Eýropadaǵy áýe keptelisi avıatsııa salasyna 2,3 mlrd dollardan astam shyǵyn ákeldi
ASTANA. KAZINFORM — 2025 jyly áýe keńistiginiń shamadan tys júktelýine baılanysty reısterdiń keshigýi Eýropanyń avıatsııa salasyna 2,3 mlrd dollardan astam shyǵyn ákelgen. Bul týraly BUU jańalyqtar qyzmeti habarlady.
Qarjylyq shyǵyn men ushaqtardyń qoný kezeginde kútý ýaqytyn azaıtý úshin Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymy (IKAO) ushýlardy úılestirýdiń jahandyq júıesin engizýdi usynyp otyr.
Eýropalyq áýe qozǵalysyn basqarý uıymy EUROCONTROL málimetinshe, shyǵynnyń basym bóligi áýe qozǵalysyn uıymdastyrýǵa baılanysty reısterdiń keshigýinen týyndaǵan.
Keń taralǵan máselelerdiń biri – áýe keńistigindegi keptelis. Ushaqtar qonýǵa ruqsat kútip, áýejaılardyń ústinde aınalyp ushýǵa májbúr bolady. Sonymen qatar qolaısyz aýa raıy, tótenshe jaǵdaılar men jekelegen baǵyttardyń jabylýy reıster kestesiniń buzylýyna ákelýi múmkin. Mundaı jaǵdaılar másele týyndaǵan jerden myńdaǵan shaqyrym qashyqtyqtaǵy áýe qatynasyna da áser etedi.
Bul máseleni sheshý úshin IKAO áýe qozǵalysy aǵyndaryn basqarý júıesin keńinen qoldanýdy usynyp otyr. Ol áýejaılar, áýe kompanııalary, dıspetcherlik jáne meteorologııalyq qyzmetter arasynda naqty ýaqyt rejıminde aqparat almasýdy kózdeıdi.
Atap aıtqanda, áýejaı qosymsha reısterdi qabyldaı almaıtynyn aldyn ala bilse, basqa áýejaılardan ushatyn ushaqtardyń saparyn ýaqytsha keıinge shegerýge bolady. Bul áýe kemeleriniń qoný kezeginde aýada kútý ýaqytyn qysqartýǵa múmkindik beredi.
IKAO Bas hatshysy Hýan Karlos Salasardyń aıtýynsha, elder arasyndaǵy úılestirýdiń jetkiliksizdigi reısterdiń keshigýine sebep bolyp, áýe qatynasyn qalypty jaǵdaıǵa keltirýdi qıyndatady.
Jańa tásildiń tıimdiligi tájirıbe júzinde dáleldengen. 2026 jyly Soltústik jáne Ońtústik Amerıkada júrgizilgen birlesken synaqtar nátıjesinde ushý ýaqyty 265 myń mınýttan astamǵa, ıaǵnı shamamen 4,4 myń saǵatqa qysqarǵan. Sonymen qatar 38,9 mln dollardan astam qarajat únemdelgen.
Budan bólek, janarmaı shyǵyny shamamen 13,3 myń tonnaǵa azaıyp, atmosferaǵa 42,1 myń tonna kómirqyshqyl gazynyń taralýyna jol berilmegen.
Eýropada aýa raıy men áýe keńistiginiń júktemesin aldyn ala boljaý arqyly 2026 jylǵy mamyrdan tamyzǵa deıin jalpy uzaqtyǵy shamamen 3,1 mln mınýt bolatyn reıs keshigýleriniń aldyn alýǵa múmkindik týǵan. Ekonomıkalyq tıimdilik 448 mln dollar dep baǵalanyp otyr.
Sonymen birge IKAO ókilderi negizgi kedergilerdiń biri ulttyq áýe qozǵalysyn basqarý júıeleri arasynda aqparat almasýdyń jetkiliksizdigi ekenin atap ótti.
Áýe qozǵalysy aǵyndaryn basqarýdyń jańa halyqaralyq erejeleri 2030 jylǵy qarashada kúshine enedi dep kútilýde. Olardy engizý máseleleri boıynsha óńirlik semınarlar 2027 jylǵa josparlanǵan.
IKAO boljamynsha, 2050 jylǵa qaraı álemdegi áýe jolaýshylarynyń sany 12,4 mlrd adamǵa jetýi múmkin. Bul halyqaralyq áýe reısterin úılestirýdiń tıimdiligin arttyrýdy talap etedi.
Buǵan deıin Ulybrıtanııada áýe qozǵalysyn basqarý júıesindegi birneshe saǵatqa sozylǵan aqaýǵa baılanysty shamamen eki myń reıs toqtatylǵany habarlanǵan bolatyn. Tehnıkalyq aqaý saldarynan júzdegen myń jolaýshy zardap shegip, jappaı keshigýler tirkeldi. Aldyn ala esep boıynsha, bul jaǵdaı áýe kompanııalaryna mıllıondaǵan fýnt sterlıng shyǵyn ákelgen.