Elimizde kimder jyljymaıtyn múlikti tegin rásimdeı alady

Notarıýsqa ne úshin aqy tóleımiz?

Jyljymaıtyn múlikti notarıýs arqyly rásimdegende tólenetin aqy eki bólikten turady. Biri – memleket bıýdjetine túsetin memlekettik baj, ekinshisi – jekeshe notarıýstyń qyzmet aqysy.

Bul tólemderge qatysty jeńildikter bólek belgilengen. Mysaly, azamat memlekettik bajdan bosatylǵanymen, notarıýstyń qyzmetine aqy tóleýi múmkin. Kerisinshe, notarıýs qyzmetine jeńildik berilgenimen, memlekettik baj tóleýge mindetti bolýy yqtımal.

Sondyqtan páterdi, úıdi nemese jer telimin tolyqtaı tegin rásimdeý úshin eki tólemnen de bosatýǵa zańdy negiz bolýy kerek.

Jyljymaıtyn múlikti rásimdeý qansha turady?

Qazaqstanda notarıýs qyzmetiniń aqysy aılyq eseptik kórsetkishke (AEK) baılanysty belgilenedi. 2026 jyldaǵy bir AEK – 4 325 teńge.

Máselen, ata-ana men bala nemese erli-zaıyptylar arasynda páterdi satý ne syıǵa tartý shartyn rásimdeý ádette 7–10 AEK, ıaǵnı shamamen 30–43 myń teńge turady.

Al bir-birine týys emes adamdar arasynda mundaı mámileni rásimdeý quny 12–15 AEK nemese shamamen 52–65 myń teńge bolýy múmkin.

Muraǵa qalǵan bir jyljymaıtyn múlikke muragerlik quqyq týraly kýálik alý úshin 3–5 AEK kóleminde aqy tólenedi.

Mundaı shyǵyn ásirese áleýmettik jaǵynan osal azamattarǵa aýyr tııýi múmkin. Sondyqtan zańda birqatar jeńildik qarastyrylǵan.

Memlekettik bajdy kimder tólemeıdi?

Notarıattyq áreketter úshin memlekettik bajdan bosatý tártibi Salyq kodeksiniń 667-babynda belgilengen.

Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha Memlekettik kirister departamentiniń túsindirý jumysy jáne baılanys ortalyǵy basqarmasynyń basshysy Gúlmıra Sabralımovanyń aıtýynsha, jeńildik azamattyń mártebesine ǵana emes, qandaı notarıattyq áreket jasalatynyna da baılanysty.

– Salyq kodeksiniń 667-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes, azamattardyń belgili bir sanattary notarıattyq áreketter úshin memlekettik baj tóleýden bosatylady. Jeńildik qandaı áreket jasalatynyna jáne zańda belgilengen talaptarǵa baılanysty beriledi. Máselen, memleket paıdasyna ósıethat nemese múlikti syıǵa tartý shartyn rásimdegen azamattar memlekettik baj tólemeıdi. Sondaı-aq 18 jasqa tolmaǵan jetim balalar muragerlik quqyq týraly kýálik alǵan kezde bul tólemnen bosatylady. Eger murager marqummen ol qaıtys bolǵanǵa deıin keminde úsh jyl birge turyp, keıin de sol baspanada turýyn jalǵastyrsa, turǵyn úıge nemese turǵyn úı-qurylys kooperatıvindegi paıǵa muragerlik quqyq týraly kýálik alǵany úshin memlekettik baj tólemeıdi, – dep túsindirdi Gúlmıra Sabralımova.

Budan bólek, zańda memlekettik bajdan bosatylatyn basqa da azamattar men uıymdar kórsetilgen. Olardyń keıbirine jeńildik barlyq notarıattyq áreket boıynsha, al ózgelerine belgili bir qyzmet túrine ǵana beriledi.

Olar:

• Uly Otan soǵysynyń ardagerleri, basqa memleketterdegi urys qımyldarynyń ardagerleri jáne olarǵa teńestirilgen azamattar;

• 1941 jylǵy 22 maýsym men 1945 jylǵy 9 mamyr aralyǵynda keminde alty aı tylda eńbek etken nemese janqııarlyq eńbegi men tyldaǵy áskerı qyzmeti úshin burynǵy KSRO ordenderimen, medaldarymen marapattalǵan adamdar;

• barlyq toptaǵy múgedektigi bar adamdar;

• múgedektigi bar balanyń nemese bala kezinen múgedektigi bar adamnyń ata-anasynyń biri;

• «Batyr ana» ataǵyn alǵan, «Altyn alqa» jáne «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan kópbalaly analar;

• Qazaqstan azamattyǵyn alýǵa tikeleı baılanysty notarıattyq áreketter boıynsha qandastar;

• qorǵanshylyqqa alynǵan, psıhıkalyq buzylystary nemese aqyl-oı kemistigi bar adamdar (tek muragerlik quqyq týraly kýálik alǵan kezde);

• Qazaqstandy qorǵaý, áskerı nemese azamattyq boryshyn oryndaý, adam ómirin qutqarý, memlekettik menshikti jáne quqyqtyq tártipti qorǵaý kezinde qaza tapqan adamdardyń muragerleri;

• «Qazaqstannyń múgedektigi bar adamdardyń erikti qoǵamy» odaǵy, sańyraýlar men zaǵıptar qoǵamdary jáne olarǵa qarasty óndiristik kásiporyndar.

Notarıýs qyzmeti kimderge tegin?

