Erler men áıelder quramasyn qosa eseptegende, Qazaqstannan 5 altyn kútemin – sarapshy
ASTANA. KAZINFORM — Birer kúnnen keıin Japonııada jazǵy Azııa oıyndary bastalady. Qazaqstan boksshylary qurlyq dodasyna negizgi qurammen attanady, dep habarlaıdy INFORMSPORTS.
Sport sarapshysy Aıdos Rymquldyń pikirinshe, bul joly qazaqstandyq boksshylar úshin jeńiske jetý ońaıǵa soqpaıdy. Sonymen qatar ol ulttyq quramadaǵy keıbir boksshylardyń 2028 jylǵy Olımpıadadaǵy bolashaǵyna alańdaıtynyn aıtty. Sarapshy sondaı-aq asa aýyr salmaqtaǵy rezerv máselesi, Qazaqstan men Ózbekstan boksynyń aıyrmashylyǵy, júıeli daıyndyq pen tóreshilikke qatysty pikir bildirdi.
– Azııa oıyndaryna baratyn ulttyq qurama boksshylary belgili boldy. Quramǵa kóńilińiz tola ma? Bul joly qandaı nátıje kútesiz?
– Negizi, quram birkelki jasaqtalǵan. Qazaqstan Azııa oıyndarynda jalpy esepte top jarýdy kózdep otyrǵany anyq. Al kórshilerimiz, ásirese Ózbekstan, kerisinshe, 2028 jylǵy Olımpıadaǵa kóbirek nazar aýdaryp, quramyn jastarmen tolyqtyryp jatyr.
Bizde dál qazir nátıje kórsete alatyn tájirıbeli boksshylar jetkilikti. Degenmen osy quramdaǵy keıbir sportshylardyń 2028 jylǵy Olımpıadadaǵy múmkindigi qandaı bolatyny suraq týdyrady.
Medal sanyna kelsek, erler men áıelder quramasyn qosa eseptegende, Qazaqstannan bes altyn medal kútemin.
– Azııa oıyndarynda Qazaqstan úshin eń qıynǵa soǵatyn qaı salmaq bolady? Kimderge kóbirek úmit artasyz?
– Menińshe, bul joly eshbir salmaqta jeńis ońaı kelmeıdi. Mysaly, áıelder arasynda 51 kelide Alýa Balqybekova – qazirgi álem chempıony. Biraq onyń basty qarsylastarynyń qatarynda Olımpıada chempıony bar. 60 kelide Vıktorııa Grafeevanyń da negizgi básekelesteriniń biri – taıpeılik Olımpıada chempıonyn eskerýimiz kerek. Al Aıda Ábikeevaǵa da Taıpeı ókili men ózbekstandyq Navbahor Hamıdova qarsy turady.
Erler arasynda Mahmud Sabyrhannan úlken úmit kútemin. Degenmen onyń qarsylastary arasynda Úndistan men Mońǵolııanyń myqty ókilderi, sondaı-aq jarys qojaıyny Rıo ıAmagýchı bar.
Al men úshin eń qıynǵa soǵatyn salmaqtyń biri – erler arasyndaǵy 60 keli. Munda Qazaqstan altyn alýy da, júldesiz qalýy da múmkin. Sebebi báseke óte joǵary. Olardyń qatarynda ózbekstandyq Olımpıada chempıony Abdýmalık Halokov ta sharshy alańǵa shyǵady.
– 70 kelide Tórehan Sabyrhan baratyny belgili boldy. Bul salmaqta Abylaıhan Júsipov arasynda tańdaý jasaldy. Qalaı oılaısyz, Tórehandy tańdaýǵa qandaı faktorlar áser etti? Qos boksshynyń qazirgi múmkindigin qalaı salystyrasyz?
– Menińshe, Tórehandy tańdaýdaǵy mańyzdy faktorlardyń biri – onyń jasy. Ol nebári 20 jasta, bolashaǵy alda. Qazir oǵan ózin dáleldeý óte mańyzdy. Azııa chempıonatynda Ishaıshten jeńilgennen keıin, sol jeńilistiń kezdeısoq bolǵanyn dáleldeýge degen motıvatsııasy da joǵary bolady dep oılaımyn.
