«Beıjiń — Astana» baǵyty: Pýtınniń memlekettik saparynyń mán-mańyzy
ASTANA. KAZINFORM — Bir apta buryn ǵana Beıjińde Qytaı tóraǵasy Sı Tszınpınmen kelissóz júrgizgen Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın búgin Astanada QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevpen joǵary deńgeıdegi kezdesýler ótkizdi. Sarapshylardyń pikirinshe, «Beıjiń – Astana» baǵyty búgingi Eýrazııa keńistigindegi jańa geosaıası ahýaldy aıqyn kórsetedi. Óıtkeni qazirgi tańda Ortalyq Azııa iri derjavalardyń strategııalyq múddeleri toǵysqan aımaqqa aınalyp otyr. Bul týraly Jibek joly arnasynyń «Taldaý» baǵdarlamasynda sarapshy Nurbek Matjanı aıtty.
Qazaqstanǵa memlekettik sapary qarsańynda «Egemen Qazaqstan» gazetinde Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń «Reseı — Qazaqstan: Eýrazııa tórindegi odaq» atty maqalasy jarııalandy.
– Dıplomatııalyq tájirıbede mundaı maqalalar erekshe saıası sıgnal retinde qabyldanady. Osylaısha ózge eldiń basshylary qabyldaýshy eldiń qoǵamyna tikeleı ún qatyp, kelissózderdiń negizgi baǵytyn aldyn ala aıqyndaıdy, - deıdi sarapshy.
Pýtın óz maqalasynda Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy strategııalyq seriktestikke, ekonomıkalyq ıntegratsııaǵa jáne tarıhı baılanystarǵa erekshe toqtaldy. Ol eki el arasyndaǵy qarym-qatynas ózara senim men qurmetke negizdelgenin atap ótti. Sonymen qatar shekaralyq yntymaqtastyq, energetıkalyq jobalar, tranzıttik baǵyttar jáne Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy yqpaldastyq máselelerine nazar aýdardy. Maqalanyń dál «Egemen Qazaqstan» gazetinde jáne qazaq tilinde jarııalanýynyń sımvoldyq máni de zor.
– Sarapshylardyń pikirinshe, Pýtınniń Astanaǵa sapary Ortalyq Azııadaǵy yqpal úshin geosaıası básekelestik kúsheıgen kezeńge tuspa-tus kelip otyr. Sońǵy jyldary aımaq Qytaı, Reseı, AQSh, Eýropalyq odaq jáne Túrkııa sekildi iri halyqaralyq oıynshylardyń nazaryn ózine aýdardy. Sondyqtan Reseı men Qazaqstan basshylarynyń árbir kezdesýi endi tek ekijaqty qatynas aıasynda ǵana emes, áldeqaıda keń geosaıası kontekste qarastyrylady.
Osy turǵydan alǵanda, Pýtınniń Astanaǵa dál Beıjińnen keıin kelýiniń de ózindik saıası máni bar. Bul Máskeýdiń Qytaımen jáne Ortalyq Azııa elderimen baılanysqa negizdelgen eýrazııalyq seriktestik baǵytyn kúsheıtýge umtylysyn ańǵartady. Al Qazaqstan úshin mundaı jaǵdaıda negizgi mindet — kópvektorly saıasatty saqtaı otyryp, iri derjavalar arasyndaǵy tepe-teńdikti qamtamasyz etý, - deıdi Nurbek Matjanı.
Sońǵy jyldary Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystar aıtarlyqtaı kúsheıdi. Búginde eki el arasyndaǵy taýar aınalymy shamamen 30 mıllıard dollarǵa jýyqtap otyr. Reseılik aqparat agenttikteriniń málimetinshe, taraptar energetıka, ónerkásip jáne kólik salalaryn qamtıtyn shamamen on alty qujatqa qol qoıýdy josparlap otyr. Ásirese atom energetıkasy salasyndaǵy jobalarǵa erekshe kóńil bólinýde. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń energetıkalyq qaýipsizdigi men bolashaqtaǵy ınfraqurylymdyq damýyna tikeleı áser etýi múmkin.
– Kólik jáne logıstıka máseleleri de kelissózderdiń negizgi taqyryptarynyń birine aınaldy. Qazaqstan búginde Qytaı, Reseı jáne Eýropa arasyndaǵy mańyzdy tranzıttik habqa aınalyp keledi. Álemdik saýda baǵyttary ózgergen qazirgi kezeńde Eýrazııa qurlyǵy arqyly ótetin qurlyq dálizderiniń strategııalyq mańyzy kúrt artty. Osyǵan baılanysty Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda tsıfrlyq tranzıt, kedendik rásimderdi jeńildetý jáne júk tasymalyn elektrondy baqylaý júıeleri belsendi túrde pysyqtalyp otyr, - deıdi sarapshy.
Saıasattanýshylar memlekettik sapar formatynyń ózine de erekshe nazar aýdaryp otyr. Vladımır Pýtınniń Qazaqstanǵa memlekettik deńgeıdegi saparmen kelýi — sırek kezdesetin dıplomatııalyq tájirıbe. Bul Máskeýdiń Qazaqstan baǵytyna aıryqsha strategııalyq mán beretinin kórsetedi.
– Astana úshin bul sapar Qazaqstannyń Eýrazııadaǵy yqpaldy ári derbes oıynshy retindegi mártebesin taǵy bir márte aıqyndaýǵa múmkindik beredi. Qazaqstan búginde Reseımen strategııalyq seriktestikti saqtaı otyryp, Qytaımen ekonomıkalyq baılanystaryn nyǵaıtyp, Batys elderimen de belsendi dıalog júrgizýge umtylyp otyr.
Sondyqtan Astanadaǵy búgingi kelissózder tek ekijaqty hattamalyq shara emes. Bul — Eýrazııadaǵy jańa geosaıası arhıtektýranyń qalyptasý kezeńindegi mańyzdy dıplomatııalyq oqıǵa. Atap aıtqanda, Ortalyq Azııanyń álemdik saıasattaǵy orny men jahandyq turaqsyzdyq jaǵdaıynda aımaq elderiniń tepe-teńdik saqtaı alý qabiletin kórsetetin mańyzdy kezeń, — deıdi sholýshy.
Nurbek Matjanıdiń aıtýynsha, Vladımır Pýtınniń «Beıjiń — Astana» baǵyty qazirgi tańda jaı ǵana dıplomatııalyq saparlar tizbegi emes. Bul — Eýrazııanyń álemdik saıasattaǵy jańa kúsh ortalyqtarynyń birine aınalyp kele jatqanyn kórsetetin mańyzdy geosaıası sımvol.
Aıta keteıik, búgin elordada V Eýrazııalyq ekonomıkalyq forýmy ótti.
