Elimizde 1 qańtarda qandaı ózgerister kúshine endi
ASTANA. KAZINFORM — Búginnen bastap elimizde jańa Salyq kodeksi kúshine enip, járdemaqylar men aıyppuldardyń kólemi artty. Sondaı-aq zeınetaqy aktıvterin basqarý tártibi ózgerip, «Halyq býhgalteri» aktsııasy iske qosyldy.
Sonymen búginnen bastap jańa Salyq kodeksi aıasynda salyq salý tásili túbegeıli ózgerdi. Salyqtyq ákimshilendirý jeńildetilip, bıznes pen jeke tulǵalarǵa arnalǵan tsıfrlyq servıster engizildi. Negizgi ózgerister mynalar:
- korporatıvtik tabys salyǵy 20 paıyz deńgeıinde saqtalady, biraq saralanǵan tártippen qoldanylady:
1. bankter men oıyn bıznesi úshin — 25paıyz;
2. áleýmettik sala uıymdary úshin — 2026 jyly - 5, 2027 jyly 10 paıyz;
3. aýyl sharýashylyǵy óndirýshileri úshin — 3 paıyz (jeńildik mólsherleme saqtalady).
- qosylǵan qun salyǵy 16 paıyzǵa kóteriledi. Dári-dármek pen medıtsınalyq qyzmetterge tómendetilgen mynadaı mólsherleme belgilenedi: 2026 jyly - 5, 2027 jyly – 10 paıyz. Al tegin medıtsına, áleýmettik saqtandyrý, kitap basyp shyǵarý jáne arheologııalyq jumystar qosylǵan qun salyǵynan bosatylady.
- jeke tabys salyǵy progressıvti júıege kóshedi. 8 500 AEK-ten (jylyna shamamen 34 mln teńge) asatyn tabysqa 15 paıyz mólsherleme qoldanylady. Sondaı-aq dıvıdendterge de progressıvti salyq shkalasy engiziledi. Bul rette zeınetaqy tólemderine beriletin salyqtyq jeńildikter saqtalady.
Onlaın saýda platformalary satylǵan taýar men qyzmetter týraly aqparatty salyq organdaryna habarlaýǵa mindetteldi. Elektrondy shot-faktýralardy jazyp berýdi salystyrmaly baqylaý engizildi.
Zeınetaqy jınaqtarynyń eń tómengi jetkiliktilik shegi 10 paıyzǵa ósti. Bul jalpy ınflıatsııanyń aǵymdaǵy jáne boljamdy mánderine sáıkes keledi. Ol aǵymdaǵy jáne boljamdy áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishterge, eń tómengi zeınetaqy mólsherine, eń tómengi jalaqyǵa, eń tómengi kúnkóris deńgeıine, sondaı-aq ınflıatsııa men ınvestıtsııalyq kiristilikke súıene otyryp esepteldi.
TJSh esepteý kezinde 2026 jylǵa arnalǵan myna áleýmettik-ekonomıkalyq kórsetkishter paıdalanylǵan:
«2026-2028 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zańǵa sáıkes, 1 qańtardan bastap:
- aılyq eseptik kórsetkish (AEK) — 4 325 teńge mólsherinde;
- eń tómengi zeınetaqy — 69 049 teńge;
- eń tómengi kúnkóris deńgeıi (ETKD) — 50 851 teńge;
- bazalyq zeınetaqy tóleminiń eń tómengi mólsheri — 35 596 teńge;
- jalaqynyń eń tómen mólsheri — 85 000 teńge boldy.
Sonymen qatar jasy jáne eńbek sińirgen jyldary úshin zeınetaqy tólemderi alynatyn mólsherden 10 paıyzǵa artty. Al jasyna baılanysty jańadan taǵaıyndalǵan zeınetaqy mólsherin esepteý úshin eskeriletin eń joǵary tabys - 55 AEK (237 875 teńge).
