Eýropanyń ortalyq bankteri altyn qoryn AQSh-tan áketip jatyr: «altyn kóshi» kúsheıdi
ASTANA. KAZINFORM – AQSh-tan altynnyń jappaı shyǵarylýy baıqalǵan. Frantsııa óz altyn qoryn amerıkalyq qoımalardan tolyq qaıtaryp aldy, al onyń izinshe Germanııa, Nıderlandy jáne basqa da elder osy qadamǵa daıyndalyp jatqany belgili boldy. Sarapshylardyń pikirinshe, bul úrdis álemdik qarjy júıesiniń ózgerip jatqanyn jáne dollarǵa degen senimniń álsireı bastaǵanyn kórsetedi, dep jazdy BELTA.
Sarapshylar EO men AQSh-ta buǵattalǵan reseılik aktıvter jaǵdaıy kóptegen elder úshin sabaq bolǵanyn aıtady. Sonyń nátıjesinde memleketke tıesili kez kelgen aktıvtiń qaýipsizdigine qatysty kúmán kúsheıdi.
Altyndy qaıtarý úderisi
2026 jyldyń naýryz aıynda Frantsııa ortalyq banki AQSh-tan altyn qoryn tolyq repatrıatsııalaǵanyn resmı túrde jarııalady. Sońǵy 129 tonna altyn elge qaıtaryldy. Resmı málimdemede bul sheshimniń saıası emes, ekonomıkalyq turǵydan tıimdi ekeni, ıaǵnı altyndy Eýropada saqtaý qısyndyraq ekeni aıtyldy.
Biraq Frantsııa bul baǵytta jalǵyz emes. Majarstan altyn qoryn tolyqtaı shetelden qaıtardy. Avstrııa óz qorynyń 50%-yn el aýmaǵyna kóshirdi. Al basqa memleketterde osy máselege qatysty qyzý pikirtalastar júrip jatyr.
AQSh úshin bul mańyzdy belgi sanalady. Buǵan deıin álemniń kóptegen elderi altyndaryn amerıkalyq qoımalarda saqtaýdy jón kórse, endi bul úrdis keri baǵytqa ózgerip otyr.
Saıası faktorlar
Keıbir elder altyndy qaıtarý úderisin birneshe jyl buryn bastaǵan. Sarapshylar munyń bir sebebi — AQSh pen Eýropa arasyndaǵy bolashaq qarym-qatynasqa qatysty belgisizdik ekenin aıtady.
Mysaly, Germanııa 2013–2017 jyldary AQSh-tan 300 tonna altyn qaıtardy. Qazirgi ýaqytta elde taǵy shamamen 1236 tonnany elge ákelý máselesi talqylanǵan.
Nıderlandy 2014 jyly 122,5 tonna altyndy qaıtaryp, keıin ony saqtaýǵa arnalǵan arnaıy keshen saldy. Qazir qalǵan bóligin qaıtarý máselesi qarastyrylyp jatyr.
Avstrııa aktıvterdi saqtaý qurylymyn qaıta qarap, altynnyń 50%-yn óz aýmaǵynda, 30%-yn Londonda, 20%-yn Shveıtsarııada saqtaýdy josparlap otyr.
Majarstan sońǵy jyldary altyn qoryn edáýir ulǵaıtyp, ony tolyqtaı el ishinde saqtaýǵa kóshti. Bul sheshim ınflıatsııa táýekelderi men jahandyq qaryzdyń ósýine baılanysty qabyldanǵan.
Bul úrdis tek Eýropamen shektelmeıdi. Afrıka jáne Taıaý Shyǵys elderi de altyn qorlaryn qaıtarýǵa kiristi. Mysaly, Nıgerııa osyndaı sheshim qabyldasa, Saýd Arabııasy da uqsas qadamǵa nıet bildirgen.
Dollarǵa senimniń álsireýi
Sarapshylardyń aıtýynsha, bul ózgerister AQSh-qa degen senimniń tómendeýin kórsetedi. Buǵan deıin Vashıngton ózge elderdiń altyn qorlaryn baqylaý arqyly yqpal etý quralyna ıe bolǵan edi. Endi bul múmkindik álsirep keledi.
Altynǵa degen suranystyń artýy tarıhı turǵyda dollar baǵamyna qysym túsiredi. Qazirgi tańda altyn tolyqtaı dollardy almastyrmasa da, ortalyq bankterdiń uzaq merzimdi rezervterinde onyń úlesi artyp keledi.
2025 jyldyń qazan aıynda álem elderiniń ortalyq bankterindegi altyn qory sońǵy 30 jylda alǵash ret AQSh-tyń qazynashylyq oblıgatsııalaryna salynǵan ınvestıtsııalardan asyp tústi.
Sarapshylardyń qorytyndysyna sáıkes, altyn qoryn kóbeıtý — dollarǵa balama izdeýdiń aıqyn belgisi. Bul úrdis kúsheıgen saıyn AQSh valıýtasynyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵy tómendeýi múmkin.
Sonymen qatar, dollardyń álemdik saýdadaǵy ústemdigin joǵaltýy AQSh-tyń qarjy aǵyndaryn baqylaý múmkindigin de álsiretedi. Eger halyqaralyq esep aıyrysýlar amerıkalyq júıeden tys júrgizilse, sanktsııalar men shottardy buǵattaý tetikteri burynǵydaı tıimdi bolmaıdy.
Eske sala keteıik, buǵan deıin altyn baǵasy 6 myń dollarǵa deıin qymbattaýy múmkin ekenin jazdyq.
