«Endi Bartoǵaıdyń tasyǵaly turǵany ras pa?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Keshe Tashkenttegi «Kóksaraı» rezıdentsııasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Ózbekstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Islam Karımovtyń kezdesýleriniń resmı rásimi bolyp ótti. Kezdesýdiń resmı rásiminen keıin eki eldiń basshylary shaǵyn quramda kezdesý ótkizdi. Osy mańyzdy kezdesý jaıynda egjeı-tegjeıli jazǵan «Aıqyn» gazetiniń búgingi nómirinde «Tamyry bir, tarıhy ortaq» degen taqyryppen maqala basyldy. Basylymnyń jazýynsha, áńgimelesý barysynda saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalardaǵy qazaq-ózbek qarym-qatynastarynyń odan ári damý máselesi talqylanǵan. Ózbekstan Prezıdenti Islam Karımov Qazaqstannyń osy resmı saparyn ózbek taraby qazaq-ózbek yntymaqtastyǵyn damytýdaǵy mańyzdy oqıǵa, bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy kópjosparly qarym-qatynastardy odan ári nyǵaıtýdaǵy ózara tıimdi múdeliliktiń naqty belgisi retinde qarastyratynyn atap ótken. Óz kezeginde Memleket basshysy Ózbekstan óńirdegi iri memleket bolyp tabylatynyn atap, «Bizdiń halyqtarymyzdyń tamyry bir, bizdi baýyrlastyq tarıhy, kórshilestigimiz baılanystyrady. Biz Ózbekstan basshylyǵyna EQYU-na bizdiń tóraǵalyq etýimizdi jáne Astanada EQYU Sammıtin ótkizýimizdi qoldaǵany úshin alǵys aıtamyz», degen.

Memleket basshysynyń ózbek eline jasaǵan 2 kúndik resmı sapary haqynda «Alash aınasy» gazeti de keńinen jazǵan.

Ózbekstan Prezıdenti Islam Kárimov Qazaqstan basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Astanada EQYU Sammıtin ótkizý týraly bastamasyn qoldady. Bul jaıynda «Kazahstanskaıa pravda» gazeti N.Nazarbaevtyń kórshi respýblıkaǵa jasaǵan resmı saparyna arnalǵan maqalasynda jazady. Onda «Biz QR-nyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵyn, sonymen qatar respýblıkanyń Uıym Sammıtin ótkizý týraly bastamasyn tolyǵymen qoldaımyz», degen I.Kárimovtiń sózi keltirilgen.

«Álemde jantalasa qarýlaný taǵy da bastaldy. Oǵan resmı derkter kýá. Mysaly, AQSh-tyń qorǵanysqa jumsap otyrǵan bıylǵy shyǵyny 722,1 mıllıard dollardy quraıdy (Jalpy ishki ónimniń 4,9 paıyzy. Ásker sany - 1 mln 300 myń adam). Bul - álemdegi 200-ge taıaý memlekettiń qorǵanys maqsatynda jumsaıtyn bıýdjetine teń. Aıtary joq, mol aqsha. Budan ekonomıkasy damyǵan álemniń ózge elderi de qalysar emes. Taǵy da naqty derekke nazar aýdaralyq. Qytaı - 81,4 mlrd (ásker sany 2 mln 250 myń), Ulybrıtanııa - 42,8 mlrd, Frantsııa - 45 mlrd, Japonııa - 44,3 mlrd, Germanııa - 35 mlrd, Italııa - 28,1 mlrd, Ońtústik Koreıa - 28,1 mlrd, Reseı jáne Úndistan - 21 mlrd dollardy osy salaǵa bólip otyr», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Maqalaǵa ózek bolǵan jaıt basylymnyń beısenbilik nómirinde «TMD-da qarýly qaqtyǵys bolýy múmkin be?» degen taqyryppen jarııalandy. Sondaı-aq TMD elderiniń 2008-2010 jyldardaǵy qorǵanysqa bólgen qarajatyn bilgińiz kelse, maqalaǵa nazar aýdaryńyz.

***

«Nur Astana» gazetiniń búgingi sanynda «BUU ulyqtaǵan naýryz bizde qalaı toılanady?» degen taqyryppen maqala jaryq kórdi. «Bizdińshe, naýryz merekesin toılaýdyń sońǵy jıyrma jylda qalyptasqan dástúrinen arylar kez jetti. Ol jetpis jyl bodandyq buǵaýynda bolǵan halqymyzdyń sanasynan umytyla bastaǵan merekeni eske túsirý turǵysyndaǵy qyzmetin atqaryp boldy. Endi ony shyn mánindegi halyqaralyq, eldik, halyqtyq merekege aınaldyrý kerek», dep jazady basylym.

«Barbıdyń» ornyn «Bıbigúl» basady». «Nur Astana» gazetinde osy taqyryppen jarııalanǵan maqalada elimizde ekologııalyq taza materıaldardan ádemi qýyrshaqtar jasaýǵa tolyq múmkindik bar ekendigi jazylǵan. Bul oraıda sýretshi Sáken Nazarhanulynyń qolynan shyqqan «qazaq arýlary» bala densaýlyǵyna zııansyz ári tárbıelik máni úlken ekendigi baıandalǵan.

