Elimizdiń kólik-tranzıttik áleýetin damytý jumystary qalaı júrip jatyr – Bektenov keńes ótkizdi

Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ basqarma tóraǵasy Talǵat Aldybergenov baıandama jasady.

Jıynda ınfraqurylymdy jańǵyrtý, tsıfrlyq sheshimder engizý jáne salanyń el ekonomıkasyndaǵy úlesin arttyrý boıynsha qoıylǵan mindetterdiń sapasy men merziminde oryndalýyna nazar aýdaryldy.

Kólik mınıstrliginiń derekteri boıynsha 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha kólik jáne qoımalaý salasyndaǵy jalpy ónim kólemi 12,2 trln teńgeni qurady. Bıylǵy qańtar-naýryz aılarynda salanyń ósimi 12,8%-ǵa jetti.

Ótken jyly avtokólikpen el ishinde 353 mln tonna júk tasymaldandy, «Qalbataý – Maıqapshaǵaı», «Taldyqorǵan – Óskemen», «Atyraý – Astrahan» jáne «Qaraǵandy – Almaty» baǵyttary boıynsha jalpy uzyndyǵy 2 myń shaqyrym bolatyn 4 iri joba jumystary aıaqtaldy. Qazirgi ýaqytta «Aqtóbe – Qyzylorda», «Beıneý – Sekseýil», «Ortalyq – Batys», «Qaraǵandy – Jezqazǵan» jáne Saryaǵash aınalma joly baǵyttaryn qamtıtyn tranzıttik dálizderdi damytý jumystary júrgizilip jatyr. Jalpy, jol jóndeý jumystarynyń qamtý kólemi 13 myń shaqyrymǵa jetkizildi.

EAEO ishki shekaralaryndaǵy avtokólik ótkizý pýnktterin jańǵyrtý aıasynda ótken jyly 2 ýchaskede jumys aıaqtaldy. Qazirgi tańda 37 nysan qurylys jumystarymen qamtylǵan, olardy tolyq aıaqtaý 2027 jylǵa josparlanǵan.

Premer-mınıstr ótkizý pýnktterindegi jańǵyrtý jumystarynyń baıaý júrgizilip jatqanyn synǵa alyp, qarqynnyń joqtyǵyn alǵa tartty. Barlyq operatsııalyq protsesterdi jedeldetý tapsyryldy.

Tranzıttik áleýetti keshendi damytý aıasynda temirjol kóligin damytý máseleleri qaraldy. «Qazaqstan temir joly» UK derekterine sáıkes, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tranzıttik tasymaldaý kólemi 33 mln tonnaǵa jetti, bul 2024 jylǵy deńgeıden 20%-ǵa joǵary. Tranzıttik tasymal úlesi jalpy kólemniń 10%-yn qurady. 2026 jylǵy qańtar-naýryz aılarynda tranzıt taǵy 14%-ǵa ósip, 8 mln tonnadan 9 mln tonnaǵa deıin jetti, bul rette konteınerlik tasymal 6%-ǵa ulǵaıdy.

Keńeste Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn (THKB) damytýǵa nazar aýdaryldy. THKB boıynsha jetkizý merzimderin qysqartý, «Altynkól – Potı/Batýmı» baǵytynda ótpeli tarıfter engizý, Ázerbaıjan men Grýzııadaǵy seriktestermen tsıfrlyq júıelerdi ıntegratsııalaý jumystary júrgizilýde. Qazirgi ýaqytta jalpy uzyndyǵy 3,9 myń shaqyrym temirjolda iri ınfraqurylymdyq jobalar júzege asyrylýda, onyń ishinde «Moıynty – Qyzyljar» jáne «Baqty – Aıagóz» jelilerin salý, sondaı-aq «Altynkól – Jetigen», «Shalqar – Beıneý», «Beıneý – Mańǵystaý» jáne basqa da baǵyttar ýchaskelerin jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr.

Oljas Bektenov «Baqty – Aıagóz» temirjol jelisiniń qurylysy boıynsha resýrstardyń jetkiliksiz jumyldyrylǵanyn atap ótti. Nysandaǵy tehnıka men jumys kúshiniń jetkiliksizdigi jobany júzege asyrýǵa kedergi keltirip otyrǵany basa aıtyldy. Tıisti sharalar qabyldaý tapsyryldy.

Sonymen qatar áleýetti ashý maqsatynda memleketaralyq túıisý pýnktteriniń ótkizý qabiletin jylyna 100 mln tonnaǵa deıin keńeıtý qajettigi atap ótildi. Bul halyqaralyq tasymaldaýǵa serpin berip, ótkizý pýnktteri arqyly ótý tártibin jeńildetedi.

Premer-mınıstr temirjol vokzaldaryn jańǵyrtý jumystarynyń baıaý qarqynyn synǵa alyp, bıyl barlyq qurylys-montaj jumystaryn aıaqtaýdy tapsyrdy.

