Elorda jurtshylyǵy Álshekeıdiń kúıshilik mektebimen tanysty

Aıta ketý kerek, Álshekeı kúıshi 1847 jyly búgingi Qyzylorda oblysy, Jańaqorǵan aýdanynda dúnıege kelgen. 12 jasynan bastap el ishinde dombyrashy bala atanǵan ol óse kele Syr óńirine esimi áıgili kúıshi bolady. Ol keıin qýǵynǵa ushyrap, Ózbekstannyń birneshe jerinde turady, sodan soń Tájikstannyń Shárbát aýdanyna qarasty ıAýan (Jaýan) qystaǵyna kelip turaqtaıdy. 1932 jyly dúnıe salǵan kúıshiniń súıegi ıAýan qystaǵynyń shetindegi qorymǵa jerlengen.

Astana qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń Qazaq orkestri alǵash ret Álshekeı kúıshiniń birneshe shyǵarmalaryn kórermen nazaryna usyndy. Atap aıtqanda, «Tolqyn», «Sherli», «Aıraýyqtyń aşysy-aı»,«Buqtym-buqtym», «Saýda buzar», «Jaıaý kerbez», «Aqqý ketken», «Jeldirme», «Aqjeleń», «Terisqaqpaı», «Sybyzǵynyń kúıi» jáne «Otarba» kúıleri tyńdarmandardyń jan-júregin tebirentti. Orkestrge Aıtqalı Jaıymov, Jamaǵat Temirǵalıev, Sálimgereı Sadyqov, Erkin Nurymbetov, Jeksen Aısyn, Qarasaı Saıjanov, Nurlan Bekenovter dırıjerlik jasady.

Osy kontsertte Álshekeıdiń «Taıshubar» kúıin Qyzylordadan arnaıy kelgen dombyrashy Tynysbek Dúısebekov úlken sheberlikpen jeke oryndap berdi. Sondaı-aq kúıshiniń «Qyz toqtaǵan» kúıin Jeksen Nurjaýov, al «Ol kim?» kúıin Tólepbergen Toqjanov kórermenderge jetkizdi.

Sonymen qatar Álshekeıge arnalǵan Erkin Nurymbetovtyń «Tartý» jáne Báden Aısynovtyń «Álshekeıdiń saryny» atty kúıleri de kontsert baǵdarlamasyn baıyta tústi.

Óner súıer qaýym aldynda sóz alǵan aqyn-satırık, jazýshy, QR eńbek sińirgen qaıratkeri, Prezıdent syılyǵynyń laýreaty, «Parasat» ordeniniń ıegeri Kópen Ámirbek «Álshekeıdiń kúıshilik mektebi Qurmanǵazy, Túrkesh, Táttimbet sııaqty alty alashqa jaıylǵan joq. Biraq búgingi tańda sondaı zertteý mektebiniń alǵashqy irgetasy qalanyp jatyr. Osydan eki aıdaı buryn Aqtaý qalasynda Álshekeı Bektibaıulynyń 170 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalar bastaý aldy. Sonda oblystyq fılormonııanyń zalynda ótken kontsertte ıne shanshar jer bolǵan joq. Barlyq mańǵystaýlyqtar kúı oryndaǵan orkestrge túregelip turyp qurmet pen qoshemet kórsetti. Bul -  qazaqtyń qasıetti kúı óneriniń qudiretin uqtyratyn kesh»,- dep oı tolǵady.

Osy keshtiń ústinde taıaýda jaryq kórgen «Tolqyn» atty kitaptyń tanystyrylymy boldy. Atalǵan jınaqta Álshekeı Bektibaıulynyń 12 kúıi orkestrge óńdelip, alǵash ret jarııalanyp otyr. Sonymen qatar Álshekeıge arnalǵan 2 kúı de engen. Elimizge tanymal dırıjerler men óner maıtalmandarynyń kúılerdi arnaıy árleýindegi bul partıtýralar jınaǵy mýzykalyq oqý oryndarynyń oqýshylary men stýdentterine, kásibı dırıjerler men orkestr jetekshilerine kómekshi oqýlyq quraly retinde usynylady. Bul jınaqqa Á.Ábdiqalyqov, T.Dúısebekov, J.Dánebekov, A.Jamanqulov, Z.Musabaev, Q.Tasbergenov syndy kúıshilerdiń oryndaýyndaǵy jáne ony belgili kúıshi, kompozıtor, dırıjer  E.Nurymbetov notaǵa túsirgen Álshekeı kúıleriniń birnesheýi ǵana orkestrdiń oryndaýyna laıyqtalyp engizilip otyr.

Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, qalamger Myrzageldi Kemel QazAqparat tilshisine bergen suhbatynda: «Álshekeıdiń keremet kúıshi ekenin 1990 jyldardyń basynda tanymal óner ıesi Shámil Ábiltaevtyń «Kúıshi Álshekeı» atty radıohabarynan alǵash ret estigen edim. Odan keıin tereń izdenýshi Ilıa Jaqanovtyń radıohabaryn tyńdadym. Bertin kele Álshekeıdiń ómiri týraly gazet arqyly keńirek tanysa bastadyq. Al búgingideı tolyqqandy kontsert kórgen joq edik. Kúıshiniń ózi Abaımen zamandas, Keńes ókimetiniń zobalańyn bastan keshken, qýǵynǵa ushyraǵan, jer aýyp ketip, súıegi shetelde qalǵan eken. Endi kúıleri elge oralyp jatyr. «Jaıaý kerbez», «Aqqý ketken» degen kúıleri qandaı tamasha?! Tyńdaǵan adam úlken rýhanı qýat aldy dep oılaımyn»- dedi.

Kesh sońynda Álshekeıdiń shóberesi, elorda turǵyny Ońǵarbaı Dánebekov kúıshiniń urpaqtary atynan Astana qalasy Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń Qazaq orkestri ujymyna, jeke oryndaýshylarǵa jáne osy sharany uıymdastyrýǵa atsalysqan barsha janǵa alǵysyn bildirdi.

Syr súleıi atanǵan daryn ıesiniń shyǵarmashylyǵyn elge tanystyrý maqsatyndaǵy is-sharalar jalǵasyn tabatyn bolady. Álshekeıge arnalǵan kesh aldaǵy aılarda Oral qalasynda ótedi. Odan keıin kúzde Qyzylorda qalasynda qorytyndy kontsert bolady.