Elızaveta Lıpıseı: It-mysyqty qorlaǵan adam balany da, qartty da, múgedekti de aıamaıdy

Janýarlardy qorlaý men kúsh kórsetý faktilerin kórgen kezde keýdesinde jany bardyń bárine qamqorlyqpen qaraý kerektigi týraly zańdylyqty qalaı qalpyna keltirýge bolatyny týraly oılanasyń. Bul másele kóbinese qaraýsyz qalǵan úı janýarlaryna qamqorlyq tanytyp, olardy emdeý, ońaltýmen aınalysatyn adamdardy kóbirek tolǵandyrady.

2019 jyldyń aqpan aıynan bastap qaraýsyz qalǵan úı janýarlaryna pana bolatyn oryn ashyldy. Qazirgi ýaqytta bul jerde 56 mysyq pen 65 ıt bar. Úsh adam olardy tamaqtandyryp, serýendetip, kútip-baptaıdy. Ol jerden kavkaz ovcharkasy men alabaı tuqymdy ıtterdi de kórýge bolady. Ol jerdegi úı janýarlary adamnyń nazaryn, qamqorlyǵyn qajetsinedi. Itterdiń eń úlkeni 7 jasta bolsa, ek kishkentaıy 1 aılyq, al mysyqtyń eń úlkeni 8 jasta bolsa, eń kishkentaıy 1 aılyq. Bul jerge kelgen ıt, mysyq bastapqyda karantınge ornalastyrylady. Ol kezde úı janýarynyń densaýlyǵy baqylaýǵa alynyp, aınalasyndaǵy basqa ıt-mysyqtarǵa zııan tıgizetin-tıgizbeıtini saralanady.

«Úı janýarynan qorqatyn bala kóp. Biz balalar terapııasymen de jumys isteımiz. Qalada ósken balalar ıt pen mysyqty sýretten ǵana kórgen bolýy múmkin, biz bul jaǵdaıdy túzetkimiz keledi. Bizge balalaryna ıt pen mysyqtyń qandaı bolatynyn, olardyń adamǵa qaýipti emes ekenin kórsetkisi keletin ata-analar keledi. Eń bastysy – balanyń ıt pen mysyqtyń tilin taba bilýi», - deıdi úı janýarlaryna pana bolatyn «ıA jıvoı» dep atalatyn jerdiń qaraýshysy jáne qordyń quryltaıshysy Elızaveta Lıpıseı.

Rasymen, ıt, mysyqpen dos bolýdyń adam úshin esh zııany joq.

«Úı janýarlaryn qorlaý – úlken másele. Adamdar ıt pen mysyq ne úshin kerek ekenin túsinbeıdi. Tipti bizge kelip «Munyń bárin ne úshin asyraısyńdar? Óltire salmaısyńdar ma?!» dep keıip ketetinder bar. Mundaı sóz estý kóńilge qaıaý túsiredi. Bul turǵyndardyń mentalıtetine de baılanysty. «Janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý» týraly zań qabyldanýy múmkin. Bul qýanarlyq jaǵdaı, biraq adamdar janýarlarǵa degen kózqarasyn ózgertpeı – eshteńe de kómektespeıdi», - deıdi ol.

Bul jerde turatyndardyń tańy ıt, mysyqqa tamaq berýmen bastalady. Tańǵy astan keıin bári aýlada oınap, odan keıin bári óz ornyna ketedi. Olarda da «tynyshtyq saǵaty» bolady. Oıanǵannan keıin taǵy da oınap, tamaq iship, qaıtadan uıyqtaıdy. Aralarynda qabaǵan ıtter de bar, sondyqtan olardy qarǵybaýdan bosatpaı, bólek ornalastyrýǵa tyrysady.

«Bizden qashatyn ıt, mysyq ta bar. Bir ıttiń sońynan eki apta júgirgenimiz bar. Ol qalanyń bir jaǵynda, biz ekinshi jaǵynda turamyz, soǵan qaramastan ony ustap alyp, ózimizge panalattyq. It atqyshtardy shaqyratyndar da bar, ıtterdi olardan qutqaryp qalǵan kezimiz de boldy», - deıdi ol.

