Eńbegimen elengen názik jandar
ALMATY. QazAqparat - Búgingi qoǵamda eńbekti erlermen qatar atqaryp, aýyr jumysqa da bilek sybana kirisetin, sonysyna qaramastan bala-shaǵanyń da babyn, keltirip, otbasynyń uıtqysy bola bilgen áıel azamattar az emes.
Olardyń barlyǵy da óz ortamyzda júr. Kúndelikti kúıbeń tirshilik barysynda áıel adamdardyń osynaý jankeshti eńbekteri kózge ilige de bermeıtini de belgili. Al 8 naýryz sııaqty Halyqaralyq áıelder kúni merekesi qarsańynda taǵdyr taýqymetine moıymaı, óziniń eńbekqorlyǵymen, tabandylyǵymen áıel degen atty abyroımen alyp júrgen osyndaı azamattar týraly bir aýyq áńgimeleı ketkendi jón kórdik.
Eńbegimen elge tanylǵan osyndaı jandardyń biri Almaty oblysynyń Jańalyq aýylynda turady. 16 jasynan traktor, ZIL júk kóligi sııaqty aýyr tehnıkalardy basqaryp úırengen Anar Baıǵojaeva keıinirek avtobýs júrgizýdi kásip etken. Kólik júrgizýden uzaq jyldarǵy tájirıbesi bar ol tehnıkanyń qyr-syryn meńgerip, ony jóndeýdi de úırengen.
«Men 2014 jyly birinshi ret avtoparkke jumys surap barǵanmyn. Túıindememdi kórgen soń tájirıbe jınaqtap kel dep meni trolleıbýs júrgizýge jiberdi. Trolleıbýsty 5 jyl júrgizdim, №7-№5 trolleıbýstardy tizgindedim. 5 jyl ótken soń aqyry avtobýsqa aýystym. 2018 jyly qazanda «Almatyelektrotrans» avtoparkine avtobýs júrgizýshisi bolyp keldim. «Qoryqpaısyń ba dedi?, Nesinen qorqamyn» dedim. Eń alǵash ret 98 marshrýtqa otyrdym. Bul ózimniń buryn júrgizgen 5 trolleıbýstyń básekelesi sııaqty edi. Avtobýs týra trolleıbýs sııaqty. Tek «múıizi» joq. Toq óship qalý, shtanga kóterý sııaqty problemalar bolmaıdy. Qazir 80 marshrýttamyn», - deıdi Anar.
Álbette avtopark avtobýs júrgizýge áıelderdi kóp almaıdy. Sebebi, 13-14 saǵattyq jumysqa kez-kelgen áıel shydaı bermeıdi. Anar kúnde tańǵy saǵat 4:30-da el uıyqtap jatqanda reıske shyqsa, keshke 21:00-22:00 shamasynda úıine qaıtady.
Osy rejimmen jumys istep kele jatqanyna 6-7 jyldyń júzi bolǵan. Osy ýaqyty aralyǵynda jumysynda birde bir jol kólik oqıǵasy bolmaǵan, eskertý almaǵan úlgili qyzmetker.
Urpaqtan urpaqqa jalǵasqan kásip ıeleri
Temirjol jolaýshylarynyń dittegen jerine aman-esen jetýi tek mashınısterge ǵana baılanysty emes ekenin kópshilik bile bermeıdi.
Qystyń syqyrlaǵan aıazynda, jazdyń aptap ystyǵynda temirjol vagondaryn, quramdaryn tekserip júretin erekshe mamandyq ıeleri bar.
Olar - vagon qaraýshylar.
58 jastan asqan Álıma Belasarovanyń temirjol salasynda úzdiksiz eńbek etip kele jatqanyna 38 jyl bolǵan.
Álıma temirjolshylardyń otbasyna kelin bolyp túsken. Onyń ata-enesi de Qazaqstanǵa eńbegi sińgen jol qaraýshylar.
58 jastan asqan otanasy úıinde 6 bala tárbıelep ósirgen.
Tuńǵyshy bıyl 40 jasqa tolady.
Temirjol salasynda «Qazaqstan temir joly», «Júk tasymaly» AQ Mańǵystaý bólimshesinde vagon qaraýshysy bolyp jumys jasaıdy.
