Elimizde shıkizattyq emes taýarlar eksporty jeti jylda eki ese ósti
ASTANA.KAZINFORM – Qazaqstannyń barlyq álem elderimen shıkizattyq emes taýarlar boıynsha taýar aınalymy 2026 jyldyń qańtar–maýsym aılarynyń qorytyndysy boıynsha $43,9 mlrd-qa jetti.
Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi málimetinshe, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda kórsetkish 7,6% nemese $3,1 mlrd-qa ósti. Bul rette eksport aıtarlyqtaı joǵary qarqyn kórsetti. 2026 jyldyń alǵashqy alty aıynda qazaqstandyq kásiporyndar syrtqy naryqtarǵa $15,2 mlrd somasyna óńdelgen taýar jóneltti, bul bir jyl burynǵy kórsetkishten 17,6% kóp.
2026 jyldyń alǵashqy alty aıy Qazaqstannyń shıkizattyq emes jáne óńdelgen taýarlar syrtqy saýdasynyń ósýi jalǵasqan kezekti kezeń boldy. Importtyń qalypty ósýi aıasynda oń dınamıkanyń negizgi kózi eksport boldy. Bir jyl ishinde eksporttyq jetkizilimder $2,3 mlrd-qa ósip, $12,9 mlrd-tan $15,2 mlrd-qa jetti, al ımport 3%-ǵa, $27,9 mlrd-tan $28,7 mlrd-qa deıin ósti.
Osylaısha, 2026 jyldyń qańtar–maýsymda shıkizattyq emes jáne óńdelgen taýarlar eksporty ımportqa qaraǵanda alty esege jýyq jyldam ósti. Sonymen qatar saýda balansynyń teris saldosy $14,9 mlrd-tan $13,5 mlrd-qa deıin qysqaryp, $1,4 mlrd-qa jaqsardy.
Ásirese, sońǵy 7 jyldaǵy dınamıka aıqyn kórinedi. 2019 jyldyń qańtar–maýsymda shıkizattyq emes jáne óńdelgen taýarlardyń taýar aınalymy $23,6 mlrd, al eksport $7,72 mlrd boldy. 2026 jyldyń qańtar–maýsymda bul kórsetkishter tıisinshe $43,9 mlrd jáne $15,2 mlrd-qa jetti. Osylaısha, 7 jyl ishinde taýar aınalymy 1,9 esege jýyq, al eksport is júzinde eki esege ósip, shamamen 97%-ǵa artty. Bul rette $15,2 mlrd kólemindegi qazirgi eksport kólemi osy jyldar ishindegi eń joǵary kórsetkish.
Jetkizilimderdiń ósýi qazaqstandyq ónimniń birden birneshe iri ári perspektıvaly naryqtarǵa shyǵýynyń sebibenen boldy. Eń eleýli ósim Túrkııa boıynsha tirkeldi: 2026 jyldyń qańtar–maýsymda bul elge eksport eki esege ósip, $950 mln-nan $1,91 mlrd-qa jetti. Osylaısha, tek túrik baǵyty boıynsha Qazaqstan qosymsha shamamen $960 mln eksporttyq túsim aldy.
Ulybrıtanııa boıynsha odan da aıqyn dınamıka baıqaldy. Máselen, eksport 2,7 ese ósip, $248,9 mln-nan $671,8 mln-ǵa jetti. Qytaıǵa jetkizilimder 12,1%-ǵa ósip, $3,67 mlrd boldy. Bul 2025 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda shamamen $400 mln qosymsha eksportty qamtamasyz etti.
Ózbekstan, Frantsııa, Aýǵanstan jáne Gonkong naryqtarynda da aıtarlyqtaı ósim baıqaldy. Ózbekstanǵa eksport 23,5%-ǵa ósip, $1,39 mlrd-qa, Frantsııaǵa 2,4 esege ósip, $385,4 mln-ǵa, Aýǵanstanǵa 2,1 esege ósip, $344,9 mln-ǵa, al Gonkongqa 2,9 ese ósip, $220 mln-ǵa jetti.
Ásirese mańyzdysy, tek Túrkııa, Ulybrıtanııa jáne Qytaı ótken jyldyń birinshi jartyjyldyǵymen salystyrǵanda shamamen $1,8 mlrd qosymsha eksportty qamtamasyz etti. Bul jetkizilimderdiń fızıkalyq kóleminiń óskenin ǵana emes, qazaqstandyq kompanııalardyń iri halyqaralyq naryqtardaǵy múmkindikteriniń keńeıgenin de kórsetedi.
Búginde eksporttyq sebettiń negizine mys jáne mys katodtary $2,84 mlrd, ýran $1,51 mlrd, ferroqorytpalar $1,1 mlrd, kúmis $781,3 mln, kúnbaǵys maıy $533 mln, janýarlarǵa arnalǵan azyq ónimderi $438 mln sııaqty taýarlar jatady.
Ósý qarqynynyń araqatynasy da mańyzdy nátıje bolyp otyr. Eksport 17,6% artqan kezde, shıkizattyq emes jáne óńdelgen taýarlar ımporty nebári 3% ósti. Nátıjesinde eksport pen ımport arasyndaǵy aıyrmashylyq birtindep qysqaryp, saýda balansy bir jyl ishinde $1,4 mlrd-qa jaqsardy.