Bul jerdi panalaıtyn ıt, mysyqtardyń árqaısysynyń pasporty bar. Qujatta olarǵa vaktsına salynǵany, zararsyzdandyrylǵany, kastratsııa jasalǵany, jynysy, tipti jasy men túsine deıin jazylady. Sol sebepti bul jerdegi ıt, mysyqty asyrap alǵysy kelgisi keletinder kúdiktenip, qoryqpaı-aq qoıýyna bolady. It, mysyqtardy asyrap alǵysy keletinderge arnap Instagram-da paraqshasy ashylǵan. Ol jaqqa osy jerde turyp jatqan ıt, mysyqtyń sýretteri jarııalanady.

Elızaveta Lıpıseıdiń aıtýynsha, mamyr aıynan bastap elordalyq ákimdik ıtterge arnalǵan súıek pen týralǵan taýyq etin beretin bolǵan. Ár apta saıyn jarty tonna et ónimi beriledi.

«Bizge kóbinese medıtsınalyq buıymdar qajet bolady. Keıde azyq-túlik ónimderin bizge jeńildikpen satatyndar kezdesedi. Al dári-dármekke qatysty mundaı jeńildik joq. Sondaı-aq, ǵımaratty jaldaýǵa qatysty jáne úı janýarlaryna qaraýshylarǵa tólenetin jalaqyǵa qatysty týyndaıtyn másele bar», - deıdi Elızaveta Lıpıseı.

Bul Instargam paraqshasyna osy ıt, mysyqtarǵa qaraýshylar qarajat jınaýǵa kómek suraıdy. Itter et, týralǵan et jep, súıek kemirip, kóje ishedi. Mysyqtar taýyq eti nemese balyq jeıdi. Olardy tańerteń jáne keshke tamaqtandyrady. Olarǵa bas-kóz bolýshylardyń aıtýynsha, úı janýarlarymen til tabysý qıyn emes, bastysy – ol jerdiń ıesi kim ekenin kórsete bilý.

«Tipti iri ıttermen de oınaımyz. Keıde ózin osy jerge ótkizgen ıeleri keledi, sol kezde kózderi jaınap, janyna jaqyn adamyn birden bilip, sezip qoıady. Osy mańda ózen bar, sol jaqqa kún saıyn baryp, jýyndyryp alamyz. Mysyqtar adamdar sııaqty sezimtal, názik jandy bolady. Bir mysyqty ıesi bizge qaldyryp ketken kezde ol ókpelep, buryshqa otyryp aldy. Qasyna jaqyndaǵan mysyqtardy tistep, eshkimdi jýytqysy kelmedi. Olar janǵa jaıly jer qandaı bolýy kerek ekenin biledi. Olar úshin úı men osyndaı pana tutatyn jerdiń aıyrmashylyǵy jer men kókteı», - deıdi úı janýarlaryna qaraýshy.

Onyń aıtýynsha, eshkim balasyna úı janýaryn qalaı kútý kerek ekenin úıretpeıdi. Sol sebepti ıtterdi tunshyqtyryp, atyp, tipti órtep jibergen jaǵdaılar bolady.

«Úı janýaryna mundaı qorlyq kórsetken adam ondaı qorlyqty balalarǵa da, qarttarǵa da, múgedekterge de kórsetýi múmkin. Bul – qoǵamǵa tóngen qaýip. Balanyń osyndaı vıdeolardy ǵalamtordan kórýiniń ózi psıhologııalyq turǵyda soqqy alǵanmen birdeı. Aldaǵy ýaqytta bul jer veterınarlyq kabıneti bar ońaltý ortalyǵyna aınalady. Bul jerge ártúrli jaraqat alyp túsken úı janýarlary osy jerde emdeletin bolady», - deıdi «ıA jıvoı» qorynyń quryltaıshysy Elızaveta Lıpıseı.