Elmen birge: Astananyń ár qıylysyndaǵy ózgerister men jańa múmkindikter

At ústindegi tartys: polo sportyna qyzyǵýshylyq artyp keledi

Júrgizýshi aıaq basqan alǵashqy aıaldama Arǵymaq sport kesheni. Munda kópshilik bile bermeıtin erekshe sport túrimen aınalysatyn klýb bar. Shabandozdar at ústinde dop qýalap, qarsylastyń qaqpasyna dál soǵýǵa tyrysady. Bul — polo oıyny.

Polonyń tarıhy tereńde jatyr. Onyń tamyry Azııamen baılanysty. Al Ortalyq Azııa kóshpendileriniń, sonyń ishinde qazaq halqynyń da at ústinde oınalatyn dástúrli oıyndary bolǵan. Sonyń biri — shógen. Keı derekterde «shaýǵan» dep te atalady. Bul oıynda shabandozdar arnaıy taıaqshamen dopty qarsylas qaqpasyna baǵyttaıdy.

Qazaqstanda polo sporty endi ǵana damyp keledi. Alaıda otandyq oıynshylar halyqaralyq jarystarǵa qatysyp, el namysyn qorǵap úlgergen.

- Aptasyna eki ret jattyǵamyz. Jalpy, atqa kún saıyn minip, jattyǵý jasaımyz. Astanaǵa kóship kelgenime eki jyldan asty. Bul sporttyń osynda damyp, qolǵa alynǵanyn kórip, ózim de qyzyǵyp, qatarǵa qosyldym. Polo oıynynda oıynshy men attyń jaraqat almaýyna baǵyttalǵan erejeler bar. Mysaly, shabandoz dopty soǵyp kele jatqanda, oǵan basqa oıynshylar kedergi keltirmeýi kerek. Bul oıynda qaýipsizdik sharalary barynsha eskerilgen. Ózim 40 jastan asqandyqtan, jaraqat alý qaýpi joǵary sport túrlerinen góri osy sportty jón kóremin, - Polodan ulttyq qurama múshesi Zańǵar Bahıev.

Astananyń jańa kelbeti: jol ınfraqurylymy men bilim keńistigi

Elordada bir jerde kóne dástúr jańǵyryp jatsa, qalanyń kelesi bóliginde bolashaqtyń irgesi qalanyp jatyr. Qala kósheleriniń qaı tusyna barsańyz da, qurylys jumystaryn kórýge bolady.

Sonyń biri — Astananyń oń jaǵalaýyndaǵy N. Tilendıev dańǵyly men Sh. Beısekova kóshesin jalǵaıtyn eki deńgeıli kópir. Joba kólik qozǵalysyn jeńildetip, ásirese qarbalas ýaqytta saǵattap sozylatyn keptelisti azaıtýǵa baǵyttalǵan.

Segiz jolaqty kópirdiń qurylysyna 200-ge jýyq adam jumyldyrylǵan. Qazir munda jol tósemin tóseýge kirisken. Oǵan deıin ınjenerlik jelilerdi jańartý jumystary júrgizilipti. Kópir qurylysy keler jyly tolyq aıaqtalyp, paıdalanýǵa beriledi.

- Bul kópir Kókshetaý jaǵynan qalaǵa kirein kólikterge sol jaǵalaýǵa, al ońtústik baǵyttan keletinderge oń jaǵalaýǵa birden ótýge múmkindik beredi. Qazir kópirdiń metall qurylymyn montajdaýdyń segiz kezeńi de aıaqtaldy. Endi gıdrooqshaýlaý úshin mastıkalyq materıal tóselip, keıin asfalt jabyny júrgiziledi, - dedi Astana q. Kólik jáne jol-kólik ınfraqurylymyn damytý basqarmasynyń bas mamany Baýyrjan Kúmisbekov.

Taıaýda ǵana qurylysy aıaqtalǵan taǵy bir nysan bar. Ol «Saryarqa» aýdanynda ornalasqan 750 oryndyq jańa Oqýshylar saraıy. Munda balalar sportpen shuǵyldanyp, shyǵarmashylyq jáne zııatkerlik qabiletterin damyta alady.

- Bul kabınette oqýshylarǵa qajetti barlyq jaǵdaı jasalǵan. Munda robot qurastyrýǵa arnalǵan túrli bólshekter, yńǵaıly partalar bar. Oqýshylar osy jerde robototehnıkany meńgerip, bolashaqta Qazaqstanǵa qajet iri jobalardy júzege asyra alady. Mysaly, tek oıynshyq robottarmen shektelmeı, kompıýterler, uıaly qurylǵylar jáne basqa da tehnologııalyq jobalardy ázirleýge múmkindik bar, - deıdi 8-synyp oqýshysy Nurdáýlet Azamatuly.

Ortalyqta horeografııa, ústel tennısi, neırofıtnes, shahmat , robototehnıka jáne basqa da baǵyttar boıynsha qosymsha sabaqtar uıymdastyrylady. Jańa nysan oqýshylardyń bos ýaqytyn tıimdi ótkizýine múmkindik beredi.

- Oqýshylardyń robototehnıka salasynda jetistikke jetip, halyqaralyq jarystarǵa qatysýyna múmkindik mol. 2017 jyldan beri osy baǵytta tereńdetip oqytý jumystarymen aınalysamyz. Balalarǵa sabaqtan keıin de kelip, tegin bilim alýǵa jaǵdaı jasalǵan. Qazir 400 oqýshyny qamtýdy maqsat etip otyrmyz. Sonymen qatar, ózimiz de jarystar uıymdastyramyz. Robot qurastyrýǵa qajetti bólshekterdiń túr-túri qoljetimdi. Bul balalarǵa óz ıdeıalaryn júzege asyryp, kúrdeli robottar jasaýǵa múmkindik beredi, - deıdi robotehnıka úıirmesiniń jetekshisi Oljas Aıtjanov.