«Vagon kelgende aldynan shyǵyp kútip alam, kózben qaraý degen bar. Toqtaıtyn poıyz bolsa, kútip alyp aınalyp balǵamen uryp shyǵamyn. Dóńgelegin shańq etkizip uramyz. Eger jaryq bolsa, shań etken dybys shyqpaıdy, tyq ete qalady. Sosyn vagonnyń býks degen bólshegi bar. Dóńgelekti aınaldyryp turatyn jeri. Onyń tómengi jaǵyn, balǵamen uryp kóremiz. Bári durys bolsa, bir ǵana dybys shyǵady. Al eger eki dybys shyqsa, buzylyp keledi degen sóz. Іshiniń bári shashylyp kele jatyr dep paıymdaımyz. Sosyn tejegishti tekseremiz, eger tejegishti basqanda dóńgelek aınalmasa, tejegish ustap kele jatyr degen sóz. Eger aınalyp tursa, ornyna keltirip, jasap jiberemiz», - dedi Álıma Belasarova.
Alpysty alqymdap qalǵan áıel poıyz toqtaǵan ýaqytta 15-30 mınýt ishinde qolyna balǵasyn alyp, temir vagondardy aralap ketedi.
«Tez qımyldaý kerek ol jerde. Jolǵa ketetinderge mınımým jarty saǵat, 1 saǵatqa deıin úlgerip jasap jiberýimiz kerek. Shama kelgenshe, toqtaıtyn 10-15 mınýt ishinde barlyq vagondy tekserip úlgerýge tyrysamyz», - dedi Álıma Belasarova.
Álımanyń qyraǵylyǵynyń arqasynda Ózen stansasynda apattyń aldyn alǵan kezder de bolǵan.
«Bir ret jolaýshylar poıyzyn apattan saqtap qaldyq. Men ol kezde Ózen stansasynda istep júrgenmin. Bir poıyzda eki dóńgelekti ustap turatyn búıir ramasy isten ketkenin ańǵardym. Ol jaryq bolsa, apat bolatyny shúbásiz. Sol jaryqty tez ańǵaryp, vagondy alyp qalyp remonttap, ramasyn aýystyrdyq», - dedi ol.
Aıta ketý kerek, Álımanyń joldasy Qabyl Mantaqov ta temirjol salasynda istegen. Ol kisi kóziniń densaýlyǵyna baılanysty 35 jasynda 1 top múgedegi bolyp qalǵan. Sodan beri otbasynyń taýqymetin er men áıeldiń ornyna Álıma Belasarova kóterip keledi.
«6 bala týǵanym úshin «Kúmis alqa» berdi. Artyq eshteme suramadym. Bala kezimnen er bala sııaqty óstim. Eshkimnen suramaımyn, músirkep, áńgime aıtatyn adam emespin. Men shyndyqty aıtqandy jaqsy kóremin. Eshýaqytta ótirik aıtpaýǵa UOS ardageri bolǵan ákem tárbıeledi. Ákem Úkimet bergen úıden de bas tartqan. Men úı alý úshin Otanymdy qorǵaýǵa attanbadym dep. Sol minez qaısarlyq maǵan da juqqan», - dedi Álıma Belasarova.
Názik jandy polıtsııa qyzmetkeri
Tártip saqshysy Elmıra Muhamedjanova Almaty sııaqty iri qalanyń tynyshtyǵyn kúzetý úshin tańmen talasa turyp, tún aýǵanda jatady.
Kelinshek 16 jyl boıy ury-baýkespe, qylmyskerlermen kúresip keledi.
Semeı qalasynda dúnıege kelgen boıjetken mamandyq tańdaýda zań salasyna bet burǵan.
Ol eń alǵash ret Áýezov aýdandyq polıtsııa basqarmasynyń tabaldyryǵyn 2002 jyly attaǵan.
Sodan beri qylmystyq izdestirý bóliminde 15 jyldan astam qyzmet etip keledi.