***

Keshe QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov pen Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov elordada salynyp jatqan ártúrli mańyzdaǵy qurylys nysandaryn aralap, keńes ótkizdi. Osyǵan oraı «Astana aqshamy» gazetinde «Qurylys jaıy qaraldy» degen taqyryppen maqala jaryq kórdi. Basylymnyń jazýynsha, keńeske qatysýshylar Astana Jańa ýnıversıteti aýmaǵyndaǵy jumyspen tanysqan. Aǵymdaǵy jyldyń shildesinde alǵashqy stýdentterin qabyldaı bastaıdy dep josparlanyp otyrǵan ýnıversıtet ǵımaratynyń qurylysy tolyq aıaqtalmaǵanymen, sabaqtar alǵashqy kezekte salynǵan toǵyz ǵımaratta ótpek. Sondaı-aq olar 7-shi Qysqy Azııa oıyndary ótkiziletin Respýblıkalyq velotrekti, «100 aýrýhana» baǵdarlamasy sheńberinde salynyp jatqan ońtústik-shyǵys shaǵyn aýdanyndaǵy 350 jatyn orynǵa arnalǵan ambýlatorııalyq-emhanalyq keshendi aralap kórgen.

Kóshpeli keńes jaıynda «Vechernıaıa Astana» gazeti de keńinen toqtalǵan.

«Astana aqshamy» gazetiniń búgingi nómirinen Naýryz merekesine oraı qaladaǵy kólik qozǵalysynyń kestesi, merkelik joralǵylar men kontserttik baǵdarlamalar ótetin alańdar jaıynda keńinen jazylǵan.

Osy basylymnyń aıqara betinde Májilis depýtaty Jarasbaı Súleımenovpen aradaǵy suhbat «Eldiń soltústik qaqpasy bir qaıyrylýdy qajet etip tur» degen taqyryppen berilgen. Basylymnyń san qıly saýaldaryna tushymdy jaýap bergen depýtat ekeýara áńgime barysynda «Shyn máninde biz Alashtyń 90 jyldyǵyn dúrkiretip atap ótýimiz kerek bolatyn. Ol qyzyq úshin emes, búgingi urpaqqa Alashty tanytý úshin, Alash qaıratkerlerin tanytý úshin, el tarıhyn jańǵyrtý úshin kerek bolatyn. Biraq, ókinishke qaraı, ol bolmaı qaldy», degen pikirin bildirgen.

***

«Almaty oblysyndaǵy Bartoǵaı sýqoımasy mańynyń turǵyndary kóktemgi tasqyn qaýpinen saqtanyp, ózge óńirlerge kóshýdiń qamyn oılastyryp jatyr. Bizdiń redaktsııamyzǵa Shelek eldi mekeni turǵyndarynyń biri habarlasyp, el ishinde dúrligý kúsheıgenin aıtty», dep jazady «Alash aınasy» gazeti «Endi Bartoǵaıdyń tasyǵaly turǵany ras pa?» degen taqyryppen berilgen maqalasynda. Degenmen Eńbekshiqazaq aýdany jumyldyrý daıyndyǵy jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý men saldaryn joıýdy uıymdastyrý bóliminiń bas mamany Abaı Mahmetov «Bartoǵaı sýqoımasynyń jaǵdaıy únemi baqylanyp otyr. Munda barlyǵy 320 mln tekshe metr sý syıady. Jýyrda jınalǵan sý 252 mln tekshe metrge jetip edi. Alaıda keshe 245 mln tekshe metrge deıin tómendedi. Sýqoımadan Shelek ózenine sekýndyna 45 tekshe metr sý quıylyp jatyr. Úlken Almaty kanaly arqyly Túrgen, Esik ózenderine de 15 tekshe metrden sý aǵyzyp, Bartoǵaı deńgeıin túsirip otyrmyz. Biz onyń tolyp ketýine jol bermeımiz. Kún saıynǵy baqylaý nátıjeleri aýdan ákimine baıandalýda», dep jaýap beripti.

«Elimizdegi qart teńiz Kaspııdiń baǵa jetpes baılyǵynyń biri ıtbalyqtar joıylýdyń az-aq aldynda turǵan syńaıly. Osydan jıyrma jyldaı buryn ǵana qoınaýynda 1 mln-ǵa jýyq tıýlen oıqastaǵan Qaspııde búgingi tańda 8 myńǵa jýyq qana ıtbalyq qalǵan. Osylaısha, qulqynynyń qulyna aınalǵandardyń kesirinen kózi móldiregen sý janýarynyń jalpy sany 90 paıyzǵa kemip ketken», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Basylymdaǵy maqalaǵa ózek bolǵan jaıt tóńireginde keń maǵlumat alǵyńyz kelse, «Kaspııdiń baılyǵy - ıtbalyq qurýdyń az-aq aldynda tur» atty maqalaǵa nazar salyńyz.

