Farmatsevtıka salasy: jetistikter, zańbuzýshylyqty anyqtaý sharalary jáne josparlar

Onyń sózinshe, mınıstrlik dárilik zattardyń halyq úshin qoljetimdiligin arttyrýǵa, olardyń sapasy men qaýipsizdigin baqylaýdy kúsheıtýge, otandyq farmatsevtıkalyq óndiristi keńeıtýge, sondaı-aq farmatsevtıkalyq jetkizý tizbegine tsıfrlyq tehnologııalardy engizý sharalaryna basa mán beredi.

Búginde elimizdegi dárihanalar men dárihana pýnktteriniń sany 6%-ǵa artyp, jalpy sany 10 myńnan asty. Onyń 3 myńnan astamy aýyldyq jerlerde.

— Dárihanalarda qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý úshin «Dárihanalyq tájirıbeniń (GPP) standarttary» engizildi. Bul standarttar dári-dármekterdi saqtaý, olardy bosatý jáne patsıentterge keńes berýge qatysty talaptardy belgileıdi. Sońǵy 2 jyldy osy standarttarǵa sáıkestigin rastaıtyn dárihanalardyń sany 34%-ǵa artty. Búginde elimizdegi árbir úshinshi dárihana osy standarttarǵa sáıkes keledi, — dedi mınıstr.

Sonymen qatar, onyń sózinshe, farmatsevtıkalyq naryqta dárilik zattardyń túrlerin keńeıtý maqsatynda tirkeý rásimderi ońtaılandyrylyp, tsıfrlyq formatqa kóshirildi. Nátıjesinde, tirkelgen dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardyń sany ótken jylmen salystyrǵanda 1 423 ataýǵa artyp, olardyń sany 22 myńǵa jetti.

— 2026 jyldyń 9 aıynyńqorytyndysy boıynsha dári-dármek satylymy, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4%-ǵa ósti. Memlekettik qoldaý sharalary nátıjesinde óndirilgen qazaqstandyq dárilik zattardyń kólemi 13%-ǵa artyp, ishki naryqtaǵy úlesi 42%-ǵa jetti, — dedi Aqmaral Álnazarova.

Zań buzýshylyqtardyń aldyn alý joldary qandaı

Mınıstrdiń málimetine júginsek, farmatsevtıka salasynda birqatar zańbuzýshylyq anyqtalǵan. Onyń sózinshe, 2024 jyly engizilgen tańbalaý júıesi dárilik zattardyń qozǵalysyn baqylaýǵa, qorlardy basqarýǵa jáne baǵalardy naqty ýaqyt rejıminde qadaǵalaýǵa múmkindik beredi.

— 2026 jyly tsıfrlyq monıtorıng barysynda 788 sýbektiniń dárilik zattardy aınalymnan eki ret shyǵarý faktileri, tegin beriletin dárilerdiń bólshek saýdada satý faktileri, olardyń shekti baǵalardan joǵary satý faktileri boıynsha zańbuzýshylyqtar anyqtalyp, ótken jylmen salystyrǵanda 10 esege artqan. Anyqtalǵan faktiler boıynsha zańnamaǵa sáıkes ákimshilik hattamalar toltyrylyp, aıyppuldar salyndy, — dedi Aqmaral Álnazarova.

Onyń aıtýynsha, qabyldanǵan sharalar nátıjesinde tegin dárilerdiń dárihanalarda satý faktileri 20 esege azaıdy.

Sonymen qatar, tańbalaý júıesinde uıymdardaǵy dárilerdiń kólemi men baǵasyn tsıfrlyq baqylaý engizilgen. Sonyń nátıjesinde jedel respıratorlyq ınfektsııalardyń maýsymdyq órshýine daıyndyq aıasynda vırýsqa qarsy dárilik zattardyń 123 mln qaptamasy anyqtaldy. Bul qajetti dáriler kóleminiń jetkiliktiligin bildiredi.

Baǵany tsıfrlyq baqylaý nátıjesinde aınalymdaǵy dárilerdiń 50%-ynyń quny turaqty ekeni anyqtaldy. Al 799 dári túriniń baǵasy tómendegen.

Aqmaral Álnazarova tańbalaý júıesiniń aýqymy keńeıip kele jatqanyn da atap ótti. 2026 jyldyń qyrkúıeginen bastap bıologııalyq belsendi qospalardy tańbalaý engizilse, 2027 jyldyń 1 naýryzdan bastap medıtsınalyq buıymdardy tańbalaý kózdelgen.

Mınıstrdiń málimdeýinshe, azamattar «eGov Mobile» jáne «Naqty ónim» qosymshalaryn paıdalana otyryp, dárilik zattyń júıede tirkelgenin, onyń óndirýshisin, sondaı-aq dáriniń qoljetimdiligi men onyń bólshek saýda da shekti baǵasy týraly aqparattar ala alady.

— Sonymen qatar, qandaı da bir zań buzýshylyqtar anyqtalǵan jaǵdaıda, azamattar atalǵan qosymshalar arqyly Densaýlyq saqtaý mınıstrligine tikeleı shaǵym joldaýǵa múmkindigi bar, — dedi ol.

