Epılepsııa — úkim emes: Qazaqstanda dertke shaldyqqandar sany nege artyp jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda epılepsııa dertine shaldyqqandar sany artyp keledi. Bul týraly dáriger-epıleptolog Ǵazız Qyrǵyzbaıuly Jibek Joly telearnasynyń «Bugin LIVE» baǵdarlamasynda aıtty.
Dárigerdiń aıtýynsha, epılepsııa — bul jas tańdamaıtyn sozylmaly nevrologııalyq syrqat. Búginde álemde 50 mıllıonnan astam adam osy dertpen ómir súrip jatyr.
Statıstıka ne deıdi?
Qazaqstandaǵy resmı derekterge súıensek, 2013 jyly bul dertpen esepte turǵandar sany aıtarlyqtaı az bolsa, 2020 jyly olardyń kórsetkishi 82 myń adamǵa jetken. Maman bul ósimdi dıagnostıkanyń jaqsarýymen jáne syrqattyń jańa túrleriniń anyqtalýymen baılanystyrady.
— Epılepsııanyń paıda bolýynda eki negizgi kezeń bar: birinshisi — 10 jasqa deıingi balalar, ekinshisi — 50 jastan asqan eresekter. Balalarda bul kóbine genetıkalyq faktorlar, ınfektsııalar nemese bosaný kezindegi jaraqattardan bolsa, eresekterde ınsýlt pen mı isikteriniń saldarynan týyndaıdy, — deıdi Ǵazız Qyrǵyzbaıuly.
Epıleptologtyń aıtýynsha, jaǵdaılardyń 50 paıyzynda derttiń túpki sebebi belgisiz bolyp qala beredi. Biraq júktilikke daıyndyq, ana densaýlyǵyn baqylaý jáne bosaný kezindegi qaýipsizdik sharalary derttiń aldyn alýda mańyzdy ról atqarady. Sondaı-aq alkogol, esirtki sııaqty zııandy ádetter mı jumysyna keri áser etip, patologııalyq sıgnaldardyń paıda bolýyna túrtki bolady.
Qoǵamdaǵy stıgma jáne «Kúlgin kún»
Maman qoǵamda qalyptasqan «epılepsııamen aýyratyndar — psıhıkalyq naýqastar» degen qate túsinikpen kúresý kerektigin basa aıtty.
26 naýryz — Kúlgin kún, ıaǵnı bul kúni búkil álemde epılepsııa týraly aqparattandyrý sharalary ótedi. Kópshilik bul adamdardy «dárige táýeldi, qoǵamǵa jaramsyz» dep esepteıdi. Alaıda durys em qabyldaǵan jaǵdaıda naýqastar el qatarly jumys istep, otbasyn quryp, bala súıýge tolyq quqyly.
Qazaqstandaǵy dári-dármek tapshylyǵy
Dáriger elimizdegi emdeý isindegi basty kedergi retinde dári-dármek qoljetimsizdigin atap ótti.
— Álemde epılepsııany buǵattaıtyn 30-dan astam dári bolsa, Qazaqstanda sonyń tek 13 túri ǵana tirkelgen. Sondyqtan bizde ustamany toqtatý kórsetkishi álemdik deńgeıden 70% dan tómen bolýy múmkin, — dedi sarapshy.
Eger dárilik em kómektespese, hırýrgııalyq ádis qoldanylady. Bul em detektıvtiń jumysyna uqsaıdy. Dárigerler mıdyń ishine arnaıy symdar engizý arqyly patologııalyq sıgnal shyǵyp jatqan núkteni anyqtap, ony ota arqyly alyp tastaıdy.
Aıta keteıik, ótken jyly Qazaqstanda 45 myńnan asa adam epılepsııaǵa shaldyqqanyn habarlaǵan edik.