Em emes, ajal oshaǵy ma: Pavlodardaǵy tuzdy kólderde adam ólimi jıilep tur
PAVLODAR. KAZINFORM - Pavlodar oblysynda 40-tan astam tuzdy kól bar. Sonyń ekeýi - óńirdegi negizgi týrıstık brendke aınalǵan Maraldy men Tuzqala. Alaıda kópshilik shıpa izdep keletin tuzdy kólderde bıyl alty adamnyń ajal qushqany málim bolyp otyr.
Tuzdy sýǵa malshynyp, balshyqqa batqandy unatatyn jurt munda kún saıyn aǵylyp jatyr. Bir ǵana Maraldy kóline kelýshiler sany demalys kúnderi 2 myńnan asyp jyǵylady. Ókinishke qaraı, emdik shıpajaıdyń rólin atqaryp turǵan tuzdy kólder kóptegen sozylmaly aýrýdy asqyndyryp jiberetininen kóbi beıhabar. Kól basynda sýǵa túsýge baılanysty shekteýler jazylǵan aqparattyq taqtaıshalar da joq. Osynyń saldarynan bıyl birneshe adam qurban bolǵan.
Statıstıka nege eki túrli?
Bıylǵy jaz Ertis-Baıan óńirinde erekshe ystyq. Aptap ystyqta sý jaǵalaǵandy unatatyndardyń kóbi jaqyn jerdegi Maraldy kóline aǵylyp jatyr. Alaıda sý aıdynynda adam ólimi jıilep, bul keleńsiz jaıt qoǵamda úlken alańdaýshylyq týdyryp tur.
«Maraldy» demalys aımaǵyn jalǵa alyp otyrǵan kásipker Gúlmıra Otarǵalıevanyń málimetinshe, bıyl jazda 4 adamnyń kól basynda qaıtys bolǵan.
- Jaz mezgilinde tórt qaıǵyly jaǵdaı tirkeldi. Naqtylaı keteıin, bul oqıǵalar sýǵa batýdan bolǵan joq. Olar jazataıym oqıǵa retinde tirkeldi. Sebebi marqumdardyń densaýlyǵynda gıpertonııa, júrek-qan tamyrlary aýrýlary nemese tromboembolııa sekildi syrqattar bolǵan, - dep naqtylady ol.
Al óńirlik densaýlyq saqtaý basqarmasynyń dereginshe, Maraldy demalys aımaǵynda byltyr 1, bıyl 3 adamnyń ólimi tirkelgen. Marqumdardyń barlyǵy egde jastaǵy adamdar ekeni aıtylady. Budan bólek, Tuzqala kólinde bıyl mehanıkalyq asfıksııadan (sýǵa tunshyǵýdan) bir adam kóz jumyp, 17 adam shuǵyl medıtsınalyq kómekke júgingen. Al Tósaǵash aýyly mańyndaǵy tuzdy kóldiń jabdyqtalmaǵan jaǵajaıynda taǵy bir adam sýǵa batyp, oqıǵa ornynda kóz jumǵan.
Kelýshilerge eskertý aıtylmaıdy
«Maraldy» demalys ornyndaǵy feldsher Aqbota Múshelhannyń sózinshe, tuz adamnyń qan qysymyn shuǵyl kóterip jiberetin keri áserge ıe.
- Tuzdy sý adam aǵzasy úshin aýyr keledi. Maraldy kóline túsip júrgenderdiń kóbinde qan qysymy jyldam kóterilip ketedi. Qan qysymy, bas aýrýlary, kúnniń kózi ótýi jıi bolady. Kimde qan qysymy joǵary bolsa, olar 10-15 mınýttan ǵana shomylýyn suraımyz, - deıdi dáriger.
Medıtsına mamandary eskertkendeı, tuzdy kólderde shomylý múmkindigi adamnyń densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty jeke baǵalanady. Sozylmaly aýrýlary bar azamattarǵa óz densaýlyq jaǵdaıyn jáne emdeýshi dárigerdiń usynymdaryn eskerý qajet. Ózin jaısyz seziný, bas aınalý, entigý, júrek tusynyń aýyrýy nemese arterııalyq qysymnyń aıqyn joǵarylaýy sııaqty belgiler paıda bolǵan jaǵdaıda sýdan dereý shyǵyp, medıtsınalyq kómekke júginý qajet.
Ekinshi turǵydan mundaı jerlerde qaýipsizdik erejeleri barynsha eskerilýi tıis. QR Іshki ister mınıstrliginiń №34 buıryǵymen bekitilgen Sý aıdyndaryndaǵy qaýipsizdik qaǵıdalaryna súıensek, kez kelgen demalys ornynda qaýipsizdik erejeleri men aqparattyq eskertý belgileri, bannerler kórinetin jerde turýy mindetti. Alaıda Maraldy men Tuzqaladaǵy jaǵajaılarda ondaı aqparattyq taqtaıshalar atymen joq. Bul talaptyń nege oryndalmaı otyrǵanyn kásipkerden suraǵanymyzda ol:
- Biz ol týraly Instagram paraqshamyzda jarııaladyq jáne demalýshylarǵa aýyzsha aıtamyz, - dep aqtaldy.
