Eýropada bıyl jazda aptap ystyqtan 50 myńnan astam adam kóz jumdy
ASTANA. KAZINFORM — 2026 jyldyń jazy 2000 jyly zertteýler bastalǵaly beri Eýropa qalalarynda aptap ystyqqa baılanysty ólim-jitim eń kóp tirkelgen kezeń boldy. Ǵalymdar mundaı jaǵdaılardyń úshten ekisine jýyǵyn adam áreketinen týyndaǵan klımattyń ózgerýimen baılanystyrady. Bul týraly DW habarlady.
London Imperıal kolledji men London gıgıena jáne tropıkalyq medıtsına mektebiniń zertteýshileri júrgizgen baǵalaýǵa sáıkes, jazdyń úsh aıynda Eýropada aptap ystyq saldarynan 50 391 adam mezgilinen buryn kóz jumǵan. Ǵalymdar onyń 32 619-yn jahandyq jylyný saldarynan temperatýranyń qosymsha kóterilýimen baılanystyrady.
Zertteý nátıjeleri halyqaralyq Nature Health ǵylymı jýrnalynda jarııalaýǵa daıyndalǵan.
— 2026 jyldyń jazy Eýropanyń aýqymdy aýmaqtarynda aptap ystyqqa baılanysty ólim-jitim kórsetkishi boıynsha baqylaý tarıhyndaǵy eń aýyr kezeń bolǵanyna senimdimiz, — dedi London Imperıal kolledjiniń klımatology Kler Barns.
Zertteý Eýropanyń 30 elindegi 854 qalalyq aýmaqty qamtydy. Olardyń qatarynda Eýropalyq odaq elderi, Ulybrıtanııa, Norvegııa jáne Shveıtsarııa bar. Bul aýmaqtarda atalǵan elder halqynyń shamamen 40%-y turady.
Aptap ystyq ásirese egde jastaǵy adamdarǵa aıtarlyqtaı áser etken. Alaıda ǵalymdardyń málimetinshe, qaıtys bolǵandardyń shamamen alty myńy 65 jasqa tolmaǵan.
Esepteýlerge qaraǵanda, 2026 jyldyń jazy 2000 jyldan bergi zertteý kezeńinde ólim-jitim eń kóp tirkelgen jaz boldy. Salystyrý úshin, 2022 jyldyń jazynda dál osy qalalarda aptap ystyq saldarynan shamamen 29,5 myń adam qaıtys bolǵan. Osylaısha, 2026 jylǵy kórsetkish 71%-ǵa joǵary boldy.
Germanııada Robert Koh ınstıtýtynyń jeke baǵalaýyna sáıkes, jazǵy maýsymda aptap ystyqtyń saldarynan shamamen 16 myń adam kóz jumǵan.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, klımattyń ózgerýine baılanysty jıilep bara jatqan shekten tys joǵary temperatýraǵa Eýropa qalalary áli de jetkilikti deńgeıde daıyn emes.
— Qalalarymyzdyń temperatýranyń joǵarylaýyna nashar beıimdelgeni barǵan saıyn aıqyn bolyp keledi. Sondyqtan beıimdelý sharalaryn kúsheıtý asa mańyzdy, — dep atap ótti epıdemıolog Per Masselo.
Onyń sózinshe, aptap ystyqtyń zardabyn azaıtý úshin jasyl aımaqtardyń sanyn kóbeıtip, qalalyq ortany salqyndatý jaǵdaılaryn jaqsartyp, qorshaǵan ortanyń lastanýyn azaıtý qajet.
Zertteýshiler keltirilgen kórsetkishter qaıtys bolǵany týraly kýálikterdi resmı esepteýge emes, temperatýra derekteri men ólim-jitim modelderine negizdelgen statıstıkalyq baǵalaýlar ekenin atap ótti. Sonymen qatar zertteý tek qalalyq aýmaqtardy qamtyǵandyqtan, Eýropada aptap ystyqtan zardap shekkenderdiń naqty sany budan da kóp bolýy múmkin.
Eske salaıyq, buǵan deıin Ulybrıtanııada da bıyl jazda aptap ystyqtan tarıhı rekord tirkelgenin jazǵanbyz.
