Elimizde eksport kólemi $40 mlrd-tan asty: Qazaqstan taýaryn qaı elder alyp jatyr
ASTANA.KAZINFORM - 2026 jyldyń qańtar–maýsym aılarynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan eksporty 8,6%-ǵa ósip, $40,3 mlrd-qa jetti.
Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi málimetinshe, eksport ımportqa qaraǵanda joǵary qarqynmen ósip otyr. Oń saýda saldosy $9 mlrd-qa jýyqtady. Qazaqstandyq taýarlar Qytaı, Túrkııa, Frantsııa, Ózbekstan jáne basqa da elder naryǵyndaǵy pozıtsııalaryn aıtarlyqtaı nyǵaıtty.
Qazaqstan álemdik naryqtardaǵy óz ornyn nyǵaıtýdy jalǵastyryp jatyr. 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannan taýar eksporty $40,3 mlrd-qa jetip, ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 8,6% ósti.
Bul rette ımport 5,4% ósip, $31,5 mlrd-qa jetti. Nátıjesinde Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy $71,8 mlrd bolyp, 7,2%-ǵa artty. Syrtqy saýdanyń oń saldosy shamamen $8,9 mlrd boldy.
Osylaısha, birinshi jartyjyldyqtyń negizgi nátıjeleriniń biri – syrtqy saýda aýqymynyń ulǵaıýymen qatar, eksporttyń ımportqa qaraǵanda joǵary qarqynmen ósýi. Bul eldiń oń saýda teńgerimin odan ári nyǵaıtýǵa múmkindik berdi.
Qazaqstan eksporty $40 mlrd mejesinen asty
Alty aı ishinde Qazaqstan $40 mlrd-tan astam somaǵa taýar eksporttady. Bul – sońǵy jyldardaǵy eldiń syrtqy saýdasyndaǵy eleýli nátıjelerdiń biri.
Salystyrý úshin, 2025 jylǵy qańtar–maýsymda eksport kólemi $37,1 mlrd bolǵan. Osylaısha, bir jyl ishinde eksporttan túsetin kiris shamamen $3,2 mlrd-qa artty.
Bul rette eksporttyń ósýi taýar jetkiziletin elder geografııasynyń keńeıýimen qatar júrip otyr. Qazaqstan Azııa, Eýropa jáne Ortalyq Azııanyń iri naryqtaryndaǵy pozıtsııalaryn bir mezgilde nyǵaıtyp jatyr.
Qazaqstan eksportynyń geografııasy men taýarlyq qurylymy keńeıip jatyr
Túrkııa: eksport bir jylda eki esege jýyq ósti
Eń joǵary nátıjelerdiń biri – Túrkııaǵa eksport kóleminiń aıtarlyqtaı artýy. Birinshi jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń Túrkııaǵa eksporty 94,3%-ǵa ósti. Іs júzinde bir jyl ishinde osy naryqqa jetkiziletin taýar kólemi eki esege jýyq artqan.
Bul – Qazaqstannyń negizgi saýda seriktesteri arasyndaǵy eń joǵary ósim qarqyndarynyń biri jáne eki el arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqtyń keńeıip kele jatqanyn kórsetetin mańyzdy kórsetkish.
Eksporttyń eleýli ósimi Frantsııa baǵytynda – 45,2%-ǵa, Ózbekstanǵa – 39,5%-ǵa, Germanııaǵa – shamamen 10%-ǵa jáne birqatar basqa naryqtarda da tirkeldi.
Qytaı Qazaqstan eksportynyń negizgi baǵyty bolyp otyr
Qytaı qazaqstandyq taýarlar úshin eń iri jeke naryq mártebesin saqtap otyr. 2026 jylǵy qańtar–maýsymda Qazaqstannyń Qytaıǵa eksporty shamamen $7,51 mlrd nemese eldiń jalpy eksportynyń 18,6%-yna jetti.
Eksporttyń negizgi baǵyttarynyń ondyǵyna sondaı-aq Italııa – $6,98 mlrd, Reseı – $3,49 mlrd, Túrkııa – $3,23 mlrd, Nıderland – $2,6 mlrd, Frantsııa – $2,32 mlrd jáne Ózbekstan – $2,14 mlrd kirdi.
Bul qurylym Qazaqstan eksportynyń geografııasy keń ekenin kórsetedi. Negizgi taýar jetkizilimderi bir mezgilde Qytaıǵa, Eýropa elderine, Reseıge, Túrkııaǵa jáne Ortalyq Azııa memleketterine baǵyttalady.
Eksport ósimin dástúrli shıkizattyq taýarlar ǵana qamtamasyz etip otyrǵan joq
Birqatar taýar pozıtsııalary boıynsha joǵary ósim baıqalady. Atap aıtqanda, mys jáne odan jasalǵan buıymdardyń eksporty shamamen 58%-ǵa ósip, $1,8 mlrd-tan $2,84 mlrd-qa deıin ulǵaıdy.
Mys kenderi men kontsentrattarynyń eksporty shamamen 43%-ǵa ósip, $1,44 mlrd-tan $2,05 mlrd-qa jetti. Metallýrgııa jáne taý-ken ónerkásibi kesheniniń basqa da taýar pozıtsııalary boıynsha aıtarlyqtaı ósim baıqaldy.
Sonymen qatar eksport qurylymy baǵyttar men taýar aǵyndary boıynsha birtindep ártaraptanyp keledi. Munaı men munaı ónimderi eksporttyń eleýli úlesin áli de saqtap otyr. Alaıda metaldar, kender jáne basqa da taýar toptarynyń jetkizilimi de qatar ósip jatyr.
Qazaqstan eksportynyń geografııasy keńeıdi
Jekelegen naryqtardaǵy dınamıka ásirese aıqyn baıqalady. Qytaı men Eýropa elderinen bólek, Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy eksporttyq pozıtsııalaryn da aıtarlyqtaı nyǵaıtyp keledi. Ózbekstanǵa jetkizilimder shamamen 40%-ǵa ósti. Bul óńir ishindegi saýda baılanystarynyń odan ári tereńdep kele jatqanyn kórsetedi.
Sonymen birge Túrkııaǵa eksporttyń eki esege jýyq ósýi eldiń negizgi saýda jáne logıstıkalyq seriktesteriniń biri sanalatyn osy naryqtaǵy qazaqstandyq taýarlardyń úlesi artyp kele jatqanyn kórsetedi.
Osylaısha, birinshi jartyjyldyqtaǵy dınamıka birden birneshe oń úrdisti qalyptastyryp otyr: eksport kóleminiń ósýi, taýar jetkiziletin elder geografııasynyń keńeıýi jáne jekelegen ónerkásiptik taýar toptary boıynsha eksporttyń artýy.
Qazaqstanda taýar eksporty men ımportyna ruqsat berý tártibi engiziletinin jazǵan edik.