Múgedektigine jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıyna baılanysty, onyń ishinde medıtsınalyq-áleýmettik mekemelerde turatyn jáne túzeý mekemelerinde ornalasqan adamdar úshin memlekettik áleýmettik járdemaqylar, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan eńbekke qabilettiliginen aıyrylý jáne asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha áleýmettik tólemder, arnaýly kásiptik memlekettik járdemaqy, bala týýǵa baılanysty birjolǵy memlekettik járdemaqy; aı saıynǵy bala 1,5 jasqa tolǵansha beriletin memlekettik járdemaqy, aı saıynǵy bala 1,5 jasqa tolǵansha, kirisinen aıyrylý jaǵdaıy boıynsha MÁSQ-tan áleýmettik tólemder, «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen nagradtalǵan nemese buryn «Batyr ana» ataǵyn alǵan, І jáne ІІ dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen nagradtalǵan kópbalaly analarǵa aı saıynǵy memlekettik járdemaqy, múgedektigi bar bala tárbıelep otyrǵan anaǵa nemese ákege, bala asyrap alýshyǵa, qorǵanshyǵa (qamqorshyǵa) tólenetin aı saıynǵy memlekettik járdemaqy jáne І top múgedektigi bar adamǵa kútim jasaıtyn adamǵa memlekettik járdemaqy mólsheri kóterildi.
1 qańtardan bastap Qazaqstanda aılyq eseptik kórsetkish 4 325 teńge boldy. Bul birneshe tólemniń mólsherine áser etedi. Óıtkeni, aılyq eseptik kórsetkish kóptegen esepteýde qoldanylady. Memleket bıýdjetten áleýmettik tólemderdi osy kórsetkish arqyly esepteıdi. Sondaı-aq aıyppuldar, memlekettik bajdar jáne basqa da mindetti tólemder osy kórsetkish arqyly alynady. Járdemaqy, memlekettik baj jáne eń jıi kezdesetin quqyqbuzýshylyqtar boıynsha aıyppuldyń qanshalyqty ósetinin myna siltemege ótip tanys bola alasyzdar.
Búginnen bastap mobıldi aýdarymdarǵa qatysty jańa talaptar engizildi. Soǵan sáıkes, túsimder boıynsha jańa shekti mólsher 12 eń tómengi jalaqy (ETJ) engizildi, ıaǵnı 3 aı ishindegi túsim 1 mln-nan asqan jaǵdaıda salyq organdary aýdarymdardy baqylaýǵa alady. Bir adamnyń shotyna 5 mln, 10 mln teńge 2-3 adamnan tússe, onda ol baqylaýǵa alynbaıdy nemese qańtarda aýdarym alyp, aqpanda aýdarym almasa, ondaı da esepshottar baqylanbaıdy. Baqylaýǵa ilinýi úshin shotqa 3 aı - qańtar, aqpan, naýryz aılarynda aqsha qatarynan túsýi kerek.
Elimizde 3 mıllıonnan astam azamattyń saqtandyrylǵan mártebesi joq. Olardyń shamamen 1 mıllıony ózdiginen jarna tóleýge múmkindigi joq adamdar sanatyna jatady. 1 qańtardan bastap bul azamattar úshin mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý jarnalary jergilikti atqarýshy organdardyń esebinen tólenetin boldy. Sondaı-aq resmı túrde tirkelgen jumyssyz azamattardyń MÁMS jarnalaryn da jergilikti bıýdjetten tóleý qarastyrylǵan. Azamattar ózderiniń osy sanattarǵa kiretin-kirmeıtinin bilý úshin tirkelgen emhanaǵa júginýine bolady. MÁMS júıesinde saqtandyrylǵan azamattarǵa tegin zerthanalyq taldaýlar, dárigerdiń keńesi, josparly operatsııalar, emdeý jáne ońaltý qyzmetteri qoljetimdi.
Salyqpen tikeleı jumys isteıtin mamandarǵa arnalǵan «Halyq býhgalteri» aktsııasyn Qarjy mınıstrligi kásipkerlerge kómektesý úshin iske qosyp otyr. Aktsııa aıasynda resmı resýrstar arqyly onlaın-konsýltatsııalar berý kózdelgen. Sol úshin arnaıy Telegram-arna qurylady. Sondaı-aq, offlaın jáne onlaın formatta vebınarlar ótkizilmek. Aktsııaǵa kásibı býhgalterler men aýdıtorlar, kásibı býhgalterlik birlestikterdiń ókilderi, aýmaqtyq memlekettik kirister organdarynyń mamandary tartylady. Aktsııany birinshi jartyjyldyq boıynda ótedi.
