Elordada abaıtaný ǵylymynyń negizin qalaǵan kórnekti ǵalym, tekstolog Q. Muhamedhanovty eske alý keshi ótti

Qaıym (Ǵablulqaıym) Muhamedhanov 1916 jyly 5 qańtarda Semeı óńirinde dúnıege kelgen. Ol - abaıtaný ǵylymynyń negizin qalaǵan kórnekti ǵalym, tekstolog, M. Áýezovtiń shákirti, 1940 jyldan KSRO Jazýshylar Odaǵynyń múshesi, Semeıdegi Abaı murajaıynyń negizin qalaýshy, 1945 jylǵy Qazaq KSR memlekettik Ánurany mátininiń avtory, QR Memlekettik syılyǵynyń ıegeri, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń halyqaralyq Abaı atyndaǵy syılyǵynyń alǵashqy laýreaty, qoǵam qaıratkeri, jazýshy, dramatýrg, aqyn, aýdarmashy, pedagog.

«Semeı qalasynda onyń ákesi Muhamedhan Seıitqulov sol kezdiń iri metsenaty, abadan minezdi, zııaly kisiniń qatarynan bolatyn. Ol óziniń úıinde Alash Orda partııasynyń barlyq ókilderin jınap, únemi basqosý ótkizetin. Sol úıde ósken Qaıym Muhamedhanov zııaly qaýymnyń suhbatyn tyńdap jetildi. Osyndaı kezdesýlerdiń birinde ol tuńǵysh ret óziniń keleshek ustazy Muhtar Áýezovti keziktirdi. Osylaısha Alash rýhy Qaıymnyń boıynda jastaıynan qalyptasty»,-deıdi qyzy Dına Muhamedhanova.

Alaıda 1937 jyly Stalınniń qýǵyn-súrgini bastalyp, alashtyqtar atylady. Onyń ákesi Muhamedhan Seıitqulov ta atý jazasyna kesilip, sol surapyl saıasattyń qurbandary tizimine iligedi. Repressııa saldarlary jas ǵalymǵa da tıip, Pedagogıkalyq ınstıtýttan ketýine týra keledi. «Alaıda ol «Alash» ıdeıasyn satpady. Óziniń ustazy M.Áýezovpen birge ol zertteý taqyrybyna múldem tyń baǵytty tańdaıdy. Ol ýaqytta Abaı shákirtteriniń shyǵarmalary joǵalyp bara jatty. Qaıym ustazynyń aqyly boıynsha, Abaıdyń barlyq shákirtteriniń attaryn jańǵyrtyp, olardyń ómirbaıandaryn tirnektep jınaıdy, mashaqaty zor tekstologııa ádisi arqyly olardyń búkil shyǵarmalaryn qalpyna keltiredi. Qazir olar mektep baǵdarlamalarynda qoldanylyp keledi. «Osyndaı keshter oqýshylarǵa, jas býynǵa atalmysh eńbekterdiń qandaı kúshpen, qandaı qurbandyqtarmen kelgendigin túsindirýge, onyń qadirin jetkizýge jol ashady»,-deıdi ol.

Kesh barysynda ǵalymnyń mol murasy - ǵylymı eńbekteri, kórkem shyǵarmalary, qoljazbalary men óleńderi kitaphana foesindegi kórmege qoıyldy.

Qaıym tekstologııalyq zertteýleriniń negizinde jańǵyrtqan málimetterge súıene otyryp, dıssertatsııalyq jumystaryn qorǵady. Bul ǵylymı zertteýler 12 jylǵa jalǵasty. 1951 jyly ol «Abaıdyń ádebı mektebi» atty dıssertatsııasyn qorǵap shyqty. Degenmen marksızm men lenınızm mektebin ǵana moıyndaǵan Keńester Úkimeti Abaı mektebi bar degen sózge ılanǵysy kelmedi. «Osydan keıin ol 5 jylǵa sottalyp, 5 jyl boıy sumdyq azaptaýlardan ótti. Degenmen ol «Abaı mektebi bar jáne qala bermek» degen oıynan qaıtpady. «Alash arystary jan pıda bolǵanda meniń qý basymnyń quny neshik» degen sózdermen qasqaıyp turyp aldy»,-deıdi D. Muhamedhanova.

Q. Muhamedhanov 2004 jyldyń 30 maýsymynda dúnıe saldy. Oǵan Semeı, Abaı, jáne Jańasemeı aýdandarynyń «Qurmetti azamaty» ataǵy berilgen.