«Alash aınasy» gazetiniń dástúrli «Oı-kókpar» aıdarynyń búgingi saýaly: «Elimizdegi barlyq strategııalyq nysandardy anyqtap, memleket ıeligine qaıtarý durys bola ma?». Osy saýalǵa jaýap bergen saıasattanýshy Nurlan Erimbetov: «Sol sý qoımalardyń janyndaǵy eldi mekenderdi panalap otyrǵan adamdardyń ómirine sol jekemenshik ıeleri jaýap beretinine meniń kúmánim bar. Jaýap báribir memleketten, Úkimetten alynady. Osyndaı apattardan jekemenshik ıeleri qutylady, Úkimet tutylady. Qarapaıym tilmen aıtqanda, paıdany menshik ıeleri tapqanymen, shyǵyndy báribir memleket óteıdi. Mańyzdy nysandar jekemenshik ıeleriniń qolynda bolǵanda, halyqqa eshqandaı paıda bolmaıdy», dese ekonomıka ǵylymynyń doktory, professor Atamurat Shámenov: «Strategııalyq nysandardyń barlyǵyn memleket ıeligine qaıtarýdyń qajeti joq. Bizde naýqanshyldyq basym. Birese jappaı jekeshelendiremiz de, endi birde túgeldeı memlekettiń menshigine qaıtarý kerek dep urandatamyz. Menińshe, bul - durys emes. Naryq zańdylyǵynda menshik básekesi qatań saqtalyp turýy tıis. Menshik básekesi saqtalmasa, naryqtyń zańdylyǵy da buzylady. Sondyqtan strategııalyq nysandardyń túgelimen memlekettiń menshigine qaıtarý da durys emes. Nelikten? Sebebi memlekettiń menshiginde bolǵan áleýmettik nysandardy barlyǵyn kezinde jekeshelendirdik. Ol kezde tipti tómen baǵalarǵa satylyp ketkeni jasyryn emes. Al endi kelip memleket barlyq nysandy qaıtaryp alam dese, jekemenshik ıeleri o bastaǵy tıyn-tebenge satpaıtyny ekibastan belgili. Qomaqty qarjy suraıdy. Sondyqtan bul da artyq shyǵyndy talap etedi», depti.

***

«Qazaqstan úkimeti aldaǵy egin egý naýqanyna arnap dızel janarmaıynyń bir lıtriniń baǵasy 62 teńgeden aspaýǵa tıis ekeni týraly sheshim shyǵardy. Bul týraly birinshi vıtse-premer Ómirzaq Shúkeev málimdeme jasady», dep jazady «Ekonomıka» gazeti «Úkimet dıqandarǵa jaǵdaı jasaýda» degen taqyryppen basylǵan maqalasynda. Basylymnyń búgingi nómirinen aıtylǵan jaıt tóńirigende egjeı-tegjeıli oqı alasyzdar.

«Jedel ındýstrııalandyrý - «Qazaqmystyń» qarqyndy jobalary». «Ekonomıka» gazetiniń jazýynsha, «Qazaqmys» korporatsııasy 2010 jyly Pavlodar oblysynyń ónerkásibin damytýǵa qomaqty ınvestıtsııalyq salymdar jasamaq. Álemge tanymal iri óndirýshi kompanııa bıyl Bozshakól ken-baıytý kombınatynyń qurylysyn bastaıdy. Ekinshi bir eleýli jobasy - Ekibastuz GRES-1 stansysynyń óndirisin keńeıtý bolyp tabylady. «Qazaqmys» sondaı-aq oblystyń qural-jabdyq shyǵarýshy úsh kásipornyna aldyn-ala tólem jasaý retine qarjylaı kómek bermek. Bul týraly aımaqqa arnaıy saparmen kelgen «Qazaqmys» korporatsııasy Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy V.Kım málimdegen.

«Ekonomıka» gazeti salt-dástúrimiz ben ádet-ǵurpymyzdy qyzǵyshtaı qorǵap, ulyqtap júrgen etnograf Jaǵda Babalyqulymen aradaǵy suhbatty «Jer sharynyń qońyr úıeginde ornalasqan halyqpyz» degen taqyryppen jarııalaǵan. Ekeýara áńgime barysynda ol «qytaılardyń jazǵanyna qaraǵanda, ǵundardyń handary - táńirquttar naýryz bastalatyn kúni taý basyna shyǵyp, uıasynan jańa kóterilgen kúnge qol jaıyp, tilek surap, duǵa qylady. Ol duǵa qaıyrǵanda, táńirqutynyń art jaǵyn ala qolynda qobyzy bar abyzy otyrady. Táńirquty duǵasyn oqyp bolǵanda, abyz 9 qońyr kúı tartady eken. Ol kúı tartyp bolǵanda, onyń sońyn ala otyrǵan 365 kúıshi bir-birden kúı tartady. Sodan keıin naýryz toıy bastalatyn bolǵan. Bundaǵy 9 jáne 365 sandarynyń astarynda ózindik mán jatyr. Soǵan qaraǵanda, arǵy ata-babalarymyz naýryzdy asa ardaqtap, asa bir saltanat-dańqpen toılaǵan ba dep oılaımyn», depti.