Al teńiz ınfraqurylymyn damytý boıynsha Aqtaý jáne Quryq porttaryn paıdalana otyryp tasymaldy jandandyra túsý jónindegi jumystar týraly baıandaldy. Osy jyly Aqtaý portynda sý túbin 1,3 mln tekshe metrge deıin tereńdetý jumystaryn júrgizýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi.

Premer-mınıstr «Aqtaý – Baký» baǵytyndaǵy qatynasqa paıdalaný úshin qarastyrylǵan 6 konteıner tasyǵysh kemeni satyp alý rásimderi keshiktirilip jatqanyna nazar aýdardy. Jańa kólikterdi atalǵan baǵytqa shyǵarý jumysyn jedeldetý tapsyryldy.

Azamattyq avıatsııa salasyna kelsek, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha munda 20,8 mln jolaýshy tasymaldandy, áýejaılarda 31,8 mln adamǵa qyzmet kórsetildi, olardyń ishinde Astana (9,2 mln adam) jáne Almaty (12 mln adam) áýejaılary bar. 2028 jylǵa deıin 11 ınfraqurylymdyq jobany júzege asyrý kózdelgen, oǵan 4 jańa áýejaı, 2 ushý-qoný jolaǵy, sondaı-aq 5 qaladaǵy ınfraqurylymdardy jańǵyrtý jumystary kiredi. Bıyl halyqaralyq marshrýttyq jelini 30 elde 135 marshrýtqa deıin keńeıtý josparlanyp otyr (2024 jyly – 115 marshrýt).

Jıynda Prezıdent tapsyrmasy boıynsha qabyldanǵan sharalar nátıjesinde qazaqstandyq áýe kompanııalar úshin otandyq avıaotyn qunynyń tómendetilgeni baıandaldy. Búgingi tańda elimizdiń áýejaılarynda bir tonna otynnyń baǵasy shamamen $800 turady, bul ony kórshi eldermen salystyrǵanda tartymdy ete túsedi. Qabyldanǵan keshendi sharalardyń nátıjesinde Qazaqstan áýejaılaryna jańa sheteldik kompanııalar kele bastady, olardyń ishinde Centrum Air (Ózbekstan), Shiraq Avia (Armenııa), Martinair (Nıderland), One Air (Ulybrıtanııa), Atlas Air (AQSh), MNG Airlines (Túrkııa) jáne taǵy da basqalary bar.

Sondaı-aq «KTZ Air Cargo» AQ júk avıakompanııasynyń marshrýttyq jelsin damytý jónindegi jumys josparlaryna da nazar aýdaryldy. Kompanııa eldiń kólik júıesiniń turaqtylyǵyn arttyrýdy maqsat etedi.

Premer-mınıstr shaǵyn avıatsııanyń áýe kemelerin satyp alý boıynsha da kemshilikter bar ekenin atap ótti. Osyndaı ushaqtar qajet avıakompanııalardy qarjylandyrý tetikterin pysyqtaý tapsyryldy.

Keńeste salany tsıfrlandyrý máseleleri de qaraldy. Qazirgi ýaqytta kólik qatynasy álemniń 42 elimen júzege asyrylýda, tasymaldaýǵa arnalǵan sheteldik ruqsat blankileriniń sany 2022 jylmen salystyrǵanda 3 esege ósken. Bul protsedýrany jeńildetý jáne jedeldetý úshin blankilerdi berý protsesi elektrondy formatqa aýystyryldy. CarGoRuqsat júıesi engizildi, Qytaımen sheksiz almasý qamtamasyz etildi, sheteldik ruqsat blankileriniń 70%-y tsıfrlandyryldy. 2026 jyldyń naýryzynda Túrki memleketteri uıymy (TMU) elderimen e-Permit pılottyq jobasy iske qosyldy, sondaı-aq halyqaralyq tasymaldarǵa arnalǵan e-CMR pılottyq jobasy júzege asyryla bastaldy. Qabyldanǵan sharalar rásimderdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa, merzimderin qysqartýǵa jáne ákimshilik shyǵyndardy azaıtýǵa baǵyttalǵan.

Premer-mınıstr halyqaralyq seriktestermen sheteldik ruqsat blankilerin berýdiń tsıfrlyq formatyna kóshý jumystaryn jalǵastyrýdy tapsyrdy.

-Prezıdent tranzıt – bizdiń elimizdiń basty básekelestik artyqshylyqtarynyń biri ekenin árdaıym aıtyp keledi. Degenmen, tapsyrmalardyń oryndalýyna syn-eskertpeler bar, tolyq qamtý men jedeldik jetispeıdi. Men dınamıkany tikeleı ózim qadaǵalaıtyn bolamyn. Bizdiń mindetimiz – jumystyń barlyq baǵyttary boıynsha kúsh jumyldyrý, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Osyǵan deıin Qazaqstan men Grýzııa kólik-logıstıka salasynda yntymaqtastyqty damytatyny týraly jazdyq.