Volonterlik qozǵalysty damytý: eriktilerdi qorǵaý isinde ne eskerilmeı keledi

Búginde elimizde 800-den astam volonterlik uıym jumys isteıdi. 2020 jyldan bastap qurylǵan Ulttyq jáne aımaqtyq front-ofıster, «Qazvolonteer.kz» platformasy eriktilerdiń basyn qosatyn basty ınstıtýttarǵa aınaldy. Dese de, qoldanystaǵy 2016 jylǵy «Volonterlik qyzmet týraly» Zańǵa saı, eriktilerdiń eńbek ótiline nemese áleýmettik kepildikterine qatysty kóptegen suraq basy ashyq kúıde qalǵan.

Zańnamalyq reforma: Eriktilerdi qoldaýdyń jańa tetikteri

Memleket tarapynan júrgizilip jatqan taldaý jumystary kórsetkendeı, volonterlikti damytýdyń 2024-2026 jyldarǵa arnalǵan Jol kartasy aıasynda zańnamany jetildirýdiń birneshe mańyzdy baǵyty aıqyndaldy. Bul týraly Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi resmı saýalǵa bergen jaýabynda atap ótti.

– Qazirgi ýaqytta volonterlik qyzmetti júzege asyrý barysynda olardyń ómiri men densaýlyǵyna keltirilgen zııandy óteý bóliginde volonterler úshin áleýmettik kepildikterdi engizý qajettiligi bar. Osyǵan baılanysty volonterlik ótilimdi memlekettik jáne azamattyq qyzmetke túsý kezinde esepke alýdy keńeıtý, sondaı-aq tótenshe jaǵdaılardy joıýǵa, joǵalǵan adamdardy izdeýge qatysatyn volonterlerdiń ómiri men densaýlyǵyn saqtandyrý máselesin qarastyryp otyrmyz. Bul sharalar volonterlik qozǵalysty damytýdyń 2030 jylǵa deıingi jańa Kontseptsııasynda óz kórinisin tabady, – deıdi vedomstvodan.

Málimetke saı, volonterlik tájirıbeni eńbek ótiline teńestirý máselesi buǵan deıin de kóterilgen, alaıda halyqaralyq uıymdar (HEU, BUU) volonterlikti aqysyz eńbek formasy retinde qarastyratyndyqtan, elimizde ony tikeleı eńbek ótiline qosý emes, memlekettik qyzmetke turý nemese oqýǵa túsý kezindegi artyqshylyq retinde paıdalaný tıimdi dep tanylyp otyr.

Qaýipsizdik pen saqtandyrý – basty basymdyq

Búgingi kúni, ásirese, tótenshe jaǵdaılar kezinde jumys isteıtin volonterlerdiń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý máselesi ózekti. Máselen, sý tasqyny kezinde eriktilerdiń atqarǵan eńbegi orasan, alaıda olardyń kóbi arnaıy daıyndyqsyz jáne medıtsınalyq baqylaýsyz jumys istegeni jasyryn emes.

Osy oraıda, Májilis depýtaty Nıkolaı Arsıýtın qoldanystaǵy quqyqtyq normalardyń saqtandyrý tetikterin mindettemeıtindigi jaǵdaıdy kúrdelendirip otyrǵanyn aıtady.

– Qoldanystaǵy zańnamada eriktilerdi mindetti saqtandyrý jaıynda talap joq. Olardyń qaýipsizdigin saqtandyrý máselesi tek volonter men qabyldaýshy uıym arasyndaǵy azamattyq-quqyqtyq shart aıasynda ǵana qarastyrylýy múmkin. Alaıda bul shara erikti túrde júzege asady jáne is júzinde árdaıym qoldanyla bermeıdi, – deıdi ol.

Sonymen qatar tótenshe jaǵdaılar kezinde eriktilerdiń qaýipsizdigi men olardyń eńbegin zańdyq turǵyda baǵalaý máselesin óńirdegi belsendiler de kóterip otyr. Batys Qazaqstan oblysy, Báıterek aýdany jastar ortalyǵynyń basshysy Darhan Qýatov 2024 jylǵy sý tasqyny kezindegi qıyndyqtarymen bólisti.

