Elimizdegi alǵashqy AES: nysandy iske qosý merzimi men negizgi jumystar naqtylandy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstandaǵy alǵashqy atom elektr stantsııasyn salý jobasy júzege asyrý kezeńine ótti. Osy oraıda «Jibek Joly» telearnasynyń «BúginLIVE» baǵdarlamasynda «QAES» JShS Bas dırektory Ernat Berdiǵulov qurylys jumystary, kadrlardy daıarlaý jáne stantsııany iske qosý merzimderi týraly aıtyp berdi.
Jobanyń qaı kezeńi iske asyp jatyr
Jyldyń mańyzdy oqıǵalarynyń biri – 3 qyrkúıekte reseılik tarappen EPC-kelisimshartqa qol qoıylýy boldy. Bul qadam jobanyń is júzinde júzege asyrý kezeńine kóshkenin bildiredi.
Ernat Berdiǵulovtyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta bolashaq atom elektr stantsııasynyń alańynda ınjenerlik zertteý jumystary jalǵasyp jatyr.
- Bizdiń aldymyzda birneshe mańyzdy mindet tur. Birinshiden, byltyrdan beri júrgizilip kele jatqan ınjenerlik jumystardy jalǵastyryp, aıaqtaýymyz qajet. Qazir bul jumystar jańa kezeńge ótti. Daladaǵy jumystar aıaqtaldy. Qarasha jáne jeltoqsan aılarynda biz naqty parametrlerge monıtorıng júrgizýdiń tolyq jyldyq tsıklin aıaqtaımyz, al derekterdi taldaý jáne óńdeý jumystary jalǵasa beredi, — dedi ol.
QAES bas dırektorynyń málimetinshe, 2027 jyly kompanııa nysan ornalasatyn aýmaqtyń qaýipsizdigin negizdeıtin esepti daıyndap, nysandy ornalastyrýǵa ruqsat beretin lıtsenzııany alýdy josparlap otyr.
- Aýqymdy jumys atqarylyp qoıdy, alaıda atom elektr stantsııalaryna, sonyń ishinde olardy salý kezeńine qatysty normatıvtik aktiler men paıdalaný standarttaryn odan ári ázirleý qajet. Jalpy alǵanda, bolashaqta jobanyń iske asyrylýyn tıimdi qadaǵalaýdy jáne AES-tiń senimdi jumys isteýin qamtamasyz etý úshin ǵylymı-tehnıkalyq qoldaý tetikteri kerek, — dep túsindirdi Ernat Berdiǵulov.
Qurylysqa 12 myń adam jumyldyrylmaq
Mamandardy daıarlaý – basty basymdyqtardyń biri. Qurylys jumystarynyń eń qarqyndy kezeńinde bir atom elektr stantsııasyna shamamen 10 000–12 000 jumysshy qajet bolady. QAES esepteýlerine sáıkes, stantsııany keıinnen paıdalaný kezeńinde shamamen 1 800 adamnan turatyn qyzmetkerler shtaty talap etiledi.
- Maqsat – óz kadrlarymyzdy daıarlaý. Tehnologııalar men jabdyqtardy satyp alýǵa bolady. Al adamı kapıtaldy el ishinde qalyptastyryp, damytý qajet. Bir atom elektr stantsııasy úshin, ıaǵnı «Balqash» AES-ne shamamen 1 800 qyzmetker qajet. Olardyń ishinde shamamen 400-i ákimshilik qyzmetker, al 1 400-ge jýyǵy tıisti kásibı daıarlyqtan ótken mamandar bolmaq, – dep atap ótti Berdiǵulov.
Ol bolashaq mamandar bazalyq bilimdi qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynda alyp jatqanyn atap ótti. Qosymsha oqytý bas merdigerdiń tehnıkalyq akademııalarynda jáne jumys istep turǵan atom elektr stantsııalaryndaǵy taǵylymdamalar arqyly júzege asyrylady. Sonymen qatar, EPC-kelisimshart aıasynda oqý ortalyǵyn salý da qarastyrylǵan.
Ýran óndirýden otandyq atom energetıkasyna deıin
E. Berdiǵulovtyń sózine qaraǵanda, Qazaqstan álemdik ýran óndirisiniń shamamen 40%-yn qamtamasyz ete otyryp, jahandyq ýran salasynda myqty pozıtsııaǵa ıe.
Sonymen qatar, elimizde qazirdiń ózinde atom elektr stantsııalaryna arnalǵan otyn tabletkalary men jylý bóletin jınaqtar óndiriledi. Otandyq atom elektr stantsııasyn salý ıadrolyq otyn tsıkliniń jalǵasy jáne qosylǵan qun tizbeginde joǵaryraq satyǵa kóterilý múmkindigi retinde qarastyrylady.
- Atom elektr stantsııasyn salý – ıadrolyq otyn tsıkliniń jalǵasy. Stantsııa salynǵannan keıin, bizde otyn tabletkalaryn jáne basqa da ónerkásiptik ónimderdi paıdalanatyn, ıaǵnı elektr energııasyn tikeleı óndirýge arnalǵan jeke qýattylyq paıda bolady. Túptep kelgende, bul elimiz úshin qosylǵan quny joǵary ónimge aınalady, – dedi JShS bas dırektory.
Іske qosý merzimi
QAES bas dırektorynyń aıtýynsha, jobany bazalyq stsenarıı boıynsha júzege asyrý shamamen 10–12 jylǵa sozylady. Bul merzim nysandy ornalastyrýǵa lıtsenzııa alýdan bastalady. Ony alý kezeńi 2027 jylǵa josparlanǵan.
- Qazirgi mindetimiz – qaýipsizdik qaǵıdatyn tolyq saqtaı otyryp, jobany júzege asyrýdy múmkindiginshe jedeldetý. Bul turǵyda bas merdigermen barlyq yqtımal nusqalardy talqylap jatyrmyz, – dep naqtylady ol.
Aldyn ala baǵalaýlarǵa sáıkes, stantsııany iske qosý jáne tekserý ári synaqtan ótkizý jumystary 2037–2038 jyldary júzege asyrylýy múmkin.
- Nysandy ornalastyrýǵa lıtsenzııany alý 2027 jylǵa belgilengenin eskersek, stantsııany iske qosý jáne bastapqy synaq is-sharalary 2037–2038 jyldary júzege asýy yqtımal, – dep habarlady Berdiǵulov.
Eske salsaq, jaqynda Qazaqstan men «Rosatom» alǵashqy AES jobasy boıynsha kelisim jasady.