Memlekettik bajdan bólek, jekeshe notarıýstyń quqyqtyq jáne tehnıkalyq qyzmetteri úshin de aqy tólenedi. Bul tólemnen kimder bosatylatyny «Notarıat týraly» zańnyń 30-babynyń 5-1-tarmaǵynda kórsetilgen.

Shyǵys Qazaqstan oblysy Ádilet departamentiniń málimetinshe, zańda birqatar azamattyń notarıýs qyzmetin tegin paıdalaný quqyǵy qarastyrylǵan.

– Uly Otan soǵysynyń ardagerleri, basqa memleketterdiń aýmaǵyndaǵy urys qımyldaryna qatysýshylar, múgedektigi bar adamdar, múgedektigi bar balanyń nemese bala kezinen múgedektigi bar adamnyń ata-anasynyń biri, «Altyn alqa» jáne «Kúmis alqa» ıegerleri, sondaı-aq arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyqtarynda turatyn qart adamdar jekeshe notarıýstyń qyzmetine aqy tólemeıdi. Olar úshin notarıattyq áreketter tegin jasalady, – dep túsindirdi vedomstvo.

Al 18 jasqa tolmaǵan jetim balalar men ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa 50 paıyz jeńildik beriledi, olar notarıýs qyzmeti úshin belgilengen aqynyń jartysyn ǵana tóleıdi.

Mundaı jeńildik múgedektigi bar adamdardyń qoǵamdyq birlestikterine qarasty óndiristik kásiporyndarǵa da beriledi.

Zeınetkerler páterin tegin rásimdeı ala ma?

Kópshilik zeınetker kýáligin kórsetse, notarıýsqa aqsha tólemeýge bolady dep oılaıdy. Biraq mundaı jeńildik jyljymaıtyn múlikke qatysty barlyq mámilege qoldanylmaıdy.

Jasyna baılanysty zeınetke shyqqan azamattarǵa keıbir notarıattyq qyzmetter boıynsha jeńildik berilgenimen, múlikke qatysty negizgi mámileler bul tizimge kirmeıdi.

– Zańda zeınetkerlerge beriletin jeńildikterdiń múlikke qatysty birqatar notarıattyq áreketke qoldanylmaıtyny naqty kórsetilgen. Atap aıtqanda, satyp alý-satý, aıyrbastaý, syıǵa tartý sharttaryn kýálandyrý, muragerlik quqyq týraly kýálik berý, sondaı-aq erli-zaıyptylardyń ortaq múlkindegi úleske menshik quqyǵy týraly kýálik rásimdeý kezinde jeńildik qarastyrylmaǵan. Sondyqtan zeınetkerler bul qyzmetter úshin jalpy tártippen aqy tóleıdi, – dep túsindirdi Shyǵys Qazaqstan oblysy Ádilet departamentinen.

Demek, zeınetke shyǵý jyljymaıtyn múlikke qatysty notarıattyq shyǵyndardan tolyq bosatpaıdy. Biraq azamattyń basqa negiz boıynsha jeńildik alýǵa quqyǵy bolsa, ol eskeriledi.

Mámilege qatysýshylardyń bireýinde ǵana jeńildik bolsa she?

Aıtalyq, múgedektigi bar azamat páterin satpaq boldy. Al satyp alýshynyń eshqandaı jeńildigi joq.

Mundaı jaǵdaıda jeńildik tek oǵan quqyǵy bar adamǵa beriledi. Sondyqtan satýshy ózine tıesili tólemnen bosatylady, al satyp alýshy óz úlesin tóleıdi.

Degenmen taraptar shyǵyndy basqasha bólisýge ózara kelise alady.

Al jeńildikke quqyǵy bar azamat senimhat, ósıethat nemese murany qabyldaýǵa qatysty qujatty ózi rásimdese, zańda belgilengen talaptarǵa sáıkes tıisti tólemnen tolyq bosatylady.

Jeńildik alý úshin qandaı qujattar qajet?

Notarıýs qyzmetin tegin paıdalaný úshin azamat jeńildikke quqyǵy bar ekenin qujatpen rastaýy kerek. Sondyqtan óz mártebesin aýyzsha aıtý jetkiliksiz.

Jeńildiktiń túrine qaraı myna qujattardyń túpnusqalary qajet:

• múgedektik boıynsha járdemaqy taǵaıyndalǵany kórsetilgen zeınetkerlik kýálik nemese múgedektikti rastaıtyn qoldanystaǵy anyqtama;
• Uly Otan soǵysy ardageriniń nemese urys qımyldaryna qatysýshynyń kýáligi;
• «Batyr ana» ataǵyn, «Altyn alqa» nemese «Kúmis alqa» alqasyn alǵanyn rastaıtyn qujat;
• múgedektigi bar balanyń týý týraly kýáligi;
• mura qaldyrýshymen ol qaıtys bolǵanǵa deıin keminde úsh jyl birge turǵanyn jáne keıin de sol baspanada turyp jatqanyn rastaıtyn qujattar.

Notarıýs usynylǵan qujattardyń málimetterin Biryńǵaı notarıattyq aqparattyq júıege engizedi. Jeńildik rastalǵannan keıin júıe qyzmet quny nól teńge dep kórsetilgen notarıattyq qujatty qalyptastyrady.

Sondyqtan notarıýsqa barmas buryn qandaı jeńildikke quqyǵyńyz baryn jáne ony qandaı qujatpen rastaı alatynyńyzdy anyqtap alǵan jón.

Buǵan deıin Qazaqstanda notarıýs qyzmetin kimder tegin paıdalana alatynyn jazǵan edik.