Elimizdiń ońtústigi vegetatsııalyq kezeńge qalaı daıyndalyp jatyr

ASTANA. KAZINFORM —  Qanat Bozymbaev Túrkistan, Qyzylorda, Jambyl, Almaty oblystary men Jetisý oblysynda vegetatsııalyq kezeńge daıyndyq máseleleri boıynsha keńes ótkizdi. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady. 

Vıtse-premer buǵan deıin elimizdiń ońtústik óńirlerine baryp, vegetatsııalyq kezeńniń turaqty ótýin qamtamasyz etý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jáne egis qurylymyn ártaraptandyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystarmen tanysqan bolatyn.

— Ótken jylǵy vegetatsııalyq kezeń qolaısyz klımattyq jaǵdaıǵa baılanysty birqatar qıyndyqpen ótti. Bul sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný máselelerine erekshe nazar aýdarýdy jáne basqarýshylyq sheshimderdi jedel qabyldaýdy talap etti. Jınaqtalǵan tájirıbeni eskere otyryp, vegetatsııalyq kezeńniń túrli stsenarıılerine, sonyń ishinde sý tapshylyǵy men aýa raıynyń tótenshe qubylystaryna daıyn bolý qajet, — dep atap ótti Qanat Bozymbaev.

Keńes barysynda Balqash — Alakól, Shý — Talas, Aral — Syrdarııa basseınderiniń, sondaı-aq vegetatsııalyq maýsymnyń kúrdeli ótýi yqtımaldylyǵy bar Shardara sý qoımasynyń jaǵdaıy boıynsha esepter tyńdaldy.

Óńirlerde dıqandarmen sý únemdeý jáne sýdy az qajetsinetin daqyldarǵa kezeń-kezeńimen kóshý máseleleri boıynsha túsindirý kezdesýleri ótkizilip jatyr.

Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen birlesip, 2026 jylǵa arnalǵan is-sharalar josparyn ázirledi. Qujatta sý paıdalaný lımıtterin belgileý, egis alqaptarynyń qurylymyn bekitý, kúrish pen maqta alqaptaryn qysqartý arqyly ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardy ártaraptandyrý kózdelgen. Aldaǵy vegetatsııalyq kezeńde lımıtterdiń saqtalýyn baqylaý, sýdy óz betinshe paıdalaný jáne sý resýrstarynyń zańsyz aınalymynyń aldyn alý sharalary kúsheıtiledi.

Elimizdiń basqa basseınderi boıynsha táýekelder kútilmeıdi, vegetatsııalyq kezeńdi ótken jyldyń deńgeıinde ótkizý josparlanyp otyr.

Keńes barysynda elimizdiń ońtústigindegi bes oblystyń ákimderi sýarý maýsymyna daıyndyq barysy jáne vegetatsııanyń turaqty ótýin qamtamasyz etý úshin qabyldanyp jatqan sharalar týraly baıandady.

Túrkistan oblysy ákimdiginiń málimetinshe, óńirde sý tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda «Báıdibek ata» jáne «Qaraqýys» sý qoımalaryn salý jobalary ázirlenýde. 1 myń shaqyrymnan astam kanal mehanıkalyq tazalaýdan ótkizildi, maýsym bastalǵanǵa deıin qosymsha 300 shaqyrym kanal tazartý josparlanǵan. Óńirde sýǵa az táýeldi daqyldarǵa kóshý jáne sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jumystary júrgizilýde. Mundaı tehnologııalar engizilgen sýarmaly jerlerdiń jalpy aýmaǵy 114 myń gektarǵa (sýarmaly jerlerdiń 20%-y) jetti. 2026 jyly bul kórsetkishti taǵy 50 myń gektarǵa arttyrý josparlanýda.

Qyzylorda oblysy ákimdiginiń dereginshe, sý tutynýdy ońtaılandyrý maqsatynda kúrish egistiginiń kólemi 70 myń gektarǵa deıin qysqartylýda. Bul júgeri, soıa jáne maıly daqyldar sııaqty sý shyǵyny az daqyldardy egýge múmkindik beredi. Tamshylatyp jáne jańbyrlatyp sýarý, alqaptardy lazerlik tegisteý, ylǵaldy saqtaý úshin ınnovatsııalyq preparattardy qoldaný sekildi sý únemdeý tehnologııalary engizilýde. Atalǵan tehnologııalarmen 24,7 myń gektardan astam alqapty qamtý josparlanyp, aldaǵy jyldary bul kórsetkish kezeń-kezeńimen ulǵaıtylmaq.

Jambyl oblysy ákimdigi bıyl egis alqaptaryn 16,7 myń gektarǵa qysqartýdy josparlap otyrǵanyn, sonymen qatar egis qurylymyn ártaraptandyrý jáne sý kóp qajet etetin daqyldardy sý únemdi daqyldarmen almastyrý jumystary júrgizilip jatqanyn habarlady. Sý únemdeý tehnologııalary belsendi túrde engizilýde. Jer ústi jáne transshekaralyq sý kózderine táýeldilikti azaıtý úshin jerasty sýlaryn paıdalaný boıynsha pılottyq jobalar júzege asyrylýda.

Almaty oblysy ákimdiginiń málimetine sáıkes, iri sý qoımalarynyń ortasha tolý deńgeıi 61%-dy quraıdy, 72 nysanǵa kúndelikti monıtorıng júrgizilýde, ózen arnalary men kanaldardy tazartý, sondaı-aq gıdrotehnıkalyq qurylystardy kúrdeli jóndeý jumystary atqarylýda. Vegetatsııaǵa daıyndyq josparly túrde júrgizilýde: egis alqaby 436 myń gektardy quraıdy, onyń 223,7 myń gektary — sýarmaly jerler. Sý paıdalaný lımıti 2,1 mlrd tekshe metr deńgeıinde bekitilgen.

Jetisý oblysy ákimdiginde óńir boıynsha sý alý lımıti 1,3 mlrd tekshe metr kóleminde bekitilgeni habarlandy. Eginge qajetti sý 54 gıdrotehnıkalyq qurylym men 1 179 kanal arqyly «Qazvodhoz» RMK jáne kommýnaldyq kásiporyndar pármenimen jetkiziledi. Sý sharýashylyǵy nysandaryn salý jáne qaıta jańǵyrtý boıynsha 5 joba júzege asyrylýda, olardyń ekeýin jyl sońyna deıin, qalǵandaryn 2027 jyly aıaqtaý josparlanǵan. Sýarý maýsymyna daıyndyq aıasynda 335,8 shaqyrym arnany tazartý kózdelgen.

Aıta ketelik 5 oblysta sý tasqynyna qarsy kúres sharalaryn kúsheıtý qajet bolyp tur.