Eýropa moıyndaǵan M. Shoqaıdy qazaq ta joǵary deńgeıde ulyqtasa ıgi

«Mustafa Shoqaıǵa Qazaqstan emes, shet memleketterdiń kórsetip jatqan qurmetterine endigi kezde qulaq ta úırenip qaldy. Bir ókinishtisi, shet memleketterdiń kórsetip jatqan qurmetterine halyq bolyp qýana almaı, jeke dara memleket retinde alǵysymyzdy aıta almaı kele jatqandyǵymyz. Tipti Reseı tarapy 2008 jyly Sankt-Peterbor qalasynyń mádenıeti, ǵylymy jáne óneriniń damýyna qosqan úlesi úshin «Peterbor tulǵasy» atty medalimen M.Shoqaıdy marapattaǵanyn endi ǵana estip, bilip otyrmyz. Ótken jyly arysymyzdyń qurmetine Parıj qalasynan saıabaq ashylyp, músini qoıylǵanda da eleýsiz qaldyrdyq. Frantsııadaǵy Mustafa Shoqaı atyndaǵy frantsýz-qazaq qoǵamy bolsa eskertkishin salyp, kıno túsirý nıetterin bildirdi. Qysqasy, bárin jipke tizer bolsaq uzap ketedi. Bir sózben aıtqanda, M.Shoqaıǵa Eýropa elderi júrgen-turǵan jerleriniń bárine eskertkish-taqta ornatyp, óz tilderinde kitaptaryn shyǵaryp, eske alý sharalaryn, konferentsııalar ótkizip barlyq qurmetterin kórsetýde aıanbaýda. Bile bilgenge qazaqtyń eshbir tulǵasy Eýropada mundaı qurmet kórmedi. Eýropada tuńǵysh ret qazaqtyń tulǵasyna músin ornatylýynyń ózi nege turady», - deı kele dýpatat óz elimizdegi jaǵdaıǵa narazylyǵyn bildirdi.

Onyń aıtýynsha, 2009 jyly QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi tarapynan Almaty qalasynyń bir mektebin M. Shoqaı atymen ataý týraly sheshim shyǵarsa da, ol oryndalmaı keledi. Bul rette depýtat «Nege M.Shoqaıǵa bir mekteptiń atyn osynsha kúttirip qoıamyz? Elimizdiń táýelsizdigi úshin sońǵy demine deıin kúresip ótken azamatymyz osyndaı «qurmetke» laıyq pa?» dep oryndy saýal tastaıdy.

«Ideıasynyń kúshtiligi sonda, M.Shoqaıdan áli kúnge deıin qorqatyndar bar. Oǵan dálel osy kúnge deıin "M.Shoqaı kim?" degenge elimizde núkte qoıylmaı keledi. Álemge úkimin júrgizgen Túrik qaǵanaty tektes, túrki halyqtarynyń birligin kózdegen Túrkistan ıdeıasynan álemdik alyp derjavalar záredeı qoryqqan. Tipti Keńes ókimeti kezinde onyń atyn ataýdyń ózine tyıym salynyp, qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan. M.Shoqaıǵa áli baǵa bere almaǵanymyzǵa qaraǵanda bul ıdeıadan qorqynysh áli de seıilmegendigin baıqaımyz. Túrkistan degen uly maqsatty murat etkenimen árbir túrki memleketiniń jeke táýelsiz el bolǵanyn qalaǵan. Ortaq odaq qurýdy kózdemedi. Eńbekterinde Ortalyq Azııadaǵy túrki memleketteriniń jaýy ortaq, ol Reseı bıligi. Sondyqtan bizdiń maqsatymyz da, múddemiz de ortaq. Ol táýelsizdik alý. Táýelsizdik alǵanǵa deıin bárimiz ortaq jaýǵa qarsy birigip kúreseıik, táýelsizdik alǵan soń jeke-jeke memleket quramyz degen pikir tóńireginde kúres júrgizgen. «Biriksek almaıtyn asý joq» degen osy. Al alyp derjavalar bul áreketine qarap túrki halyqtary birigip ketedi dep oılaǵan», - dedi depýtat Sh. Myrzahmetov.

Sonymen qatar, depýtat qazaqtardyń ǵana emes túrki-musylman halyqtarynyń da muń-muqtajyn joqtap, kúresken dara qaıratker retinde Mustafanyń týysqan ulttar arasynda qandaı qurmetke bolsa da laıyq ekendigin aıtty. «Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy qarsańynda táýelsizdikpen maǵynalas bolyp ketken M.Shoqaı tulǵasyn ulyqtaý maqsatynda Úkimet birqansha tapsyrmalardy oryndasa ıgi. Atap aıtqanda, memleketimizge úlken syn bolyp turǵan, ıaǵnı Almatydaǵy bir mekteptiń atyn eki jyl kúttirip qoımaı jedeldetip berilgeni jón. M.Shoqaıdyń álemde shashylyp jatqan muralaryn jınap, murajaı ashý kerek. Mysalǵa, túrkııalyq azamat Tımýr Kodjaoǵlyda M.Shoqaıdyń tólqujaty bar, Parıj qalasyndaǵy Álim Almat degen azamatta M.Shoqaıdyń jazba mashınkasy, hattary, estelikter, sýretteri, túrkııalyq Ahat Andıjanda sýretteri men hattary, Mýzaffer Akchorada M.Shoqaıdyń hattary bar. Osy azamattardyń bári jeke qolǵa bermeımiz, murajaıy ashylsa beremiz dep otyr. Budan bólek, álemdegi shoqaıtanýshylardy biraraǵa jınap, halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótkizilgeni durys. Parıjden saıabaq ashylyp, músini qoıylyp jatqanda Astanadan kóshe, mektep ataýy berilip, Atatúrik eskertkishi janynan eskertkishi qoıylyp jatsa túrki birligi úshin kúreskender qatar jarasyp turar edi, odan qaldy eldigimizdi kórsetken bolar edik. Ózge túrki tektes memleketterine bul da úlgi. Túrki halyqtarynyń eki alyp tulǵasy Astanada qatar turýy zańdylyq», - dedi Sh. Myrzahmetov.