Elordada stalkıng úshin jaýapkershilik kúsheıedi
ASTANA. KAZINFORM — Astana qalasynda stalkıngtiń aldyn alý úshin qandaı is-sharalar atqarylyp jatqany belgili boldy. Astana qalasy prokýratýrasynyń Sotqa deıingi tergep-tekserý jáne qylmystyq qýdalaýdyń zańdylyǵyn qadaǵalaý basqarmasynyń prokýrory Qaısar Saǵynbaı Kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte osy baǵytta atqarylyp jatqan sharýalar týraly málimet berdi. Bul týraly qala ákimdigi málimdedi.
Spıker óz sózinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıqyndaǵan memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttarynyń biri — «Zań men tártip» qaǵıdatyn iske asyrý. Azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jolyndaǵy mańyzdy qadamdardyń biri — stalkıng úshin qylmystyq jaýapkershiliktiń engizilýi boldy.
2025 jylǵy 16 shildede Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq kodeksi 115-1-bappen tolyqtyrylyp, «stalkıng» úshin qylmystyq jaýaptylyq engizildi. Atalǵan zań 2025 jylǵy 16 qyrkúıekten bastap atalǵan norma resmı túrde zańdy kúshine endi.
— Jańa quqyqtyq norma azamattardy júıeli túrde qýdalaýdan, psıhologııalyq qysym kórsetýden jáne jeke ómirge zańsyz aralasýdan qorǵaýǵa baǵyttalǵan, — dedi basqarma prokýrory.
Mamannyń aıtýynsha, stalkıng — adamnyń erkinen tys oǵan baılanys ornatýǵa, ańdýǵa nemese áreketterin baqylaýǵa baǵyttalǵan, zorlyq-zombylyqpen ushtaspaıtyn, eleýli zııan keltirýge alyp kelgen áreketterden kórinetin zańsyz qýdalaý. Mundaı áreketter jábirlenýshide alańdaýshylyq, qorqynysh jáne jeke qaýipsizdigine qatysty úreı týdyrady.
— Qazirgi tańda azamattardy júıeli túrde qýdalaý, telefon qońyraýlary, áleýmettik jeliler men messendjerler arqyly mazalaý, ańdý, psıhologııalyq qysym kórsetý jáne ózge de zańsyz áreketter jasaý faktileri jıilep keledi. Kóp jaǵdaıda mundaı áreketterdiń qurbandary kóbine burynǵy jubaılar, qarym-qatynastan bas tartqan qyz-kelinshekter, sondaı-aq uzaq ýaqyt psıhologııalyq qysym men baqylaýǵa ushyraǵan azamattar, — dedi maman.
Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes, stalkıng jasaǵany úshin qylmystyq jaýapkershilik qarastyrylǵan. QR QK-niń 115-1-babyna sáıkes kináli tulǵalarǵa 200 aılyq eseptik kórsetkishke deıin aıyppul salý, sol mólsherde túzeý jumystary, 200 saǵatqa deıingi merzimge qoǵamdyq jumystarǵa tartý, 50 táýlikke deıingi merzimge qamaqqa alý túrindegi jazalar kózdelgen.
— Árbir isti qaraý barysynda quqyq qorǵaý organdary men sottar quqyqqa qaıshy áreketterdiń sıpatyn, olardyń júıeliligin jáne jábirlenýshige keltirilgen saldardy eskeredi. Zańnyń negizgi maqsaty — azamattardy der kezinde qorǵaý jáne zańsyz qýdalaý faktileriniń jolyn kesý, — deıdi Qaısar Saǵynbaı.
Mamannyń aıtýynsha, Astana qalasynyń prokýratýrasy azamattardy stalkıng faktilerinen qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdaryp keledi.
— Qazirgi ýaqytta stalkıng faktileriniń edáýir bóligi aqparattyq tehnologııalar men áleýmettik jelilerdi paıdalaný arqyly jasalady. Tsıfrlyq qýdalaýdyń keń taralǵan túrlerine jalǵan akkaýnttar ashý, messendjerler arqyly úzdiksiz habarlamalar jiberý, jeke derekterdi taratý, geolokatsııany baqylaý, akkaýnttardy buzý, jasyryn foto jáne beınetúsirilim júrgizý jatady, — deıdi prokýror.
Mundaı áreketter azamattardyń jeke ómirge qol suǵylmaýshylyq quqyǵyn buzyp, adamnyń qaýipsizdigine naqty qaýip tóndirýi múmkin.
— Tájirıbe kórsetkendeı, stalkıng qurbandary kóbine burynǵy jubaılar men seriktester, qarym-qatynastan bas tartqan qyz-kelinshekter, uzaq ýaqyt psıhologııalyq qysym men baqylaýǵa ushyraǵan azamattar bolyp tabylady. Júıeli qýdalaý jábirlenýshilerde alańdaýshylyq, qorqynysh jáne turaqty emotsıonaldyq kúızelis týdyrady. Kóp jaǵdaıda stalkıng qurbandary ómir saltyn ózgertýge, aralasatyn ortasyn shekteýge, kúndelikti baǵyttaryn, jumys ornyn nemese tipti turǵylyqty jerin aýystyrýǵa májbúr bolady, — deıdi maman.
Osyǵan baılanysty quqyq qorǵaý organdary azamattardy mundaı faktilerge beıjaı qaramaı, der kezinde kómek suraýǵa shaqyrady. Ýaqtyly áreket etý aýyr saldardyń aldyn alyp, azamattardyń quqyqtary men qaýipsizdigin qorǵaýǵa múmkindik beredi.
Quqyq qorǵaý organdary azamattardy júıeli qýdalaý faktileri týraly ýaqytyly habarlaýǵa shaqyrady. Stalkıng belgileri baıqalǵan jaǵdaıda hat-habarlardy, habarlamalardyń skrınshottaryn, qońyraýlardyń aýdıojazbalaryn, beınejazbalardy jáne ózge de dálelderdi saqtaý usynylady, sebebi olar qylmystyq isterdi tergeý barysynda mańyzdy ról atqarady.
Búginde stalkıng turmystyq janjal nemese jeke másele retinde emes, adamnyń psıhologııalyq jaǵdaıy men qaýipsizdigine eleýli zııan keltirýi múmkin quqyqqa qaıshy áreket retinde qarastyrylady.
Quqyq qorǵaý jáne qadaǵalaý organdarynyń negizgi mindeti — osyndaı faktilerdi der kezinde anyqtaý jáne jolyn kesý, zańdylyqty qamtamasyz etý jáne azamattardyń konstıtýtsııalyq quqyqtaryn qorǵaý.
Stalkıng úshin qylmystyq jaýapkershiliktiń engizilýi Qazaqstanda jeke tulǵany quqyqtyq qorǵaý tetikterin nyǵaıtý men qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý baǵytyndaǵy mańyzdy qadam boldy.
Buǵan deıin Aqtóbede stalkıngke qatysty 6 istiń bireýi ǵana sotqa jetkenin jazdyq.