– Oraldaǵy sý tasqyny kezinde bizdiń ýnıversıtetten 600-ge jýyq volonter shyqty. Olar eki aýysymmen toqtaýsyz jumys istep, bógetter turǵyzdy, gýmanıtarlyq kómekti suryptady, tipti zoobaq aýmaǵynda muzdaı sý keship, qaýipti aımaqtarda jumys istedik. Iá, biz onlaın kýrstardan ótip, qaýipsizdikti qadaǵalaýǵa tyrystyq, biraq qasymyzda medbıke de, alǵashqy kómek qobdıshasy da bolǵan joq. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta osyndaı qaýipti jumystarda volonterlerdiń qasynda mindetti túrde dárigerler men quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi júrýi kerek dep esepteımin, – dedi ol.

Sonymen qatar Darhan Qýatov volonterlerge jumys ótilin qosqandy durys dep sanaıdy.

– Kóptegen eriktilerimiz resmı jumysqa kirmeı, osy ispen shyn júrekten aınalysady. Olar aqsha nemese marapat surap jumys istemeıdi, alaıda memleket volonterlik qyzmetti eńbek tájirıbesi retinde esepke alsaýdy naqty engizse, bul eriktilerge jasalǵan úlken qamqorlyq bolar edi, – deıdi Darhan Qýatov.

Eriktilerge qandaı qoldaý kórsetiledi?

Halyqaralyq tájirıbede volonterlik kóbine aqysyz eńbek retinde qarastyrylyp, tikeleı eńbek ótiline qosylmasa da, elimizde basqadaı yntalandyrý sharalary ázirlený ústinde.

Atap aıtqanda:

• Joǵary oqý oryndary men kolledjderge túsý kezinde volonterlik tájirıbeni qosymsha krıterıı retinde esepke alý;
• Stýdentter úshin «Qoǵamǵa qyzmet etý» arnaıy akademııalyq kýrsyn engizý;
• Mektep oqýshylaryna arnalǵan eriktilik fakýltatıvterin ashý;
• Memlekettik jáne azamattyq qyzmetke turý kezinde volonterlik stajdy eskerý mehanızmin keńeıtý.

S. Jumanǵarınniń aıtýynsha, bul protsesti jeńildetý men júıeleýde volonterdiń tsıfrlyq pasportyn engizý kózdelip otyr.

– Bul rette halyqaralyq tájirıbe zerttelip, Avstralııa men AQSh-ta «Skills Passport» júıesi, Eýroodaq elderinde – «Erasmus+», Reseı Federatsııasynda – «Dobro.ru» platformasy, al Ulybrıtanııada – «Volunteer Passport» tsıfrlyq júıesi qoldanylatyny eskerildi. Bul jańashyldyq eriktiniń barlyq eńbegin naqty esepke alýǵa múmkindik beredi, – deıdi ol depýtattyq saýalǵa bergen jaýabynda.

Bolashaqqa baǵdar: Kontseptsııa–2030

Qazirgi ýaqytta Memleket basshysynyń tapsyrmasymen volonterlikti damytýdyń 2030 jylǵa deıingi jańa Kontseptsııasy ázirlenip jatyr. Onda eriktilerdi áleýmettik qoldaýdyń naqty tetikteri, qaýipsizdik kepildikteri jáne «Shapaǵat» medalimen marapattaý aıasyn keńeıtý máseleleri kórinis tabady.

Memleket tarapynan júıeli qoldaýdyń nátıjesinde buǵan deıin de aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizildi. Mysaly Prezıdenttiń tapsyrmasymen 2020 jyldan bastap jyl saıyn «Jyl volonteri» halyqaralyq syılyǵy berilip, oǵan osy ýaqytqa deıin Qazaqstan men sheteldik (Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, Túrkııa, Ózbekstan, Reseı) 297 úzdik erikti ıe boldy. Sonymen qatar, BUU Eriktiler baǵdarlamasy aıasynda 17 otandasymyz BUU-nyń túrli qurylymdarynda halyqaralyq tájirıbe jınaqtap qaıtty.

Eriktilik – «erigip júrý» emes, azamattyq jaýapkershiliktiń aıqyn kórinisi. Sondyqtan memleket tarapynan jasalatyn árbir qadam eriktilerdiń qaýipsiz ári tıimdi jumys isteýine baǵyttalýǵa tıis.

Eske sala keteıik, buǵan deıin, «Volonter jyly» aıasynda qandaı sharalar uıymdastyrylatynan habarlaǵan edik.