Elimizde 50 jastan asqan adamdar jumysqa qalaı ornalasa alady
AQTÓBE. KAZINFORM — Bıyl Aqtóbe oblysynda jasy 50-den asqan 800-den astam adam «Kúmis jas» jobasy arqyly jumysqa ornalasty. Olardyń jalaqysynyń 60-70 paıyzy memleket esebinen tólenedi. Joba kimderge tıimdi jáne suranys bar ma? Kazinform tilshisi jumyssyzdar men jumys berýshiler suranysy men usynysyn saralady.
Jumyssyzdar sany 22 myńnan asty
Aqtóbe oblystyq statıstıka departamentiniń málimetine súıensek, bıyl ekinshi toqsanda jumyssyzdar sany 22 400 adam boldy, ıaǵnı eńbek etýge qabiletti adamnyń 4,6%-y jumyssyz júr.
— Bıyl qazan aıynda jumyspen qamtý ortalyqtarynda jumyssyz retinde tirkelgender sany 20171 adamdy qurady nemese jumys kúshiniń — 4,1%-yna teń, — dep habarlady Aqtóbe oblystyq statıstıka departamenti.
Sonymen birge ІІ-toqsanda ortasha jalaqy 440 520 teńge boldy. Ótken jyldyń ekinshi toqsanymen salystyrǵanda 8,7% ósim tirkeldi.
Enbek.kz portalynda Aqtóbe oblysy boıynsha 2 myńnan astam vakantsııa usynylǵan. Basym bóligi Aqtóbe qalasynan. Jumys ornyn usynǵandar arasynda bilim, densaýlyq saqtaý salasynyń mekemelerimen qatar jeke kásipkerlik sýbektileri de bar. Jalaqy 85 000 teńgeden bastap, mamandyǵy men qyzmetine qaraı kóteriledi beredi. Bilikti ınjenerler men qarjy salasynyń mamandaryna 500 000 teńgeden joǵary jalaqy usynylady. Kóbi eńbek ótiline basymdyq beredi.
Al osy enbek.kz portalynda 10 myńnan astam túıindeme júktelgen. Demek túıindeme sany bos jumys oryndarynan bes ese kóp. Kóbi turaqty jumys izdeıdi jáne joǵary bilimdisi de, jalpy orta mektep bitirip, arnaıy mamandyq almaǵany da jetip artylady.
«Kúmis jas» jobasy kimderge tıesili?
Eń qıyny — zeınet jasyna jaqyndaǵan shaqta jumys tabý. Memleket bul úshin «Kúmis jas» jobasyn usynady. Eńbek mobıldiligi ortalyǵy men jumys berýshi kelisimi negizinde iske asatyn joba aıasynda jalaqynyń basym bóligin memleket tóleıdi. Oǵan tek jasy 50-den asqan qazaqstandyqtar qatysa alady. Taǵy bir eskere keterlik jaıt, jasy kelgen jumys izdeýshiniń mindetti túrde mamandyǵy bolýy shart. Eger bilimi men biliktiligin rastaıtyn qandaı da bir qujaty bolmasa aldymen oqyp, keıin ǵana suranys bere alady.
— Aqtóbe oblysy boıynsha «Kúmis jas» jobasy aıasynda 850 adamdy jumyspen qamtý josparlandy. Qazirgi kezde 816 adam jumysqa alyndy. Byltyr 1 200-den astam adam osy joba aıasynda jumysqa ornalasty. «Kúmis jas» jobasyna qatysý úshin Eńbek mobıldiligi ortalyǵy men jumys berýshi arasynda kelisimshart bolady. 50 jastan asqan adamdar ǵana bos orynǵa jiberiledi. Olar úsh jyl turaqty jumys isteıdi, ári qaraı zeınetke shyqqanǵa deıin sol mekemede qala alady, — dedi Eńbek mobıldiligi ortalyǵy ótinim berýshilerdi qoldaý bóliminiń mamany Gınıat Mendelın.
