Elordada jańa Konstıtýtsııa jobasy tanystyrylyp jatyr

ASTANA. KAZINFORM – Konstıtýtsııalyq sot tóraǵasynyń orynbasary Baqyt Nurmuhanov Jańa Konstıtýtsııanyń jobasyn tanystyryp jatyr. 

Spıker ótken otyrysta Komıssııanyń birqatar músheleri jańa Konstıtýtsııa jobasyn ázirleý týraly usynys engizgenin eske saldy.

− Osyǵan oraı elimizdiń jańa Ata Zańynyń alǵashqy jobasy jasaldy. Ony daıyndaý kezinde alty aı boıy azamattardan kelip túsken usynystar, Komıssııa músheleriniń pikirleri, tórtinshi otyrysta taratylyp, tanystyrylǵan joba boıynsha aıtylǵan eskertýler men usynymdar eskerildi. Jańa Konstıtýtsııanyń jobasyn tanystyrýǵa ruqsat etińizder. Onyń kóptegen novellalary týraly birneshe kún boıy aıtylyp keledi. Sizder basynan qoldaý tapqan jańa ınstıtýttardy jaqsy bilesizder. Men olardy qaıtalamaı, jetildirilgen erejelerge toqtalamyn, − dedi B. Nurmuhanov Konstıtýtsııalyq komıssııanyń altynshy otyrysynda.

Onyń aıtýynsha, Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasynyń alǵashqy jobasy Preambýladan, 11 bólimnen jáne 95 baptan turady.

− Konstıtýtsııanyń Preambýlasy tolyǵymen jańardy. Onda elimizdiń ótkenin dáripteıtin, búgini men bolashaǵyna baǵdar bolatyn jalpyulttyq qundylyqtar kórinis tapty. Olar jaıly úlken talqylaýlar ótti jáne kópshilik tarapynan qoldaý tapty. Jobada Qazaqstan Respýblıkasy qyzmetiniń jańa negiz quraýshy qaǵıdattary bekitildi. Memleket qyzmetiniń strategııalyq baǵyty retinde adam kapıtalyn, bilim men ǵylymdy, ınnovatsııany damytýǵa erekshe kóńil bólinip otyr, − dedi Konstıtýtsııalyq sot sýdıasy.

Sonymen birge, «Konstıtýtsııalyq qurylystyń negizderi» atty birinshi bólimde memlekettiń uıymdastyrylýyn aıqyndaıtyn, egemendigi men derbestigin nyǵaıtatyn irgeli erejeler qarastyryldy.

Olarǵa sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasy – ýnıtarly memleket. Basqarý nysany – prezıdenttik respýblıka, dep tujyrymdaldy.

− Sóıtip buryn birqatar ǵalym men mamandardyń basqarý nysanyn naqtylaý kerektigi týraly usynysy júzege asty. Elimizdiń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysyn qatardaǵy zańmen emes, konstıtýtsııalyq zańmen aıqyndaý usynylady. Egemendik pen Táýelsizdik, ýnıtarlyq, aýmaqtyq tutastyq, Respýblıkanyń basqarý nysany eshqashan ózgermeıtin qundylyqtar qataryna jatqyzyldy. Bul myzǵymas talap Konstıtýtsııanyń alǵashqy normalarynda bekitildi, − dedi B. Nurmuhanov.

Keshe Komıssııa aıasynda egemendik halyqqa tıesili ekenin konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitý týraly usynys jasalǵan bolatyn. Bul ıdeıa Konstıtýtsııa mátininde kórinis tapty. 4-bapta «memlekettik bıliktiń birden-bir bastaýy jáne egemendik ıesi – Qazaqstan halqy», - dep shegelenip jazyldy.

− Konstıtýtsııa mátini boıynsha respýblıkalyq referendým uǵymy jalpyhalyqtyq referendým dep ózgertildi. Halyq bılikti jalpyhalyqtyq referendým jáne erkin saılaý arqyly tikeleı júrgizedi, sondaı-aq óz bıligin júzege asyrýdy memlekettik organdarǵa beredi, degen norma tujyrymdaldy, − dedi Konstıtýtsııalyq komıssııa múshesi.

Budan buryn Jańa Konstıtýtsııanyń sońǵy nusqasynda 95 bap bolatynyn jazǵan edik. Bul týraly Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııanyń 6-otyrysynda Konstıtýtsııalyq sot tóraǵasy Elvıra Ázimova aıtty.