Eýropadaǵy orman órtteriniń sany 2022 jyldan beri 57%-ǵa ósti
ASTANA. KAZINFORM — Osy jazda Frantsııa, Germanııa, Grekııa, Ispanııa jáne Portýgalııada orman órti boldy, Frantsııa men Italııada órt sóndirýshiler qaza tapty. Jyl basynan 22 shildege deıin Eýropada 1254 órt tirkeldi, dep habarlaıdy Euronews.
DSU Eýropalyq bóliminiń málimdeýinshe, Eýropadaǵy orman órtteri jıilep, qarqyny kúsheıip barady. Portýgalııa men Ispanııa bıyl 2025 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda órtterdiń eki ese óskenin habarlady. 2022 jyldan beri DSU Eýropalyq aımaǵyndaǵy orman órtteriniń sany 57%-ǵa ósti. Eýropalyq orman órtteri týraly aqparattyq júıeniń (EFFIS) málimetinshe, ótken jyly shamamen 2,2 mln gektar jer, al bıylǵy jyldyń 22 shildesine deıin 254 388 gektar jer órtenip ketken.
Jaǵdaı tek nasharlaı túsedi, dep atap ótildi jarııalanymda.
— Klımattyń ózgerýi planetany jylynýyna ákelgendikten biz jıi jáne qarqyndy orman órtterine daıyndalýymyz kerek, — dep málimdedi DSU Eýropalyq bıýrosynyń basshysy Hans-Anrı P. Klıýge.
Órtter tek tirshilik kózin joıyp, adamdardy evakýatsııalaýǵa májbúrlep, densaýlyq saqtaý júıeleriniń jumysyn buzyp, ómirdi qıyp qana qoımaı, kóptegen shaqyrym qashyqtyqtaǵy adamdar densaýlyǵyna zııan keltiredi, dep atap ótti basylym.
Orman órtterinen shyqqan tútin júzdegen shaqyrymǵa taralýy múmkin, bul órt aımaǵynan tys jerlerde aýa sapasyn nasharlatady. Onyń quramynda PM2.5, NO₂, ozon, hosh ıisti kómirsýtekter jáne qorǵasyn sııaqty lastaýshy zattardyń qaýipti qospasy bar. Úıler nemese ǵımarattar órtengen kezde elektrondy jabdyqtar, jıhaz, plastık jáne boıaýlardan shyqqan ýly hımııalyq zattar da atmosferaǵa shyǵarylady.
— Tútin uzaq qashyqtyqqa taralýy múmkin, bul júrek-qan tamyrlary jáne tynys alý joldarynyń aýrýlaryn kúsheıtip, psıhıkalyq densaýlyqqa, ásirese qart adamdar, balalar, júkti áıelderge jáne sozylmaly aýrýlary bar adamdarǵa áser etedi, — dedi Klıýge.
Ol úkimetterdi ýaqtyly «orman órti, aýa raıy jáne aýa sapasy týraly eskertýlerdi, anyq medıtsınalyq keńesterdi jáne alǵashqy jáne shuǵyl medıtsınalyq kómekke qoljetimdilikti» qamtamasyz etýge shaqyrdy.
— Zardap shekken aýdandarda turatyn nemese olar arqyly saıahattaıtyn adamdar resmı keńesterdi oryndaýy, qaýipsiz bolǵan kezde belsendi órtterden alys bolýy, qajet emes saparlardan aýlaq bolýy jáne orman órtiniń tútinine jaqyn jerde bolý kerek bolsa, betke jabysatyn maska kııýi kerek, — dedi Klıýge.
Osyǵan deıin Frantsııa men Ispanııadaǵy órtten 200 myńnan astam adam evakýatsııalanǵanyn jazdyq.
