ERDEN SANDYBAIULYNYŃ KESENESІ
en Sandybaıulynyń kesenesi - Qaraǵandy oblysynyń Ulytaý aýdanynyń Boztumsyq aýylynan ońtústik-shyǵysqa qaraı 18 shaqyrym jerde Qarakeńgir ózeniniń boıynda ornalasqan.
Erden Sandybaıұly 1808-1862 jyldar aralyғynda ғұmyr keshken, Ұlytaý өңirindegi Baғanaly-Naımannan shyққan қazaқ batyry, bıi. Ol 35 jasynda aғa sұltan bolғan. Қazirgi Қaraғandy oblysynyң Ұlytaý maңy, bұrynғy Atbasar өңirinde týyp, bılik etken. Erden bı Orta jүzdiң Baғanaly rýynyң Jyryқ atasynan taraıdy. Erdenniң atasy Tөlek batyr, әkesi Sandybaı da kezinde el қorғaғan batyr bolғan. Erden jastaıynan batyr әkesiniң janynda jүrip el bıligine aralasқan. Batyrlyқ, sheshendik saıysқa tүsip, өziniң erjүrek erligi, bir bet өjet sheshendigimen kөzge tүsken.
1840 jyly Terisaққan өzeni boıyndaғy Begentaı saı, Sandyқ kesken, Қaıraқty aýyldaryna bolys bolғan. Erden aғa sұltan bolarynyң aldynda 1855 jyldyң naýryz aıynda Reseı patshasy ІІ Aleksandrdyң taққa otyrý rәsimine delegat bop shaқyrylғan. Erden aғa sұltan bolyp saılanғan soң kөp ұzamaı-aқ 54 jasynda dүnıeden өtken.
Keseneniң betki jabyndysy kүıdirilgen kirpishten қalanғan. HH ғasyrdyң 30-shy jyldarynan keıin keseneniң kirpishi mүjilip, kүmbezi bұzylyp bitken. Kesene segiz қyrly, kүmbezdi, shıki kirpishten қalanyp, ishi-syrty kүıdirilgen kirpishten өrilgen. Әrbir қyry 2,5 m, bıiktigi 4,20 metr kesene қabyrғasynyң syrtқa shyғyp tұrғan tөmengi bөligi 45 sm.
1999 jyldyң қyrkүıek aıynda Ұlytaý aýdanynyң jәne Jezқazғan, Sәtbaev қalalary halқynyң kүshimen Erden Sandybaıұlynyң kesenesi tolyқ қalpyna keltirilgen.
Eskertkishti 1983 jyly Ortalyқ Қazaқstan ekspedıtsııasy zerttegen.
Derek kөzi:
Қ.Ahmetov, Ұlytaý, «Meniң Otanym - Қazaқstan» serııasy.
