Et eksportyna shekteý Túrkistan oblysynda da narazylyq týǵyzdy
TÚRKІSTAN. KAZINFORM — Elimizde et eksportynyń negizgi bóligi Túrkistan oblysynyń úlesinde bolǵanymen, qoldanystaǵy shekteýler mal sharýashylyǵy salasynyń ekonomıkalyq belsendiligin tómendetip otyr.
Qazirgi tańda Qazaqstanda eksportqa shyǵarylatyn iri qara mal etiniń 80 paıyzy men qoı etiniń 75 paıyzy — Túrkistan oblysynyń enshisinde.
Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń málimetinshe, 2025 jyly óńirden 30 myń tonna iri qara mal eti men 32 myń tonna qoı eti shetel naryǵyna baǵyttalǵan.
Alaıda et eksportyna qoıylǵan qazirgi shekteýler oblystaǵy mal sharýashylyǵymen aınalysatyn kásipkerlerdiń ekonomıkalyq belsendiligine keri áserin tıgizip otyr.
Jańa talaptarǵa sáıkes, eksportpen aınalysý úshin fermerdiń keminde 5 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańy men jeke et óńdeý kásiporny bolýy tıis. Bul talap shaǵyn jáne orta sharýashylyqtardyń eksport naryǵyna shyǵý múmkindigin kúrt shektep otyr.
— Oblysta eksporttyq múmkindikterdiń shektelýi ishki naryqta et ónimderiniń artyq qoryn qalyptastyryp, sharýalar úshin ótkizý naryǵyn taryltyp otyr. Sonyń saldarynan mal ósirýmen aınalysatyn kásipkerlerdiń tabysy tómendegen. Osyǵan qatysty sońǵy aılarda narazylyqtar jıilep otyr, — delingen oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy baspasóz qyzmetiniń bizge usynǵan jaýabynda.
Máselen, Saıram aýdanynda mal bordaqylaýmen aınalysatyn kásipker Abdýrasýl Saıdanov et eksportyna qoıylǵan shekteýlerdiń saldary fermerler úshin aýyr tıip jatqanyn aıtady. Onyń pikirinshe, eksportqa tyıym salý ekonomıkalyq turǵydan negizsiz sheshim bolyp otyr.
— Bul shekteýlerdiń saldarynan óńirdegi kóptegen fermerdiń tabysy aıtarlyqtaı tómendep, maldy satyp alý baǵasy kúrt quldyrady. Ónimimizdi ótkizýde eleýli qıyndyqtar týyndap otyr. Eger bul jaǵdaı uzaqqa sozylsa, aldaǵy ýaqytta et tapshylyǵy týyndaýy ábden múmkin, — dedi kásipker.
Sondaı-aq ol mal bordaqylaýǵa ketetin shyǵyndardyń jyldan jylǵa artyp kele jatqanyn atap ótti.
— Máselen, bir iri qara maldy ustaý úshin kún saıyn jem-shópke shamamen 1700 teńge kóleminde qarjy jumsaımyz. Al ónimdi ótkizý múmkindigi shektelgen jaǵdaıda, sharýalardyń shyǵynyn jabý barǵan saıyn qıyndap barady, — dedi ol.
Vedomstvo málimetine sáıkes, búginde Túrkistan oblysynda qýaty 1 000 bastan asatyn 97 bordaqylaý alańy jumys isteıdi.
Sonymen qatar, 5 000 bastan joǵary 5 nysan jáne 10 000 bastan asatyn 2 iri bordaqylaý kesheni bar. Atalǵan kásiporyndardyń jyldyq jalpy óndiristik qýaty 90 myń tonna et óndirýge jetedi. Bul kórsetkish óńirdiń eksporttyq áleýetiniń joǵary ekenin ańǵartady.
Osyǵan baılanysty oblys ákimdigi et eksportyna qoıylǵan shekteýlerdi alyp tastaý nemese olardy kezeń-kezeńimen jeńildetý jóninde Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine birneshe ret usynys joldaǵan. Alaıda túbegeıli sheshim ázirge qabyldanǵan joq.
Kazinform tilshisiniń saýalyna jaýap bergen Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi mal sharýashylyǵy departamentiniń dırektory Baǵlan Aımyrzaev bul shekteýlerdiń Úkimetaralyq keńestiń sheshimimen engizilgenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, eksportty kvota arqyly retteý — ýaqytsha shara.
— Qoldanystaǵy sheshimge sáıkes, 2025 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin 13 myń tonna et eksportyna kvota belgilendi. Sonymen qatar, bıyl jyl basynan iri qara etin eksporttaýǵa qosymsha alty aıǵa shekteý engizildi, kvotanyń jalpy kólemi — 20 myń tonna. Bul sharalar ishki naryqtaǵy turaqtylyqty qamtamasyz etý jáne mal sharýashylyǵyn damytýdyń strategııalyq mindetterinen týyndap otyr, — dedi departament dırektory.
Mınıstrlik ókiliniń málimdeýinshe, et óndirýshilerdiń talap-tilekteri eskerilip, eksporttyq shekteýlerdi kezeń-kezeńimen azaıtý josparlanyp otyr. Sonymen qatar bul másele Úkimetaralyq keńeste qaralmaq.
Budan buryn shymkenttik kásipkerler et eksporttaýda qıyndyqqa tap bolyp otyrǵanyn jazǵan edik.
Sondaı-aq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi iri qara mal etin syrtqa shyǵarýǵa qatysty jańa shekteýlerdi qoldaný tártibin túsindirdi.
Munyń aldynda Májilis depýtaty Temir Qyryqbaev Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Marat Omarov pen Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparovtan et eksportyna salynǵan tyıymdy joıýdy suraǵan edi.