Eńbek mobıldiligi ortalyǵynyń habarlaýynsha, bıyl 120 adam jobany aıaqtaǵan, 69-y turaqty jumysqa ornalasqan. Bul adamdar arasynda zeınetkerlikke shyqqandary da, densaýlyǵyna baılanysty óz erkimen jobadan bas tartqany da bar. Ortalyq jyldarǵa bólip saraptamaıdy, tek jobanyń alǵashqy sátterinen bastap jalpy tirkeý jumysyn júrgizedi. Al «Kúmis jas» jobasy elimizde 2022 jyly bastaldy.
Búginde «Kúmis jas» jobasyna qatysqan jumysshylardyń jalaqysy 185 357 teńgeden aspaýy tıis. Alǵashqy jyly onyń 70%, ekinshi jyly 65%, úshinshi jyly 60% memleket bólip otyrady. Eger jalaqy 185 357 teńge bolsa jumys berýshi, ıaǵnı, kásipker 55 607 — 74 143 teńgeni ǵana aýdarady, qalǵanyn memleket óz mindetine alady. Eń tómen jalaqy — 85 000 teńge. Keıde jumys berýshi eń tómendi de, eń joǵaryny da bilgilemeıdi. Óz kezeginde 150 000 teńge jalaqy qoıyp, tek 30-40% bóle alady. Eger qalasa, syıaqy taǵaıyndaýǵa quqyly.
— «Kúmis jas» jobasyna qatysýshylar arasynda buryn jumys istep, qysqaryp qalǵany da, múlde jumys istemegeni de bar. Bárine qoıylatyn ortaq talap — jasy 50-den asqan jumyssyz bolýy kerek. Arasynan esepshi de, kondıter de, kitaphanashy, muǵalimder de tabylady. Múlde jumys istemegen adamdardyń basym bóligi — kópbalaly áıelder. Olar zeınet jasyna jaqyndaǵan kezde tólemniń durys shyqqanyn qalaıdy. 50 jasynda jumysqa ornalassa, bala sanyna baılanysty 53 jasynda zeınetke shyǵa alady, — dedi ol.
Jobaǵa kásipkerler de qyzyǵady
«Kúmis jas» jobasy tek jumys izdeýshilerge emes, jumys berýshilerge de tıimdi bolyp tur. Olar jumysshylardy osy joba aıasynda qabyldaǵandy jón kóredi. Negizgi sebep — jalaqy shyǵyny az.
— «Kúmis jas» jobasyna jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter men jeke kásipkerler qatysady. Ol óndiriste de, qyzmet kórsetý salasynda da bar. Bilim, densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jeke kásipkerlik sýbektileri de usynys beredi. Onyń ishinde balabaqshada tárbıeshisi, tárbıeshiniń kómekshisi qyzmetterin usynyp otyrǵandar bar. Enbek.kz portalyna tirkelgen jumys izdeýshige úsh kúnde 1414 nómirinen habarlama keledi. Mamandyǵyna saı jumys oryndary usynylady. Eger unamasa portaldaǵy barlyq bos jumys oryndarymen tanysa alady. Qazir «Kúmis jas» jobasynyń tıimdiligi kórinedi. Eresek adamdardyń birden jumys taýyp ketýi qıyndaý. Al joba kezinde mamandyq boıynsha qyzmetke qaıta ornalasyp, úırenýge bolady. Bir aıta keterligi, mamandyǵy bolmasa qysqa merzimdi kýrstardy oqyp, kýálik alýy kerek, — dedi Eńbek mobıldiligi ortalyǵy ótinim berýshilerdi qoldaý bóliminiń mamany Gınıat Mendelın.
Al memlekettik mekemelerdiń «Kúmis jas» jobasyna qatysýyna shekteý qoıylǵan.
