Elimizdiń qaı óńirinde qaýyn-qarbyz arzan
ASTANA. KAZINFORM — Jazdyń aptap ystyǵy bastalyp, qaýyn-qarbyz satýǵa shyǵaryldy. Elimizdiń basym bóliginde baqsha óniminiń bul túri áli pise qoımasa da bazarda tańdaý kóp. Ásirese ońtústik óńirler men ózge elden jetkizilgen qaýyn-qarbyz suranysy kún sanap artyp keledi. Kazinform tilshisi qaýyn-qarbyz baǵasy qansha ekenin saralap kórdi.
Jaz bastalyp, dúkender men bazarlarǵa baqsha ónimderi qoıyldy. Árıne, qazir baǵa joǵary bolyp tur. Soǵan qaramastan adamdar qaýyn men qarbyzdyń dámin tatyp úlgerdi. Baǵa nege joǵary? Oǵan logıstıka áser etedi. Qazir baqsha ónimi óńirlerge Túrkistan oblysy men Ózbekstannan tasymaldanyp jatyr. Bir aıta keterligi, qaýyn-qarbyz jappaı pisken kezde baǵa tómendep, kópshilikke qoljetimdi bolady. Bul — shilde men tamyz aılary jáne kúzde.
Mamandardyń aıtýynsha, qaýyn-qarbyz shilde aıynyń sońynan bastap pisedi, ıaǵnı jergilikti ónimdi tamyz ben qazan aılary aralyǵynda satyp alyp, tutynǵan abzal. Sodan bolar kópshilik «quramynda nıtrat bolýy múmkin» dep kúdiktenedi jáne jazdyń ortasy men kúzdi kútedi. Al sarapshylar bolsa maýsym aıyndaǵy qarbyzdyń bári qaýipti degen pikirdi jańsaq dep esepteıdi. Qazaqstan naryǵyna shyǵarylatyn ónimder epıdemıologtardyń baqylaýynan ótedi. Tek qarbyz ben qaýyndy resmı saýda oryndarynan satyp alǵan jón. Satýshy ónimniń qujattaryn kórsetip, sapasyn rastaı alýy kerek.
Baqsha ónimderin avtojoldardyń boıynan nemese daladaǵy beımálim saýda oryndarynan satyp almaýǵa keńes beredi. Sondaı-aq betinde jaryǵy, oıyǵy nemese buzylǵan belgisi bar qaýyn-qarbyzdan bas tartqan durys. Jemes buryn aldyn ala muqııat jýady, al kesilgen ónimdi tek tońazytqyshta saqtaıdy.
Qazirgi tańda elimizde qarbyzdyń kelisi shamamen 250-300 teńge aralyǵynda. Salmaǵy 7-8 keli bolatyn ortasha qarbyz shamamen 2 myń teńgege shyǵady. Bir qaraǵanda bul asa qymbat emes. Alaıda keıbir tutynýshylar arzandaý qarbyzdarǵa kúmánmen qarap, «sý tatyp tur» degen boljam jasaıdy.
Eń arzan qarbyz eldiń ońtústiginde satylady. Onyń ishinde Túrkistan men Shymkentte. Munda onyń kelisi nebary 200 teńge. Qostanaı, Qyzylorda, Semeı jáne Qaraǵandyda qarbyzdyń kelisi 230-250 teńge aralyǵynda. Aqtaý, Kókshetaý, Petropavl jáne Astanada baǵa kelisine 270 teńgeden bastalady. Al Pavlodar, Almaty, Aqtóbe, Atyraý, Jezqazǵan jáne Taraz turǵyndary qarbyzdyń ár kelisi úshin keminde 300 teńge tóleıdi. Eń qymbat qarbyz Taldyqorǵan men Oralda satylyp jatyr. Kelisi 350 teńgeden bastalady. Al Óskemende onyń kelisi 450 teńgege deıin jetedi.
Qaýyn baǵasy odan da joǵary. Qazir eldiń barlyq óńirinde hosh ıisti ári baǵasy salystyrmaly túrde arzan «maı qaýyn» surpy satylymǵa shyqqan. Baǵasy «Torpedo» qaýynyna qaraǵanda arzan bolǵanymen, aıyrmashylyǵy kóbine 100 teńgeden aspaıdy.
Jazdyń basynda eń arzan qaýyn Óskemende (kelisi 250 teńge), Almatyda (260 teńge) jáne Túrkistanda (270 teńge) satylyp jatyr. Al basqa óńirlerdiń basym bóliginde qaýynnyń kelisi 400-800 teńge aralyǵynda. Petropavl, Shymkent, Kókshetaý jáne Qostanaıda qaýynnyń kelisi — 400-430 teńge. Pavlodarda baǵa 500 teńgeden, al Astanada 550 teńgeden bastalady. Qyzylorda, Aqtóbe, Taldyqorǵan, Qaraǵandy jáne Oralda qaýynnyń kelisi shamamen 600 teńge. Eń qymbat qaýyn ázirge Taraz, Jezqazǵan jáne Atyraýda satylyp jatyr. Kelisi — 700 teńge. Al Aqtaýda 750 teńgeden bastalady.
Aıta keteıik, buǵan deıin kókónisten daıyndalǵan salqyn kóje baǵasyn zerdelep kórdik. Sonymen qatar balmuzdaq baǵasyn da bildik.
