Elimizde sý únemdeý tehnologııasyn engizýdi qoldaıtyn keshendi baǵdarlama ázirlenedi
ASTANA. KAZINFORM - Qazaqstanda aýyl sharýashylyǵyna sý únemdeý tehnologııasyn engizýdi qoldaýǵa baǵyttalǵan keshendi baǵdarlama ázirlenedi. Qujat sýarý ınfraqurylymyn damytý, sharýalardy qarjylaı qoldaý jáne otandyq jabdyqtar men materıaldardy paıdalanýdy yntalandyrý sharasyn biriktiredi. Premer-mınıstrdiń orynbasary – ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın sýarmaly eginshilikti damytý máselesi jónindegi keńeste tıisti tapsyrma berdi.
Baǵdarlama zamanaýı sýarý júıelerin engizýdiń barlyq kezeńin – sý kózinen bastap aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiniń sharýashylyǵynda jabdyqty ornatýǵa deıingi úderisti qamtıdy. Baǵdarlama aıasynda jańbyrlatyp sýarý mashınalaryn, sýarý qondyrǵylary men ózge de qajetti ınfraqurylymdy satyp alýǵa jeńildikpen qarjylandyrý tetigi kózdeledi. Sonymen qatar sý únemdeý tehnologııalaryn qoldana otyryp, ósiriletin daqyldyń ereksheligi men kútiletin ekonomıkalyq tıimdilikti eskeretin eginshilik júrgizýdiń qarjylyq modeli ázirlenedi. Memlekettik qoldaý kórsetý kezinde otandyq óndiristegi tehnıka men jabdyqqa basymdyq berý josparlanýda.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń deregine sáıkes, búginde elimizde 1,6 mln gektar aýyl sharýashylyǵy alqaby sýarylady. Onyń 57%-y jerústi ádisimen, 36%-sy sý únemdeý tehnologııasymen jáne 7%-y úzdiksiz sý toltyrý ádisimen sýarylady.
Elimizde jańbyrlatyp sýarý tehnıkasyn shyǵaratyn otandyq 7 óndirýshi bar: úsh kásiporyn Túrkistan oblysynda, ekeýi Astanada, bireýi Almatyda jáne biri Atyraý oblysynda ornalasqan. Sonymen qatar Lindsey, Valley jáne Bauer álemdik brendteriniń tehnıkasyn óndirýdi jergiliktendirý jobasy júzege asyrylýda. Bul eginshilerdi zamanaýı jabdyqpen qamtamasyz etýdi arttyrýǵa múmkindik beredi.
2030 jylǵa qaraı sýarmaly jerdiń aýmaǵyn 2,5 mln gektarǵa deıin arttyrý josparlanyp otyr.
Bıyl alǵash ret egis alqaptarynyń qurylymy naqty sý paıdalaný lımıtterimen júıeli túrde baılanystyryldy. Vegetatsııalyq kezeńge daıyndyq sheńberinde sýdy kóp qajet etetin daqyldardyń aýdany qysqartyldy. Atap aıtqanda, kúrish daqyly 20,6 myń gektarǵa azaıdy. Bul rette maqta boıynsha 162,4 myń gektar egistiń jalpy alańy qysqartylmaı, sý únemdeý tehnologııasyna kóshirildi. Bul tamshylatyp sýarý alańynyń 29,8 myń gektarǵa ulǵaıýy men sýarýdyń dástúrli tásiliniń 12 myń gektarǵa qysqarýynyń arqasynda múmkin boldy.
Kóktemgi dala jumysy aıaqtaldy. Bıylǵy egis alqaby jalpy 23,8 mln gektar bolsa, onyń ishinde kúrish 80 myń, maqta 162,4 myń gektar.
Qazirgi zamanǵy tehnologııany engizýdi arttyrý úshin memleket qazirdiń ózinde birqatar qoldaý sharasyn júzege asyrýda. Uńǵymalardy burǵylaýǵa, sý únemdeıtin sýarý júıesin satyp alý men ornatýǵa jumsalǵan shyǵynnyń 80%-na deıin óteledi. Sondaı-aq qajetti tehnologııaǵa oraı sýarmaly sý qunyna saralanǵan sýbsıdııa qoldanylady.
Jyl saıyn keminde sý únemdeý tehnologııasyn 150 myń gektar alqapqa engizý josparlanyp otyr. Búginde ol 543,5 myń gektarǵa qoldanylsa, 2030 jylǵa qaraı 1,3 mln gektarǵa jetýi tıis.
Sonymen qatar, jyl saıyn 30 myń gektarǵa jýyq egistik jer sýarmaly jer sanatyna aýystyrylady. Jańa aýdannyń shamamen 60%-y jańbyrlatý júıesimen jabdyqtalýy tıis. Ol úshin jyl saıyn shamamen 1,5 myń sprınkler satyp alý qajet. Bir qondyrǵynyń ortasha quny shamamen 60 mln teńge bolsa, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi jeńildikpen kredıtteýge qajettilik jyl saıyn 90 mlrd teńgege baǵalanady.
Vıtse-premer sondaı-aq jergilikti atqarýshy organdarǵa sý kózine jaqyn ornalasqan aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerge tekserý júrgizýdi, sýarmaly eginshilikke tartýǵa jaramdy ýchaskelerdi anyqtaýdy, olardy sýarmaly jer sanatyna aýystyrýdy jáne odan ári tıimdi paıdalanýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.
Osyǵan deıin elde jańa sý qoımalary salynyp, sý esebi tolyq tsıfrlandyrylatyny týraly jazdyq.
