Er azamattar «áıelder mamandyǵynda»: qaraǵandylyq sheberler stereotıpti qalaı buzdy
QARAǴANDY. KAZINFORM – Osydan birneshe jyl buryn tigin mashınasynyń basyndaǵy er adamdy nemese manıkıýr kabınetinde jumys isteıtin jigitti kópshilik tosyn qubylys retinde qabyldaıtyn. Al búginde Qaraǵandy turǵyndary sán men sulýlyq salasynda er azamattarǵa jıi senim arta bastady. Sheberlerdiń ózi mamandyqtyń jynysy bolmaıtynyn aıtady. Óıtkeni adamdy anyqtaıtyn – onyń jynysy emes, kásibıligi men óz isine degen yqylasy.
Keıipkerlerimizdiń biri – densaýlyǵyna baılanysty ómirin túbegeıli ózgertip, metallýrgııadan manıkıýr salasyna kelgen maman. Al ekinshisi – bıge qyzyǵýshylyqtan bastalǵan joly tiginshilikke ulasqan sheber.
Qoǵamda áli kúnge deıin «erlerdiń» jáne «áıelderdiń» mamandyǵy degen túsinik saqtalǵan. Alaıda keıipkerlerdiń aıtýynsha, eń mańyzdysy – qalyptasqan stereotıpter emes, adamnyń óz isine degen jaýapkershiligi men súıispenshiligi.
Tiginshi Roman bul kásipke den qoıǵaly ózin tapqanyn aıtady. Onyń kıim tigýge degen qyzyǵýshylyǵy bala kezinen bastalǵan. Alǵash 15 jasynda qaryndasyna Jańa jylǵa arnap kóılek tigip bergen.
Soǵan qaramastan mektep bitirgen soń múlde basqa baǵytty tańdaǵan. Ol Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń taý-ken fakýltetine oqýǵa túsken. Alaıda oqýyn aıaqtaýǵa jaqyndaǵanda ózin bul salada elestete almaıtynyn túsingen.
Keıin Roman túngi klýbta jumys istep, bı qoıylymdaryna qatysqan. Sol kezde ózi men áriptesterine arnalǵan sahnalyq kostıýmderdi tige bastaǵan. Sonymen qatar ınternettegi beınesabaqtar arqyly tigin isin óz betinshe meńgerip, tájirıbe jınaqtaǵan.
Onyń ómirindegi úlken betburys 2020 jylǵy karantın kezeńinde boldy. Sol ýaqytta ol atelege jumysqa ornalasyp, medıtsınalyq maska tigýmen aınalysqan.
– Sol jerde qalyp jumys istedim, tájirıbe jınadym, keıin kıim pishýshi boldym. Al 2023 jyldan bastap ózimniń tigin sheberhanamdy ashtym, - deıdi ol.
Romannyń aıtýynsha, qoǵam tarapynan teris pikirdi sırek estigen. Kerisinshe, kópshilik er tiginshini kórgende tańyrqap, tipti kóbirek senim bildiredi.
– Buryn mundaı kásip er adamǵa laıyq emes degen túsinik bolǵan shyǵar. Sondyqtan men de kezinde arnaıy bilim alýdy oılamadym. Biraq qazir adamdar eń aldymen jumystyń sapasyna qaraıdy, - deıdi sheber.
Onyń pikirinshe, bul mamandyqtaǵy eń qıyn nárse – shyǵarmashylyq emes, ýaqytpen jarysý. Sebebi tigin salasynda kútpegen jaǵdaılar jıi bolady. Keıde tapsyrysty ýaqytynda ótkizý úshin túnge deıin jumys isteýge týra keledi.
Ekinshi keıipkerimiz – buryn zaýytta metallýrg bolyp eńbek etken Jan Medetbekov. Densaýlyǵyna baılanysty dárigerler oǵan tek jumysyn emes, turǵylyqty jerin de aýystyrýǵa keńes bergen.
Kóship kelgennen keıin onyń ómiri túbegeıli ózgergen. Jańa mamandyqty meńgerýge jubaıy kómektesken. Manıkıýrmen alǵash aınalysa bastaǵan da – onyń jary. Al Jan bastapqyda tek kómektesip júrgen. Keıin bul istiń qolynan jaqsy keletinin baıqaǵan.
– Jubaıym qalaı durys jumys isteý keregin kórsetti. Meniń uqypty isteıtinimdi aıtty. Ózime bul qıyn nárse bolyp kóringen joq, - dep eske alady ol.
Jan alǵashqy kezde jańa mamandyǵyn tipti týystarynan jasyrǵanyn aıtady. Jaqyndarynyń reaktsııasynan jáne aınalasyndaǵylardyń synynan qoryqqan.
– Keıbir týystarym sóılespeı ketti, jaǵymsyz sózder aıtty. Bizdiń qoǵam mundaı saladaǵy er adamdardy áli tolyq qabyldaı bermeıdi, - deıdi sheber.
Onyń sózinshe, bastapqyda ózine de sulýlyq ındýstrııasynda jumys isteý yńǵaısyz ári uıat kóringen. Biraq ýaqyt óte kele kózqarasy ózgergen.
– Tabys taýyp, otbasymdy qamtamasyz ete bastaǵanda túsindim: ózgelerdiń pikiri – tek olardyń kózqarasy ǵana. Qazir adamdar da mamandyǵyma burynǵydaı tańyrqaı qaramaıdy, - deıdi Jan.
Ol er adamdardyń bul salada ózindik artyqshylyqtary bar dep esepteıdi. Atap aıtqanda, sabyrlylyq, uqyptylyq, kúızeliske tózimdilik jáne jyldam jumys isteý qabileti.
Eki keıipker de mamandyqtardy «erlerdiki» jáne «áıelderdiki» dep bólý birtindep ótkenniń enshisinde qalyp bara jatqanyna senimdi. Búginde adamdar qoǵamdyq túsinikke emes, óz qyzyǵýshylyǵy men qabiletine qaraı mamandyq tańdaýǵa kóbirek mán beredi.
– Adam eń aldymen ózine adal bolýy kerek. Óıtkeni bul ómirdi sen óziń súresiń. Tek «solaı durys» dep, jek kóretin jumysyńa kún saıyn barýdyń máni joq, - deıdi Roman.
Al Jan er azamattarǵa bul mamandyqqa sanaly túrde kelýge keńes beredi. Onyń aıtýynsha, bul – eń aldymen kásip, ózgelerdiń nazaryn aýdarýdyń tásili emes.
Qaraǵandylyqtardyń bul oqıǵasy naǵyz sheberdi jynysy emes, óz isine degen kózqarasy aıqyndaıtynyn kórsetedi. Al qoǵamdaǵy stereotıpter azaıǵan saıyn, óz ornyn tapqan adamdardyń sany da arta túsýde.
Buǵan deıin Kazinform agenttigi Qazaqstanda bala kútimine baılanysty demalys resmı túrde tek analarǵa ǵana emes, ákelerge de beriletini týraly materıal jarııalaǵan bolatyn.