Al qazirgi deńgeıin salystyrsam, Abylaıhan Júsipovke 55, Tórehan Sabyrhanǵa 45 paıyz berer edim. Abylaıhannyń tájirıbesi mol, mansabynyń eń tolysqan shaǵynda tur. Sondyqtan ózim sheshim qabyldaıtyn bolsam, Abylaıhanǵa basymdyq berer edim. Biraq bapkerler Tórehanǵa senim artty. Endi onyń sol úmitti qalaı aqtaıtynyn kóremiz.
– Tórehan Sabyrhannyń basty qarsylastarynyń biri – Sevon Okadzava. Onyń boks mánerin eskersek, qanshalyqty qolaısyz qarsylas? Tóreshiler alań qojaıynyna búıregi burýy múmkin be?
– Okadzava, árıne, tájirıbeli ári myqty boksshy. Biraq Tórehan onymen buǵan deıin judyryqtasyp, jeńgen. Sondyqtan ony Tórehan úshin eń qaýipti qarsylas dep aıta almaımyn. Bul salmaqtaǵy eń qolaısyz qarsylastardyń biri – ıordanııalyq Zeııad Ishaısh. Ol Okadzavany da, basqa myqty boksshylardy da utqan. Buǵan qosa, Tórehannan da basym túsken.
Al jarystyń Japonııada ótýi belgili bir psıhologııalyq áser etýi múmkin. Sondyqtan Tórehan jekpe-jekti tóreshilerdiń sheshimine qaldyrmaı, ár raýndta óziniń artyqshylyǵyn anyq kórsetkeni durys.
– Osy tusta aýyr salmaqta Qazaqstan quramasynda rezerv az degen pikir bar. Sarapshy retinde osy salmaqtaǵy jaǵdaıdy qalaı baǵalaısyz? Bizdiń basty máselemiz qandaı?
– Bul salmaqta rasymen Qazaqstanda rezerv jetkiliksiz. 90 kelide Nurbek Oralbaı, al asa aýyr salmaqta Aıbek Oralbaı óner kórsetip júr. Degenmen +90 keliniń bolashaǵy alańdatady.
Sebebi asa aýyr salmaqta sportshynyń boıy, salmaǵy jáne fızıkalyq kúshi úlken ról atqarady. Bul dıvızıonda kezinde Tonı Ioka, Fılıp Hrgovıch, Ivan Dychko sııaqty iri boksshylar óner kórsetti. Aıbektiń dene bitimin osy boksshylarmen salystyrsaq, aıyrmashylyq baıqalady. Sondyqtan Qazaqstanǵa osy salmaqta boıy men dene bitimi iri, fızıkalyq kúshi joǵary boksshylardy kóbirek daıyndaý qajet dep esepteımin.
– Ózbekstan keıingi jyldary óte joǵary nátıje kórsetip júr. Buǵan ne áser etti dep oılaısyz?
– Joǵaryda aıtqanymdaı, qazir Ózbekstanda da býyn almasyp jatyr. Quramǵa qarasańyz, negizinen 2000 jyldan keıin týǵan boksshylarǵa múmkindik berip otyr. Arasynda 2002, 2003, 2004, 2005 jáne 2006 jyly týǵan sportshylar bar. Demek, olar tek osy Azııa oıyndaryn ǵana emes, 2028 jylǵy Olımpıadaǵa da qamdanyp jatqany baıqalady.
Keıingi jyldardaǵy nátıjelerine júıeli daıyndyq, ishki básekeniń joǵary bolýy, fızıkalyq daıyndyq pen jekpe-jek qarqynyna basymdyq berýi áser etti dep oılaımyn. Qazir olar bir Olımpıadalyq tsıklmen shektelmeı, alysqa kóz tastap, uzaq jylǵa arnalǵan júıe qalyptastyrýǵa tyrysyp otyrǵany anyq.
