Salaýatty өmir saltyn қalyptastyrý problemalary Ұlttyқ ortalyғynyң Bas dırektory Sәýle Dıқanbaeva.
Onyң aıtýynsha, Қazaқstanda tamaқtanýғa baılanysty dertter dınamıkasynyң teris үrdisi қalyptasқan. As қorytý organdarynyң, endokrındik jүıe aýrýlarynyң, jүrek қan-tamyr patologııasynyң jәne қaterli isikter sanynyң өsýi baıқalady. Өlim jaғdaılarynyң 86 paıyzynyң sebebteri sozylmaly aýrýlar ekenin eskersek, tamaқtanýdyң atқaratyn rөli erekshe aýқymdy ekenin tүsiný kerek. Soңғy kezde tұrғyndar arasynda jedel daıyndalғan taғam tүrleri tanymal bolýda - gambýrgerler, hot-dogtar, chıpsylar, ıogýrttar, gazdalғan ishimdikter jәne taғy da basқa tamaқ өnimderi. Әdette, «FastFýdtardy» daıyndaғan kezde azyқ-tүlik sapasyna mәn berilmeıdi. Merzimimen tamaқtanbaý densaýlyққa zııan keltiredi, tamaқtanýdyң bұl tүri tıimsiz jәne ony өmir normasy etýge bolmaıdy, dep atap өtti S. Dıқanbaeva.
Dүnıejүzilik Densaýlyқ saқtaý ұıymynyң derekteri boıynsha, aýrýlardyң 80% belgili bir dәrejede tamaқtanýғa baılanysty, al dertterdiң 40% tamaқtaný faktoryna tikeleı baılanysty.
Jyl saıyn әlemde jedel daıyndalғan taғam tүrlerine, «FastFýdtyң» agressııalyқ jarnamasyn paıdalanýғa қarsylyқ bildirgen keң aýқymdy narazylyқ aktsııalary өtkiziledi. Narazylyқ aktsııalaryn ұıymdastyrýshy қoғam belsendileriniң maқsaty - jarқyraғan jarnamalar jasyrғan shyndyқty, keңқұlashty bıznes mınýt saıyn bizdiң bәrimizge қarsy әreket etetinin, olar үnemi mıllıondaғan satyp alýshylardy aldap-arbap, densaýlyғyna zııandy azyқ-tүlikterdi eriksiz өtkizetinin қarapaıym halyқ aldynda әshkerelep, batyl kөrsetý bolyp tabylady. Al bıznestiң mұndaı әreketteriniң nәtıjesi bүgingi kүni semizdikten, jүrek қan-tamyr dertterinen jәne basқa da densaýlyқtyң kүrdeli problemalarynan zardap shegetinder bolyp otyr.
Jıyn barysynda balalardyң tamaқtanýyna baılanysty mәselelerge basty nazar aýdaryldy. Өıtkeni balalyқ shaқta densaýlyқtyң negizi қalanady, tamaқtaný jәne jalpy өmir salty stereotıpteri қalyptasady. Bilim berý mekemelerinde balalardyң tamaқtanýyn ұıymdastyrýdy taldaý barysynda edәýir olқylyқtar anyқtalғan. Қoldanylyp jatқan barlyқ sharalarғa қaramastan, mektepterde beriletin taғamdar әrtүrli emes bolyp otyr. Ratsıonda et, sүt, sүt өnimderi, jұmyrtқa, kөkөnister men jemister jetkiliksiz, ұn jәne jarma өnimderi kөbirek. Birқatar mekemelerde ystyқ tamaқty býfet өnimderimen almastyrý jalғasýda.
Dөңgelek үsteldiң soңynda jıynғa қatysýshylar sheshim shyғardy. Onyң ishinde mektepter sapaly ystyқ tamaқpen қamtamasyz etilsin, chıpsy, kırıeshka, shokaladty batondar jarnamalanbasyn, shaýrma, samsa, bәlish, gambýrger jәne gazdalғan sýsyndar satylatyn oryndar azaıtylsyn degen ұsynystar қabyldandy.