Biraq jergilikti turǵyndar kásipkerdiń bul aıtqanymen kelispeıdi. Demalýshy Manas Aıtbaevtyń aıtýynsha, Maraldynyń jaǵalaýyn jalǵa alyp otyrǵandar Instagram-daǵy paraqshalaryna erejeler men eskertýlerdi jýyqta ǵana salǵan. Buǵan kópshilik arasynda alańdaýshylyq paıda bolǵany sebep bolsa kerek.
- Myńdaǵan demalýshy keletin, aptap ystyqta qan qysymy kóteriletin ashyq aspan astyndaǵy kólde qaýipsizdik erejesin «Instagramnan oqyp alyńdar» deý – azamattardyń ómirine jasalǵan tikeleı jaýapsyzdyq emes pe? Kún saıyn jınalatyn júzdegen adamǵa feldsher men qutqarýshy árqaısysyna jeke baryp «15 mınýttan asyrmańyz» dep aýyzsha eskertip shyǵa ala ma? Bul – bos sóz, - deıdi ol.
Emi dáleldenbegen
Kólge kelýshilerdiń basym bóligi - «býyn aýrýyna, terige em» dep kól balshyǵyn jaǵyp, saǵattap kún astynda jatatyn - qarııalar men sheteldik qonaqtar. Máselen, Jelezın aýdanynyń turǵyny Dalıla Sháripova Germanııadan arnaıy kelgen sińlisin Maraldyǵa eki-úsh ret alyp kelgenin, batpaqty denelerine jaǵyp demalǵanyn aıtady. Al keıbir adamdar kóldiń balshyǵy men tuzdy sýyn úılerine áketip, vannaǵa túsetinin kórgen.
Maraldy kóliniń sýy shynymen shıpaly ma? Bul saýaldyń jaýabyn bilý úshin óńirlik densaýlyq saqtaý basqarmasyna resmı saýalmen júgindik.
- Pavlodar oblysynyń densaýlyq saqtaý basqarmasynda Maraldy kóliniń tabıǵı balshyǵynyń emdik qasıetteri nemese yqtımal zııany týraly medıtsınalyq qorytyndy jasaýǵa múmkindik beretin arnaıy zertteýlerdiń nátıjeleri joq. Osyǵan baılanysty tıisti zerthanalyq jáne klınıkalyq derektersiz balshyqty emdik maqsatta qoldaný jóninde medıtsınalyq usynymdar berý negizsiz bolyp tabylady, - degen jaýap estidik.
Jedel járdem turaqty bolmaıdy
Taǵy bir másele, adamdar kóp baratyn Maraldy kólinde jedel járdem kóligi sırek boı kórsetedi. Týrıster keıde jandary qysylǵanda jaqyn mańdaǵy emdeý mekemelerine jeke kólikpen jetýge májbúr bolamyz deıdi. Al bul júrek talmasy ustaǵan nemese ınfarkt alǵan adamdy aýdan ortalyǵyna jetkizgenshe altyn ýaqytty joǵaltatyny anyq.
Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarııalyq kómek kórsetý jáne emdeý jumysy bóliminiń bas mamany Aıbek Bástemıevtiń aıtýynsha, QR Іshki ister mınıstriniń 2015 jylǵy 19 qańtardaǵy № 34 buıryǵymen bekitilgen Sý aıdyndaryndaǵy qaýipsizdik qaǵıdalarynyń 7-tarmaǵynyń 4) tarmaqshasyna sáıkes, sý aıdyndarynda qutqarý beketteri, kezekshi medıtsınalyq personaly bar alǵashqy medıtsınalyq kómek kórsetýge arnalǵan úı-jaı, qajetti qural-saıman men dári-dármek jáne balalardyń shomylýyna arnalǵan ýchaskeler bolmaǵan jaǵdaıda jappaı demalys, týrızm oryndaryn ashýǵa bolmaıdy.
- Bul rette atalǵan qaǵıdalarda árbir jaǵajaıda jeke jedel medıtsınalyq járdem brıgadasynyń nemese jedel járdem avtokóliginiń turaqty túrde bolýyna qatysty jeke talap belgilenbegen. Maraldy kóliniń resmı demalys aımaǵynda jalǵa alýshynyń esebinen kún saıyn feldsherdiń kezekshiligi uıymdastyrylyp keledi. Al demalys jáne mereke kúnderi Sharbaqty aýdandyq aýrýhanasymen jasalǵan shart boıynsha sanıtarııalyq kólik qosymsha tartylady, - dep túsindirdi basqarma ókili.
Buǵan deıin SQO-daǵy sýy shıpaly Meńgeser kólinde eki adamnyń kóz jumǵanyn jazǵanbyz.
Al jaqynda Pavlodarda tuzdy kól jaǵasynda demalyp júrgen er adam ókpesi isinip kóz jumdy.