Egde jastaǵy adamdar «Kúmis jas» jobasyna qatysý jolyn bilmese «Mansap» ortalyǵyna barýy tıis. Mamandar enbek.kz portalyna tirkelýge kómektesedi, qujattaryn tekserip beredi. Eger jeke kásipker retinde tirkelse, joǵary oqý ornynyń stýdenti bolsa, jumyssyz dep sanalmaıdy, jobaǵa qatysa almaıdy.
— Máselen bıyl «Kúmis jas» jobasymen jumysqa ornalasty. Kelisimshart 2029 jylǵa deıin, ıaǵnı úsh jylǵa jasalady. Eger jumystan shyǵyp ketse, turaqty jumysqa ornalasa alady. Densaýlyǵy syr berse, anyqtamasyn usynady. Derekterdiń bárin jumys berýshi kásipker jınap, «Mansap» ortalyǵy, Eńbek mobıldiligi ortalyǵyna esep berip otyrady, — dedi ol.
Aıta keteıik, bıyl jumyspen qamtýdyń erejesi ózgerdi. Jumys berýshi jumysshy sanynyń 10 paıyzyn ǵana «Kúmis jas», «Jastar tájirıbesi» jobalary men áleýmettik jumys oryndaryna bóledi. Máselen, ujymda 30 jumys orny bolsa, Eńbek mobıldiligi ortalyǵy ár baǵyttan tek úsh adamǵa joldama bere alady. Eger múgedektigi bar adamdy jumysqa qabyldasa, ótinim berý múmkindigi eki ese artady. ıAǵnı 3 adam emes, 6 adamdy memlekettik jeńildikpen qabyldaýǵa bolady. Buǵan deıin mundaı shekteý bolmady. Taǵy bir eskeretin jaıt, «Kúmis jas» jobasyna qatysqan adam kúni buryn jumystan shyǵyp ketse, merzimi bitip, turaqty qyzmetke qabyldanbasa, ekinshi ret dál osy baǵdarlamaǵa ótinish bere almaıdy. Tek ózge turaqty jumysty izdeıdi.
Zeınet jasyna jaqyndaǵanda jumys tabyldy
Ondaǵan jyl balabaqshada tárbıeshi bolyp, keıin densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty em alǵan Altynaı Mahambetova qaıda eńbekke aralasty. Ol Jumyspen qamtý ortalyǵyna baryp, túıindemesin enbek.kz portalyna tirkeldi.
— Zeınet jasyna jaqyndaǵan adamǵa jumys tabý qıyn bolatyny ras. Mamandyǵym tárbıeshi bolǵan soń maǵan birneshe balabaqshany usyndy. Úıime jaqynyn tańdap otyrmyn. Jumys istep júrgenime 6 aıdan asty. Jalaqymnyń 70% memleket tóleıdi, qalǵanyn jumys berýshi beredi. Eki jylda zeınetke shyǵamyn. Maǵan tıimdi bolyp tur, — dedi balabaqsha tárbıeshisiniń kómekshisi Altynaı Mahambetova.
Jumys berýshi kásipker de jobanyń qarjy únemdeýge septigi mol dep esepteıdi. Sonymen birge egde jastaǵy adamdar tájirıbeli bolady.
— «Kúmis jas» jobasyna qatysýshylardyń merzimi aıaqtalsa, «turaqty jumysqa alamyz» dep hat joldaımyz. Sonymen birge ózge baǵdarlamalar aıasynda da qabyldap, turaqty qyzmetke ornalasqandary bar. Biz jalaqy tóleý kezinde aqsha únemdeımiz, al jumyssyzdar eńbekke aralasady, — dedi balabaqsha meńgerýshisi Gúlbarshyn Qydyralına.
Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, «Kúmis jas» jobasyna qatysýshylardyń basym bóligi aýyl turǵyndary. 2026 jyldyń alǵashqy toǵyz aıynda joba aıasynda 10,3 myń adam jumysqa ornalasqan.