«Mine sol 15 jyldan beri meniń jumys ýaqytym tań qarańǵylyǵynan bastalyp, tún aýǵansha jalǵasady. Keı kúnderi túnde de jumysqa shyǵýǵa týra keledi. Qazir men múlikke qarsy qylmys, urlyq qylmystarymen kúres bóliminde qyzmet etip jatyrmyn. 4 jastaǵy qyzyma kóńil bólýge ýaqyt tappaı qalamyn. Alaıda, meni qoldaıtyn jaqyndarymnyń, áriptesterimniń baryna qýanyshtymyn. Bizdiń eń birinshi mindetimiz - azamattardyń quqyǵy men bostandyǵyn qorǵaý, qoǵamdyq tártipti qalyptastyrý, qylmysqa qarsy kúresý. Osy mindetterdi atqarýdy áıeldik álsizdigim esh kedergi bolǵan emes», - dedi podpolkovnık Muhamedjanova.
Almatyda kún saıyn qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa 1 myń polıtseı áıel kezekshilikke shyǵady.
Olardyń kópshiligi kóktemgi merekeni sapta kezekshilikte atap ótedi.
Ómir boıy jol salyp, 70 jasynda «Eńbek eri» atandy
Erge tán aýyr jumysty atqaryp, búginde eńbek ardageri atanǵan áıelderdiń ishinde Almatynyń qurmetti azamaty Svetlana Qýanova da bar.
70 jastaǵy ájeı jol qurylysy salasynda 30 jyl eńbek etken.
Svetlana Qýanova eń alǵash ret jol qurylysshysy sheberi qyzmetinde 15 jyl istegen. Odan soń ýchaske basshysyna kóterilgen.
Ol kisi Oral-Atyraý arasyndaǵy tas joldan 62 kılometr jol salǵan brıgadadaǵy jalǵyz sheber áıel bolǵan.
Onyń brıgadasy nebári 4 jylda eksplýatatsııalyq pýnkt ashty. Odan keıin respýblıkalyq mańyzy bar Oral-Atyraý tas jolyn qalaýǵa eńbek sińirgen.
Byltyr 70 jastaǵy ájeıdi QR IIDM «Eńbek eri» arnaıy medalimen marapattady.
«Men eńbegimdi baǵalap jatqandarǵa rızamyn. Biz shynymen, qysy jazy sýyqta da aptapta da jol salýmen shuǵyldandyq. Bul jumysqa kez kelgen er adamnyń ózi shydamaıtyn. Men bastaǵan isimdi aıaqtaıtyn qaısarlyǵymnyń arqasynda qaldym. Meniń qasymda jumys istegen greıderıster, júrgizýshiler, traktorshy áriptesterime alǵys aıtamyn», - dedi Svetlana Qýanova.
At qulaǵynda oınaǵan kaskader áıel
Álfııa Kýngýjınova - qanynda áıgili saq patshaıymdarynyń rýhy oınaǵan qazaq qyzdarynyń biri.
Erlermen tize qaǵystyra otyryp, at qulaǵynda oınap kele jatqanyna birneshe jyldyń júzi boldy. Álfııa - «Nomad» kaskaderlik tobynda óner kórsetip keledi.
Qajet bolsa qylyshtasa da alady, otty sheńberden ótip, bıikterden sekirip, at ústinde tik turyp shabady.
Tuńǵysh ret ol «Kóshpendiler« fılminde bas keıipkerdiiń ornyn almastyrǵan. Keıinirek reseılik «Volkodav» fılminde Oksana Akınshınamen oınaǵan.
Tsırk ártisiniń repertýarynda gollıvýd fılmi de bar. Ol «Konan» fılminde Djeıson Momoamen birge oınaǵan. Jaqynda Tumar patshaıym fılminde bas keıipker Almıra Tursynnyń at ústinde shapqan kezin somdaǵan.
«Kaskader mamandyǵyna kez-kelgen áıel bara almaıdy. Bul jerde tek tánniń eptiligi ǵana emes, jylqy janyn da túsine bilý kerek. Janýar seniń qorqynyshyńdy sezinse, kez-kelgen ýaqytta móńkip aýdara salady. Men jylqylarymdy janymnan artyq jaqsy kóremin», - dedi Álfııa Kýngýjınova.