Erli-zaıyptylardy tatýlastyrýǵa qosymsha ýaqyt berý kerek - senator
ASTANA. QazAqparat - Senatorlar erli-zaıyptylardy ajyrasý kórsetkishterin tómendetý úshin birqatar usynystar jasady. Bul rette depýtattar Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaevtyń atyna saýal joldady, dep habarlaıdy QazAqparat.
«QR Ádilet mınıstrliginiń aqparatyna sáıkes, 2016 jyly elimizde 140 840 neke tirkelip, 51 775 neke buzylǵan. 2018 jyly 138 876 tirkelip, 54 859 neke buzylǵan. Jyl saıyn ajyrasý sanynyń ulǵaıý úrdisi baıqalady. Otbasy - balanyń áleýmettenýiniń alǵashqy faktory. Tolyq emes otbasynda, bul protsess otbasynyń qalypty qurylymynyń joqtyǵynan ózgeredi. Júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjesine súıensek, kishkentaı búldirshinder ata-anasynyń ajyrasýy saldarynan psıhologııalyq zardap shegetini anyqtaldy. Erli-zaıyptylardyń arasynda týyndaǵan kıkiljińderdiń saldarynan balalar depressııaǵa ushyraıdy jáne damýynyń artta qalýyna beıimdi bolyp keledi. Osylaısha, ajyrasý faktisi balany aýyr psıhologııalyq saldarlarǵa (quqyq buzýshylyqqa, sýıtsıdke, óz-ózine senimsizdikke) dýshar etedi. Tolyq emes otbasynyń problemasy - bul balanyń áleýmettenýiniń buzylý protsesi», - dedi senator.
Onyń paıymynsha, nekeni buzý týraly talap qoıý aryzdarynan alynatyn memlekettik baj salyǵynyń joǵarylaýy erli-zaıyptylardyń ajyrasýǵa degen nıetin tómendetý sharalarynyń biri bolary anyq. Mysaly, Ózbekstan úkimeti eldegi ajyrasý kólemi 10% shamasynda ǵana ekendigine qaramaı, 2018 jyly nekeni buzý týraly talap aryzdardan alynatyn memlekettik bajdy tórt esege ulǵaıtý týraly sheshim qabyldady. Eger buryn ajyrasqysy keletin adamdar eń tómengi jalaqy mólsheriniń 50%-yn tólegen bolsa, endi olarǵa 200%-yn tóleý kerek.
«Al bizdiń elimizge kelsek, Salyq kodeksiniń 610-babyna sáıkes, nekeni buzý týraly talap qoıý aryzdarynan 0,3 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde, ıaǵnı 757,5 teńge ǵana memlekettik baj alynady», - dedi D. Nóketaeva.
Onyń sózine qaraǵanda, «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» QR Kodeksiniń 19-babynyń 3 tarmaǵynda, erli-zaıyptylar nekeni buzý týraly sotqa ótinish bergen kúnnen bastap bir aı ótken soń neke sot tártibimen buzylady delingen. Іs júzinde sottar erli-zaıyptylarǵa tatýlasýǵa qosymsha ýaqyt beretin bolsa, neke buzylý sany azaıary sózsiz.
«Joǵarǵy sottyń bastamasymen «Otbasylyq sot» qanatqaqty jobasy 2018 jyldyń qyrkúıek aıynan jumysyn bastaǵan bolatyn. Atalǵan sottyń sýdıalary ajyrasý, alıment óndirý syndy tek neke-otbasylyq isterdi qaraýǵa mamandandyrylǵan. Sýdıa isti qarap qana qoımaıdy, basty ustanym retinde erli-zaıyptylardy qaıta tabystyrýǵa kúsh salady. ıAǵnı, mindetti túrde sotqa arnaıy tartylǵan psıhologtyń kómegine júginýge keńes beredi. Nátıjesinde, erli-zaıyptylardy tatýlastyrýmen aıaqtalǵan ister sany artqany baıqalady. Osy joba elimizdegi barlyq sot júıesine engizilse, oń nátıjege qol jetkizetinimiz anyq», - dedi senator.
