Elimizde ǵylymǵa bólinetin qarjy jeti jylda 3,6 ese ósti
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda sońǵy jeti jylda ǵylymı zertteýler men tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa jumsalatyn ishki shyǵyn 3,6 ese artty. 72,2 mıllıard teńgeden 261,5 mıllıard teńgege jetip, shamamen 190 mıllıard teńgege ósken.
Bul kórsetkish elimizde ǵylymı zertteýlerge jumsalatyn qarajattyń aıtarlyqtaı artqanyn kórsetip otyr. Endigi basty mindet – ǵylymǵa salynǵan qarjynyń qaıtarymyn arttyryp, zertteý nátıjelerin ekonomıkada naqty qoldanýǵa bolatyn tehnologııalar men sheshimderge aınaldyrý.
Mundaı ósim sońǵy bes jyldaǵy kórsetkishterden de baıqalady. Máselen, 2020 jyly ǵylymı zertteýler men tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa 89 mıllıard teńge jumsalsa, 2025 jyly bul kórsetkish 261,5 mıllıard teńgege jetken. Osylaısha, bes jyl ishinde bul kórsetkish 2,9 ese ósip otyr.
Ǵylymdy damytý úshin turaqty qarjylandyrýdyń mańyzy zor. Óıtkeni zamanaýı zertteýler júrgizý úshin zerthanalar, qajetti qural-jabdyqtar, aqparattyq resýrstar men bilikti mamandar kerek. Sonymen qatar ǵylymı ujymdardyń jumysyn qoldap, jas zertteýshilerdi daıarlaýǵa da qomaqty qarajat qajet.
Ǵylymı zertteýlerge jumsalatyn qarjynyń artýy jańa tehnologııalardy ázirleýge jáne aýqymdy jobalardy júzege asyrýǵa múmkindik beredi. Degenmen qarjy kóleminiń ósýin ǵylymnyń basty jetistigi dep qarastyrýǵa bolmaıdy. Eń mańyzdysy – osy qarajattyń qanshalyqty tıimdi jumsalyp, qandaı naqty nátıje bergeni.
Sondyqtan aldaǵy ýaqytta ǵylymǵa bólinetin qarjyny kóbeıtýmen qatar, onyń tıimdiligin arttyrýǵa da basymdyq berilýi tıis. Bul rette ǵylymı jobalardyń sapasy, zertteý nátıjelerine suranys, olardy tájirıbede qoldaný múmkindigi jáne ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý erekshe mańyzǵa ıe.
Bul baǵytta joǵary oqý oryndarynyń da róli zor. Búginde ýnıversıtetter tek bilim berýmen shektelmeı, ǵylymı zertteýler júrgizetin, jańa tehnologııalar ázirleıtin jáne tyń ıdeıalardy júzege asyratyn ortalyqtarǵa aınalýy qajet.
Ǵylymǵa jumsalatyn qarjynyń kóbeıýi osy maqsatqa jetýge jol ashady. Ýnıversıtetter men ǵylymı uıymdardyń zertteý múmkindikteri keńeıgen saıyn jas mamandardyń naqty jobalarǵa qatysýyna, tájirıbe jınaqtaýyna jáne óz ǵylymı izdenisterin damytýyna jaǵdaı jasalady. Bul óz kezeginde jańa býyn zertteýshilerdiń qalyptasýyna yqpal etedi.
Memleket úshin ǵylymǵa salynǵan qarjy – bolashaqqa jasalǵan ınvestıtsııa. Onyń nátıjesi birden baıqalmaýy múmkin. Degenmen tehnologııalyq damýdyń, eńbek ónimdiligin arttyrýdyń, jańa óndiris oryndaryn ashýdyń jáne sheteldik tehnologııalarǵa táýeldilikti azaıtýdyń negizinde ǵylymı zertteýler jatyr.
Osylaısha, sońǵy jeti jylda ǵylymı zertteýler men tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa jumsalatyn ishki shyǵynnyń 72,2 mıllıard teńgeden 261,5 mıllıard teńgege deıin ósýi Qazaqstanda ǵylymdy qarjylandyrý múmkindiginiń edáýir keńeıgenin kórsetedi.
Endigi mindet – osy múmkindikti tıimdi paıdalanyp, ǵylymı zertteýlerdiń naqty nátıjesin ekonomıka ıgiligine jaratý. Óıtkeni ǵylymǵa salynǵan ınvestıtsııanyń shynaıy qaıtarymy bólingen qarjynyń kólemimen emes, onyń el damýyna qosqan úlesimen ólshenedi.
Buǵan deıin qazaq ǵalymdary ázirlegen 30 ǵylymı joba sheteldik naryqqa shyqqany habarlandy.
