Erteń - Qarttar kúni

Alғashynda Қarttar kүni Eýropada, keıin Amerıkada, al 80-shi jyldardyң soңynda bүkil әlemde atalyp өtetin boldy. Bұl kүni az қamtamasyz etilgen қart adamdar, jalғyzilikti zeınetkerler men қart mүgedekter  құrmetke bөlenedi, sondaı-aқ olarғa materıaldyқ, әleýmettik-tұrmystyқ jәne basқa da kөmek kөrsetiledi, dep habarlaıdy ҚazAқparat Eңbek jәne halyқty әleýmettik қorғaý mınıstrliginiң baspasөz қyzmetine silteme jasap.

 Қazaқstan Respýblıkasynyң Konstıtýtsııasynda қart adamdardyң jalpy azamattyқ jәne arnaıy құқyқtaryn saқtaý, onyң ishinde jasy boıynsha әleýmettik қamsyzdandyrylý, densaýlyғyn saқtaý, bilikti, onyң ishinde aқysyz құқyқtyқ kөmek alý құқyғy kepildendirilgen.

   Қazirgi kezde Қazaқstan Respýblıkasynda қarttardy әleýmettik қamsyzdandyrýdyң kөp deңgeıli jүıesi қalyptasқan, ol zeınetaқymen қamsyzdandyrýdy (memlekettik үlestirý jәne jınaқtyқ), mүgedektigi boıynsha, asyraýshysynan aırylý jaғdaıyna jәne jasyna baılanysty memlekettik әleýmettik kөmekti, arnaýly memlekettik kөmekti, әleýmettik қyzmet jәne әleýmettik kөmek   kөrsetýdi қamtıdy.

 Bүgingi  taңda Zeınetaқy tөleý jөnindegi memlekettik ortalyқtan zeınetaқy tөlemderin alýshylardyң sany 1633,2 myң adamdy құraıdy, onyң ishinde 16 myңnan astam mүgedek pen Ұly Otan soғysyna қatysýshylar, 240 myңnan astam tyl eңbekkerleri men 100 myңnan astam marapattalғan kөpbalaly ana bar.

Қazaқstan Respýblıkasy Prezıdentiniң 2008 jylғy  aқpannyң  6-daғy Joldaýyn iske asyrý maқsatynda  zeınetaқynyң ortasha mөlsheri  2009 jyly  25 paıyzғa, memlekettik әleýmettik jәrdemaқy men arnaýly memlekettik jәrdemaқynyң mөlsheri 9 paıyzғa arttyryldy. Sondaı-aқ 2010-2011 jyldary zeınetaқynyң mөlsherin ortasha 25 jәne 30 paıyzғa, tıisinshe memlekettik әleýmettik jәrdemaқy men arnaýly memlekettik jәrdemaқynyң mөlsherin 9 paıyzғa arttyrý kөzdeledi.

2011 jylғa қaraı  bazalyқ zeınetaқy tөleminiң mөlsheri  eң tөmen kүnkөris deңgeıiniң keminde 50 paıyzyn құraıtyn bolady.

Қarjy daғdarysynyң keri әserin jұmsartý jәne ınflıatsııa shyғyndaryn өteý maқsatynda  2009 jylғy  shildeniң 1-nen bastap respýblıkalyқ bıýdjet týraly zaңymen jәrdemaқylar men өzge de әleýmettik tөlemderdi esepteý үshin alynatyn aılyқ eseptik kөrsetkishtiң mөlsheri 1 296 teңgege deıin,  al eң tөmengi kүnkөris deңgeıiniң mөlsheri 13 717 teңgege deıin ұlғaıtyldy.  Osynyң nәtıjesinde bazalyқ zeınetaқynyң mөlsheri  5388 teңgeden 5487 teңgege deıin (jaңa eң tөmengi kүnkөris deңgeıinen 40 paıyz) arttyrylyp,  bazalyқ zeınetaқyny қosқanda eң tөmengi zeınetaқynyң mөlsheri  15362 teңge, ortasha - 22592 teңge, eң joғary  32703 teңge bolady.

 Ұly Otan soғysyndaғy Jeңistiң  65 jyldyғyn merekeleý қarsaңynda,  Otan қorғaýғa siңirgen eңbekteri men eren erlikterin eskerý maқsatynda 2010 jyldan bastap:

 - «Ұly Otan soғysyndaғy Jeңiske  65 jyl» merekelik medalimen marapattaý;

- Ұly Otan soғysyna қatysýshylarғa birjolғy materıaldyқ kөmek kөrsetý;

-  «Altyn alқa»  belgisimen marapattaý үshin kөp balaly analar  týғan jәne tәrbıelegen balalardyң sanyn  onnan jetige deıin jәne  «Kүmis alқa» belgisimen marapattaý үshin   segizden altyғa deıin tөmendetý. Bұl kөp balaly ananyң bedelin arttyrýғa, onyң bala tәrbıeleý, otbasyn nyғaıtý jәne demografııalyқ jaғdaıdy jaқsartýdaғy rөlin arttyrady;

- Memleket basshysynyң V Әıelder forýmynda bergen ұsynysyna sәıkes kөp balaly analardy әleýmettik қoldaý maқsatynda «Altyn alқa», «Kүmis alқa» belgilerimen marapattalғan nemese bұryn  «Batyr ana» ataғyn alғan, sondaı-aқ  І jәne ІІ dәrejeli «Ana daңқy» ordenderimen marapattalғan kөp balaly analarғa beriletin memlekettik jәrdemaқynyң mөlsherin  3,9 AEK-ten 6 AEK-ke deıin arttyrý kөzdeledi.

Biz ardagerler men қarttar aldyndaғy өzimizdiң paryzymyzdy moıyndaımyz. Bұl paryz - olarғa kүndelikti қamқorlyқ, қoldaý kөrsetý arқyly  өteledi.

Osy paryzyn oryndaı otyryp, Үkimet zeınetaқy zaңnamasyn jetildirýde, zeınetaқy men jәrdemaқylardyң mөlsherin arttyrý jәne әleýmettik қyzmet kөrsetý jүıesin damytýda maңyzdy қadamdar jasady.