Elmen birge: Qyzylorda qalasynyń jańa kelbeti
ASTANA. KAZINFORM – Jibek Joly telearnasynda Qazaqstan óńirleriniń tynys-tirshiligin tanytatyn «Elmen birge» tanymdyq jobasy kórermenge jol tartty. Baǵdarlama ár aımaqtyń shynaıy kelbetin halyqtyń kózimen kórsetýdi maqsat etedi. Túsirilim toby kópshilik bara bermeıtin mekenderdi aralap, óńir ahýalyn resmı statıstıkadan buryn jergilikti turǵyndardyń pikiri men ómirlik tájirıbesi arqyly baıandaıdy. Al jobanyń alǵashqy shyǵarylymy Qyzylordaǵa arnaldy.
Jańarǵan Qyzylorda
Alǵashqy sapar Syr óńirinen bastaldy. Júrgizýshi Qyzylordany temirjol vokzalynan bastap aralap, qala turǵyndarymen tildesedi, qoǵamdyq kólikpen qatynap, óńirdegi jańarǵan ınfraqurylymmen tanysady. Qalada kún saıyn 280 avtobýs 32 baǵytta qatynaıdy.
Efırde Prezıdent saıabaǵy, Dostyq úıi, botanıkalyq baq, qoǵamdyq qaýipsizdik júıesi men qalany kórkeıtý baǵytynda júzege asyrylyp jatqan jumystar keńinen kórsetiledi. Máselen, Dostyq úıi – syr óńirindegi 35 etnostyń ortaq shańyraǵy. Dál osy ǵımaratta ulttyq quryltaıdyń 5-shi otyrysy ótti. Sol jıynda prezıdent Qyzylorda oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý qarqynyna joǵary baǵa berdi. Óńirde jańa mektepter, mádenıet jáne sport jáne medıtsına nysandary kóptep boı kóterip jatyr.
Jańarý demekshi, prezıdent saıabaǵy da jańasha keıipke engen. Munda 50 metrlik sholý dóńgelegi, myńdaǵan aǵash pen gúl, fýtbol, tennıs, skeıt-park paıda bolǵan. Oıyn alańdarynan bólek, saıabaqta sport alańdary jáne amfıteatr da bar, turǵyndarǵa túrli mádenı is-sharalar uıymdastyrylady.
Sondaı-aq baǵdarlamada kórermen qala tazalyǵyna úles qosyp júrgen kommýnaldyq qyzmetkerlerdiń eńbegimen, óńir qaýipsizdigin qamtamasyz etetin jedel basqarý ortalyǵynyń jumysymen tanysady.
– Bizdiń jumysymyz tańǵy 4-4:30-da bastalady. Jumysqa kelip, dárigerlik tekserýden ótemiz. Dıspetcherden kólik júrgizýge ruqsat qaǵazyn alǵan soń, negizgi jumysymyzǵa kirisemiz. Qazir kóshelerge sý shashamyz, – deıdi «Qyzylorda tazalyǵy» KMK qyzmetkeri Nursultan Ahmetov.
Qyzylorda qaýipsizdigin kameralar men JI kúzetedi
Baǵdarlamada Qyzylorda qalasyndaǵy qoǵamdyq qaýipsizdik júıesine de nazar aýdaryldy. Qala kóshelerinde beınebaqylaý kameralary kóptep ornatylǵan. Sonymen birge, adam kóp shoǵyrlanatyn oryndarda SOS jedel baılanys batyrmalary jumys isteıdi.
Jedel basqarý ortalyǵynyń taldaý jáne baqylaý tobynyń ınspektory Dáýlet Pazylhannyń aıtýynsha, qala boıynsha 15 SOS batyrmasy ornatylǵan. Al oblys aýmaǵynda 1600-den astam beınekamera qoǵamdyq tártipti baqylaýǵa jumyldyrylǵan. Olar quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alyp qana qoımaı, qylmystardy jedel ashýǵa da kómektesedi.
Jyl basynan beri beınebaqylaý kameralarynyń kómegimen 43 myńnan astam ákimshilik quqyq buzýshylyq anyqtalyp, 112 qylmystyń ashylýyna yqpal etken. Sondaı-aq óńirde JI elementteri engizilip jatyr. Júıe izdeýde júrgen nemese probatsııa esebindegi azamattardy avtomatty túrde anyqtap, aqparatty polıtsııa qyzmetkerlerine joldaıdy. Bul qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý tetikterin jańa deńgeıge kóterýge múmkindik berip otyr.
Syr óńirindegi ekzotıkalyq álem
Baǵdarlamanyń erekshe aıaldamalarynyń biri – Qyzylordadaǵy tropıkalyq botanıkalyq baq. Munda Madagaskar, Úndistan, Qytaı, Afrıka, Bangladesh, Ońtústik Amerıka jáne ózge de elderden ákelingen myńdaǵan ekzotıkalyq ósimdik ósip tur.
Jobanyń avtory Erlan Mırambekulynyń aıtýynsha, mundaı baq ashý ıdeıasy sheteldegi tájirıbeden týǵan.
– Polshada oqydym. Mamandyǵym – landshafttyq kógaldandyrý. Álemniń 82-den astam qalasynda bolyp, Ońtústik Amerıka, Ońtústik Koreıa men Eýropadaǵy botanıkalyq baqtardy kórdim. Sonda “Nege mundaı baq óz elimizde, týǵan jerim Qyzylordada joq?" degen oı keldi, – deıdi ol.
Qazir baqta banan, lımon, fıkýstyń sırek túrleri, aglaonema, kroton sekildi ósimdikter jersindirilgen. Munda Kanar qustary erkin ushyp júredi, jasandy sarqyramada 60-qa jýyq balyq tirshilik etedi. Erlan Mırambekulynyń sózinshe, baqtaǵy ósimdikterdiń 99% shetelden ákelingen.
– Bul jerdegi ósimdikterdiń basym bóligi – Madagaskar, Ońtústik Amerıka jáne basqa da elderden jetkizilgen. Olardy osy óńirdiń klımatyna beıimdep, jersindirdik, – deıdi joba avtory.
Baqtaǵy erekshe ósimdikterdiń biri – banannyń Musa sorty. Bir butaǵy tolyq jetilgende 36-40 kelige deıin jemis beredi. Sondaı-aq munda Aýstralııa men Ońtústik Amerıkada ósetin araýkarııa, tabıǵı jolmen japyraqtary oıyq bolyp ósetin monstera jáne ózge de sırek túrler bar.
Eske sala ketsek, Jibek Joly telearnasyndaǵy «Taza qala» jobasy Atyraýdyń týrıstik áleýetin kórsetken edi.