– Al Qazaqstan men Ózbekstannyń boks mektepteriniń qazirgi aıyrmashylyǵy qandaı?
– Qazaqstan boksy dástúrli túrde tehnıka men taktıkaǵa kóbirek mán beredi. Taza soqqy jasap, qarsylasty taktıkalyq turǵydan utýǵa tyrysady. Al Ózbekstan boksynda sońǵy jyldary fızıkalyq daıyndyq pen joǵary qarqynǵa basymdyq berilip júr.
Máselen, ózbek boksshysy upaı boıynsha jeńilip jatsa da, jekpe-jektiń sońyna deıin qysymyn báseńdetpeı, ashyq aıqasqa barýǵa tyrysady. Bizde keıde tehnıkalyq boksqa tym kóp súıenip qalatyn jaǵdaılar kezdesedi. Sondyqtan Azııa oıyndarynda joǵary qarqyn, fızıkalyq daıyndyq jáne ár raýndty sońyna deıin ótkizý mańyzdy faktorlardyń birine aınalýy múmkin.
– Qazaqstan buǵan deıingi eki Olımpıadada bokstan altyn medal almady. Oǵan ne sebep bolýy múmkin jáne neni ózgertý qajet?
– Sebep kóp. Tokıo Olımpıadasy men Parıj Olımpıadasyna deıingi aralyqta Qazaqstan quramasynda býyn almasý júrdi. Oǵan qosa, álemdik bokstyń ózinde de aıtarlyqtaı ózgerister boldy. Ásirese tóreshilikke qatysty kóptegen pikirtalas týyndady.
Keıbir daýly sheshimder Qazaqstan boksshylaryna da áser etti dep oılaımyn. Degenmen barlyq máseleni tóreshilikpen baılanystyrýǵa bolmaıdy. Biz óz júıemizge de nazar aýdarýymyz kerek. Atap aıtqanda, rezervti kóbeıtip, ishki básekeni kúsheıtý, halyqaralyq deńgeıdegi qarsylastarmen jıi synǵa túsý jáne Olımpıada tsıkline uzaq merzimdi jospar boıynsha daıyndalý mańyzdy.
– Tóreshiler sheshimine táýeldi bolmaý úshin qazaqstandyq boksshylar jekpe-jekti qalaı ótkizýi kerek?
– Tóreshilerdiń sheshimine táýeldi bolmaýdyń bir ǵana joly bar – rıngte qarsylasyńnan myqty ekenińdi kórsetý. Jekpe-jekti bir-eki dál soqqyǵa nemese sońǵy sekýndtarǵa qaldyrmaı, ár raýndta belsendi bolyp, qarsylasyńnan basym ekenińdi anyq kórsetý kerek. Qysqasy, tóreshilerge kúmán týǵyzbaıtyndaı boks kórsetý qajet. Rıngke shyqqan soń bar kúshińdi jumsap, jeńisti julyp al.
– Endi bapkerlerge oralaıyqshy. Ulttyq quramada jýyrda bas bapker aýysty. Mundaı ózgeris boksshylardyń daıyndyǵy men jarystardaǵy nátıjesine qanshalyqty áser etedi?
– Jeke ózim Olımpıada tsıkliniń ortasynda bas bapkerdi aýystyrýdy quptamaımyn. Eger ózgeris qajet bolsa, ony Olımpıada aıaqtalǵannan keıin birden jasaǵan durys. Sonda jańa bapkerge óz júıesin engizip, boksshylardy tolyq zertteýge jáne tórt jyldyq daıyndyq josparyn qurýǵa jetkilikti ýaqyt beriledi.
Al Olımpıadaǵa eki jyl qalǵanda bapker aýyssa, jańa júıege beıimdelýge ýaqyt az qalady. Sondyqtan bul ózgeristiń bizge keri áser etpegenin qalaımyn. Azııa oıyndary jańa bapkerdiń jumys júıesin baǵamdaýǵa múmkindik beretin alǵashqy iri synaqtardyń biri bolmaq.