Jedel járdemnen kúrdeli otaǵa deıin: elordalyq aýrýhananyń jumysy

Bas qala úshin qarqyndy qurylys qana emes, turǵyndardyń qaýipsizdigi men densaýlyǵy da mańyzdy. Ásirese, adam ómirine arasha túsetin jedel medıtsınalyq kómektiń qoljetimdi bolýy qajet.

Osyny eskergen júrgizýshi Astanadaǵy №2 kópbeıindi qalalyq aýrýhananyń jumysymen tanysty. Shuǵyl medıtsınalyq kómek qajet bolǵanda, jedel járdem naýqastardy osy aýrýhanaǵa jıi jetkizedi.

Muny qabyldaý bólimine júginetin naýqastar sany da aıǵaqtaıdy. 2025 jyly munda 121 366 adam júgingen. Al 2026 jyldyń alǵashqy alty aıynda 63 824 adam medıtsınalyq kómek alǵan.

Munda shuǵyl kómek kórsetýmen qatar, kúrdeli otalar da jasalady. 2025 jyly dárigerler 25 503 operatsııa júrgizse, bıylǵy jyldyń alǵashqy jartysynda 12 134 ota sátti ótken.

Aýrýhanada týý kórsetkishi de joǵary. Byltyr munda 11 004 sábı dúnıege kelse, bıylǵy jyldyń alǵashqy alty aıynda 4 817 bala týǵan.

- Ekinshi qalalyq kópbeıindi aýrýhana jumysynyń shamamen 70 paıyzy jedel járdem arqyly túsken naýqastarǵa kómek kórsetýge tıesili. Al negizgi baǵyttyń biri jedel koronarlyq sındrom men mı qan aınalymynyń buzylýyn emdeý. Qazir bizde eki angıograf apparaty jumys istep tur, úshinshisin jaqyn arada iske qosý josparlanǵan. Zamanaýı apparattardyń kómegimen buryn úsh-tórt saǵatqa sozylǵan kúrdeli operatsııalardy shamamen bir saǵatta jasaýǵa múmkindik bar, - dedi angıhırýrg Marat Álıhanov.

Sportty súıgen elorda: turǵyndar jarystarǵa belsendi qatysady

Elorda turǵyndary salaýatty ómir saltyna den qoıǵan. Tań sáriden júgirýge shyǵyp, jattyǵý jasaıtyn jastardy da, qarttardy da jıi kezdestirýge bolady.

Qalada buqaralyq sport sharalary da jıi uıymdastyrylady. Ásirese, marafondar men túrli sporttyq jarystarǵa qatysatyndar kóp.

Muny velosherýge qatysýǵa kelgen Arsen Jansbaı da atap ótti. Onyń aıtýynsha, Astanada eki apta saıyn túrli sport túrinen jarystar ótedi. Turǵyndardyń mundaı sharalarǵa qyzyǵýshylyǵy da joǵary.

- Astanada eki-úsh apta saıyn túrli sporttyq is-sharalar ótedi. Júgirý, velojarys, voleıbol, fýtbol sııaqty jarystar jıi uıymdastyrylady. Ózim de múmkindiginshe bárine qatysýǵa tyrysamyn, óıtkeni sportpen aınalysqan unaıdy. Jalpy, elordanyń jaqsy damyp kele jatqanyn Instagram-nan da, kúndelikti ómirde de baıqap júrmin, - dedi ol.

Qazaq ulttyq sport ýnıversıteti: jańa mamandyqtar men tyń múmkindikter

Sporttyń damýy tek jarystar men jeńisterge baılanysty emes. Onyń artynda kásibı mamandardy daıarlaý, jas sportshylarǵa jol ashý jáne ǵylymı izdenis jatyr.

Bul baǵytta elordadaǵy Qazaq ulttyq sport ýnıversıtetiniń orny erekshe. Ásirese, bul oqý ornynda sport medıtsınasy, sport menedjmenti, sporttaǵy jasandy ıntellekt pen analıtıka, sport jýrnalıstıkasy, týrızm jáne kıbersport baǵyttary damyp keledi.

- Bıyl sporttyq týrızm men sporttaǵy IT-analıtıka baǵyttary da ashyldy. Kıbersportqa qyzyǵýshylyq tanytatyn talapkerlerdiń sany da artyp keledi, - dedi Qazaq ulttyq sport ýnıversıtetiniń rektory Tursynzada Qýanǵalıeva.

Qazir ýnıversıtette 5 myńǵa jýyq stýdent bilim alady. Byltyr 3 myńǵa jýyq talapker oqýǵa qabyldanǵan. Mundaǵy erekshelik bakalavrıat baǵdarlamalarynyń úsh jylǵa eseptelýi. Stýdentter arasynda bapkerlik, sporttyq reabılıtologııa jáne sport menedjmenti baǵyttaryna suranys joǵary.

- Ýnıversıtet sheteldik joǵary oqý oryndarymen birlesip, qos dıplom baǵdarlamalaryn júzege asyrady. Máselen, Executive MBA sport menedjmenti baǵdarlamasy aıasynda bıyl 20 magıstrant Frantsııanyń Parıj jáne Po qalalarynda bilim alyp, qos dıplom alý múmkindigine ıe boldy, - dedi Tursynzada Qýanǵalıeva.

Aıta keteıik, buǵan deıin Astananyń ózgerisin turǵyndar qalaı baǵalaıtyny jaıly baǵdarlamanyń birinshi sany shyqqan edi.