Elimizde nesıe bergende, qaryz júktemesin esepteý erejesi ózgeredi

Ol qoldanystaǵy kórsetkishpen, ıaǵnı qaryz alýshynyń boryshtyq júkteme koeffıtsıentimen (BJK) qatar paıdalanylady. BJK aı saıynǵy mindetti tólemderdi kiristiń 50%-nan asyrmaıdy.

Qarjy salasy mamandarynyń túsindirýinshe, KBK qaryz alýshynyń barlyq nesıe men shaǵyn nesıeler boıynsha jalpy beresheginiń jáne jyldyq tabysynyń araqatynasyn kórsetedi.

Ulttyq bank ókiliniń sózinshe, bul mehanızm halyqtyń tóleı almaıtyndaı shamadan tys nesıe almaýyn jáne nesıe naryǵynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi.

Jańa ereje qalaı jumys istep, qaryz alýshylarǵa qalaı áser etetinin keńirek tarqatý úshin R-Finance-tyń keńesshisi, ekonomıst Arman Baıǵanovty áńgimege tartqan edik.

Sarapshynyń baǵalaýynsha, jańa qural qazirgi baqylaý júıesin almastyrmaıdy, ony tolyqtyrady.

– Boryshtyq júkteme koeffıtsıenti (BJK) jáne qaryz alýshynyń kirisine qatysty borysh koeffıtsıenti (KBK) – ekeýiniń arasynda aıyrmashylyqtar bar. BJK aı saıynǵy nesıe tólemderin shekteıdi, ıaǵnı kiristiń 50%-nan aspaýyn qamtamasyz etedi. Al KBK jańa nesıelerdi qosa eseptep, qaryzdyń jalpy mólsherin kórsetedi. Qaryz alýshylar, eń aldymen, BJK-ge mán berýi tıis. Sebebi ol qaltaǵa túsetin salmaq jóninde naqty aqparat beredi. Al KBK – qosymsha súzgi. Ol jappaı shekteý qoımaıdy, baqylaýdy kúsheıtedi, – dep túsindirdi Baıǵanov.

Onyń aıtýynsha, segiz jyldyq mólsherinde bekitilgen shek qazirgi ekonomıkalyq ahýalda aıtarlyqtaı jumsaq standart. Áıtse de, kóp jaǵdaıda is júzindegi nesıe júktemesi eń joǵarǵy shekten anaǵurlym tómen bolady. Buǵan naryqtaǵy qaryz alý quny áser etip otyr.

– Menińshe, 8 jyldyq aılyq – bul aqylǵa qonymdy, aıtarlyqtaı joǵary kórsetkish. Qazirgi paıyzdyq mólsherlemeni esepke alsaq, kez kelgen qaryz alýshy bul deńgeıge jete bermeıdi. Nesıe mólsherlemesi joǵary bolǵandyqtan, tipti 3-5 jyldyq aılyq kiristi alý da ońaı emes. Sol sebepti, 8 jyldyq aılyq mólsheri – jalpylaı norma emes, eń joǵarǵy shek bolsa kerek, – deıdi ekonomıst.

Arman Baıǵanovtyń pikirinshe, jańa erejeler nesıe alý qoljetimdiligin tómendetpeıdi. Biraq borysh júktemesi joǵary azamattarǵa talapty qatańdatýy múmkin.

Sondaı-aq, Ulttyq banktiń málimdeýinshe, KBK-ny engizý nesıe berýdi kúrt shektemeıdi. Ol azamattardyń borysh júktemesi shamadan tys artyp ketpeýin jáne qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi.

Aıta keteıik, buǵan deıin 2027 jyldan bastap qaryz alýshylarǵa jańa lımıt engizilýi múmkin ekenin jazǵanbyz.