Aýyldyq eldi mekenderde turǵyn úı satyp alý úshin ekonomıkalyq mobıldik sertıfıkaty nemese oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar qalalarda turǵyn úı satyp alý kezinde ıpotekalyq turǵyn úı qaryzdary boıynsha bastapqy jarna engizildi. Ótken jylǵy turǵyn úı naryǵyn taldaý nátıjelerin eskere otyryp, onyń mólsheri 1 160 AEK-ten (1 160×3 932=4 mln 561 myń teńge – red.) 1 625 AEK-ke (1 625×4 325=7 mln 29 myń teńge – red.) deıin ulǵaıtyldy. Bul ózgeris búginnen bastap kúshine endi.
Aınalymǵa túsken ár taýarǵa Ulttyq taýarlar katalogyndaǵy (UTK) NTIN kod engizildi. Bul 13 tańbaly kod taýardyń búkil ekojúıede tanylýyn qamtamasyz etedi. Ol kod bolmasa, elektrondyq shot-faktýra men súıemeldeý júkqujaty rásimdelmeıdi, kassalyq chek pen kedendik resimdeý múmkin bolmaıdy, 13 tańbaly kodty taýardyń «tsıfrlyq pasporty» dep ataýǵa bolady.
13 tańbaǵa taýardyń ataýy, quramy, tehnıkalyq jáne tutynýshylyq sıpattamalary, ólshem birligi, óndirýshisi jáne shyqqan eli týraly derekter jasyrylady. NTIN kod arqyly býhgalterııa, logıstıka, kassa, keden jáne statıstıka birdeı derek alady.
Bıznes úshin bul júıe ýaqyt pen resýrsty únemdeýge, qatelerdi azaıtýǵa, ımport pen eksport rásimderin jedeldetýge, brendti qorǵaýǵa múmkindik beredi. Memleket úshin naryqtyń ashyqtyǵy artyp, kontrafakt joly qysqarady, retteý saıasaty naqty derekke súıenedi. Tutynýshylar tolyq aqparatqa qol jetkizip, ónimdi kóshirmeden aıyra alady.
Zeınetaqy aktıvterin basqarý tártibi ózgerdi. Búginnen kúshine engen ózgeristerde basqarýshy kompanııalardyń qyzmetin baǵalaý júıesiniń ortasha saralanǵan nátıjelerden kompozıttik ındekster (benchmarktar) boıynsha baǵalaýǵa ótýi kózdelgen. Kompozıttik ındekster qazaqstandyq qor naryǵynyń jáne álemdik qarjy alańdarynyń ındeksterin qamtıdy. Bul jahandyq ekonomıkalyq úrdisterdi eskere otyryp, basqarý nátıjelerin obektıvti baǵalaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, basqarýshy kompanııalardyń táýekel deńgeıi, kiristiligi jáne ınvestıtsııalaý merzimi boıynsha erekshelenetin ınvestıtsııalyq strategııalardy usyný múmkindigi qarastyrylǵan. Ol salymshylarǵa jeke qalaýy men ruqsat etilgen táýekel deńgeıin basshylyqqa ala otyryp, tıisti ınvestıtsııalyq beıindi derbes tańdaýǵa, sondaı-aq zeınetaqy aktıvterin ár túrli ınvestıtsııalyq strategııalary bar túrli basqarýshylarǵa basqarýǵa berý arqyly ártaraptandyrýǵa múmkindik beredi.
Zeınetaqy aktıvterin ınvestıtsııalaý úshin qoljetimdi qarjy quraldarynyń tizbesi keńeıtildi. Sondaı-aq árbir ınvestıtsııalyq strategııanyń erekshelikterin eskere otyryp, ınvestıtsııalaýdyń tıisti lımıtteri belgilendi.
Energetıka mınıstrliginiń «Elektr energııasyna shekti tarıfterdi bekitý týraly» buıryǵy kúshine endi. Soǵan sáıkes, elektr energııasyn ótkizetin energııa óndirýshi uıymdardyń 66 toby boıynsha 2026-2032 jyldary aralyǵynda elektr energııasynyń shekti tarıfi ózgermeıdi.
Aıta keterligi, ótken jyldyń 8 qazanynda Memleket basshysynyń tóraǵalyǵymen ekonomıkalyq damý sapasyn arttyrý jáne baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etý máseleleri boıynsha keńes ótip, onyń qorytyndysy boıynsha makroekonomıkalyq turaqtylyq jóninde sharalar qabyldaý tapsyryldy. Osyǵan baılanysty elektr energııasyna shekti tarıfterdiń ósýin toqtatý týraly sheshim qabyldanǵan edi.