Elimizde tiri donordyń 60%-y otaǵa jiberilmeıdi – Bolatbek Baımahanov

Aqtóbede «Qazirgi zamanǵy hırýgııanyń ózekti máseleleri» taqyrybynda ǵylymı-praktıkalyq konferentsııa ótip jatyr. Oǵan shetelden jáne elimizden medıtsına salasynyń 100-den astam qyzmetkerleri qatysty. Basqosýda baýyr, búırek transplantatsııasy taqyryby da qozǵaldy. Hırýrg, ǵalym Bolatbek Baımahanovtyń aıtýynsha, baýyry aýyryp, aǵza aýystyrýǵa sheshim qabyldaǵan naýqastyń bar bolǵany bir jyldyq ýaqyty bar. Al búıregi syr bergenderdiń ǵumyryn tek gemodıalız uzarta alady.

- Negizi qajettiliktiń 90% máıittik donor jabýy kerek. Al biz aǵzanyń 95%-yn tiri donordan alamyz. Ol óte qaýipti jáne jaýapkershiligi mol sheshim. Sondyqtan da máıittik donordy damytýymyz kerek. Qazir sál ózgeris bar. 10 kúnniń ishinde 5 donor paıda boldy. Jaqsy kórsetkish dep oılaımyn. Búırek jetispeýshili aýrýyna shaldyqqandar 5 - 10 jyl boıy gemodıalızben júre beredi. Soǵan qaramastan jyl saıyn osy dertke shaldyqqan naýqastardyń 10 paıyzy qaıtys bolady. Al baýyr aýystyrýdy qajet etetin naýqastardyń bir jyl ǵana ýaqyty bar. Bir jylda aýystyrmasa qaıtys bolady. Qazir elimizde baýyr aýystyrý otasyn kútip otyrǵan 300-ge jýyq adam bar. Ózimniń jınaǵan aqparatyma súıensem, keminde myń adamǵa ota kerek. Onda da balalardy qospaǵanda,- dedi hırýrg, ǵalym Bolatbek Baımahanov.

Elimizde kez kelgen adam kelisim bere alady jáne bas tartýǵa quqyly. Kóbine basyna is túsken, jaqyny osy dertke shaldyǵyp, derttiń aýyrlyǵyn túsingen adam ǵana ruqsat beredi.

- Máıittik donorǵa qaraǵanda tiri adamnyń aǵzasyn alyp, salý 100 ese qıyn. Al máıittik transplantatsııany 1-2 saǵatta jasaýǵa bolady. Bári de zańǵa, adamdardyń qoldaýyna baılanysty. Óz ultymyzdan máıittik donor bolatyny az. 120 máıittik donor bolsa, onyń bireýi ǵana qazaq. Sonymen birge tiri donordyń bári de donor bola almaıdyy. Biz tiri donordyń 60%-yn qabyldamaımyz. Sebebi olardyń ómirine qaýip tónbeýi kerek,- dedi ol.

Aqtóbe oblysynda qazir 400-ge jýyq naýqas kútý paraǵyna jazylǵan. Olardyń kóbi búırek jetispeýshiligi dertine shaldyqqan. Sońǵy ret máıittik donor otasy osydan 8 jyl buryn jasaldy. Odan keıin eshkim de ruqsatyn bermegen.

- Insýlt, bas-mı jaraqatyn alǵan naýqasta bas-mı ólimi tirkelgenine qaramastan týǵan-týystary aǵzasyn alýǵa ruqsat bermeıdi. Ókinishke qaraı eshkim kelispeıdi. №1 qalalyq aýrýhanada jyl saıyn ınsýlttan 300 adam qaıtys bolady. Sonyń 10 paıyzy kelisse de kóp adamdy qutqarýǵa bolady, - dedi transplantolog dáriger Myltyqbaı Rysmahanov.

Aıta keteıik, qazir Qazaqstanda 11 transplantatsııa ortalyǵy jumys isteıdi jáne transplantatsııany úılestirýdiń úsh deńgeıli júıesi jolǵa qoıylǵan.