Jańa keshenniń tıimdiligi qandaı bolmaq

Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova Úkimet otyrysynda bıologııalyq qaýipsizdigi joǵary deńgeıge sáıkes keletin zamanaýı zerthanalyq keshen salynatynyn da málimdedi. Nysan elordada boı kótermek.

Onyń sózinshe, bıyl sáýir aıynda elimiz Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń retteýshi júıeleriniń 3-shi deńgeıine qol jetkizdi. Bul baǵalaý ulttyq retteý júıesiniń turaqty jumys isteıtinin jáne halyqaralyq talaptarǵa tolyq sáıkes keletindigin rastaıdy. Qazaqstan — TMD elderi arasynda mundaı dárejege ıe bolǵan alǵashqy memleket.

— Memleket úshin bul — otandyq dárilerdiń eksport kóleminiń artýy men farmatsevtıka salasyna ınvestıtsııa tartýyna septigin tıgizedi. Halyq úshin bul — dárilik zattardyń sapasy men qaýipsizdiginiń joǵary ekendigine kepildik beredi, — dedi mınıstr.

Endi kelesi maqsat — tórtinshi, ıaǵnı eń joǵary deńgeıge jetý. Bul Qazaqstandaǵy farmatsevtıkanyń halyqaralyq óndiristik habyna aınalýyna, dárilerdiń eksporttyq múmkinshiligin keńeıtýge jol ashady.

— Osyǵan baılanysty Astana qalasynda bıologııalyq qaýipsizdigi joǵary deńgeıge sáıkes keletin zamanaýı zerthanalyq keshen salý josparlanýda. Munda vaktsınalarǵa synaq júrgizýge, sondaı-aq olardyń sapasy men qaýipsizdigine táýelsiz baǵalaý múmkindikteri keńeıedi, — dedi Aqmaral Álnazarova.

DSM dereginshe, bıyl 28 qyrkúıekte «VL» JShS-men «Zerthanalary bar dárilik zattar men medıtsınalyq buıymdardy saraptaý ortalyǵyn» salýǵa arnalǵan jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleý týraly kelisim shart jasaldy. Atalǵan jumys kelesi jyly 30 sáýirde aıaqtalmaq.

Saladaǵy jetistikter

Densaýlyq saqtaý mınıstri farmatsevtıkaǵa qatysty naqty statıstıkalardy bólisti. Onyń málimdemesine sensek, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha farmatsevtıka naryǵynyń kólemi 1 trln 285 mlrd teńgege jetip, eki jyl ishinde 31%-ǵa ósti. Onyń ishinde qazaqstandyq óndiris kólemi 37%-ǵa artty. Oń úrdis bıyl da saqtalyp otyr. 2026 jyldyń 8 aıynda 157 mlrd teńgeniń ónimi óndirildi, ıanı kórsetkish ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 30%-ǵa joǵary. Sonymen birge, sońǵy 2 jylda salaǵa salynǵan ınvestıtsııalar kólemi 3,3 esege, al eksport 1,9 esege ósti. Eksportqa joldanatyn negizgi memleketter qataryna Reseı, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Monǵolııa, Moldava kirdi. Al byltyr «Hımfarm» kompanııasy Eýropalyq Odaqtyń GMP sertıfıkatyn alyp, Eýropa naryǵyna shyqty. Atap aıtsaq, 2026 jyldyń qyrkúıeginde qant dıabetin emdeýge arnalǵan dárilik zatynyń alǵashqy partııasy Bolgarııaǵa jóneltildi.

— Qazaqstandyq óndiristi odan ári damytý jáne ınvestııa tartý maqsatynda Mınıstirlik jalpy somasy 862 mln AQSh dollary bolatyn 8 ınvestııalyq jobalar kelisimshartyn jasady.Jobalar aıasynda 494 dárilik zatty óndirý jáne 1 200 jumys ornyn qurý kózdelgen.Onyń ishinde alǵashqy 300 dárilik zatty 2027-2030 jyldary óndirý josparlanǵan, — dedi Aqmaral Álnazarova.

 Onyń sózinshe, Qazaqstannyń farmatsevtıka salasyn damytý 3 negizgi baǵyt boıynsha júzege asyrylyp jatyr:

• Birinshisi — bul, uzaq merzimdi kelisim sharttar jasasý;
• Ekinshisi — memleketaralyq satyp alýlar tetigi. Bul tetik qazaqstandyq kásiporyndardyń satý naryqtaryn keńeıtýge jáne eksporttyq áleýetin nyǵaıtýǵa múmkindik beredi;
• Úshinshisi — satyp alý protsesteri kezinde qazaqstandyq ónimderge jeńildik berý tásili.

Mınıstr bul sharalar qazaqstandyq dári-dármekterge degen suranysty arttyrýǵa, óndiristi damytýǵa jáne eldiń farmatsevtıkalyq qaýipsizdigin kúsheıtýge baǵyttalǵanyn atap ótti. Aıta keteıik, buǵan deıin Qazaqstannyń farmatsevtıka salasyna tartylǵan ınvestıtsııa kólemi úsh jylda úsh eseden astam óskenin jazǵanbyz.