Eleýli ózgeristerge toly eki jyl

Indýstrıaldy jobalardyń ıgiligin kóre bastadyq

Qazirgi ýaqytta oblystyń Indýstrıaldy Kartasyna jıyntyq quny 1160 mlrd teńgeni quraıtyn 82 joba engizilgen. Bul jobalar iske asyrylǵanda 19 myń jumys orny qurylady.

Byltyr jáne bıylǵy qarashaǵa deıingi aralyqta quny 7,6 mlrd teńge turatyn toǵyz joba Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha iske asyp, 849 jumys orny ashyldy. Jyl sońyna deıin 3,4 mlrd teńge bolatyn taǵy bes jobany qoldanysqa engizý josparda bar. 

Óńirdegi ónerkásip óndirisiniń áleýetin aıtarlyqtaı arttyratyn respýblıkalyq mańyzǵa ıe eki birdeı iri joba qolǵa alynǵan bul kúni. Onyń biri Óskemen qalasyndaǵy quny 113 mlrd teńge bolatyn, tórt myń adamdy eńbekpen qamtamasyz etetin tolyq tsıkldi avtokólik zaýyty men kóliktiń qosalqy jabdyqtaryn shyǵaratyn tehnopark qurylysy. Ekinshisi, Aıagóz aýdanynda 364 mlrd teńgege salynyp jatqan Aqtoǵaı taý-ken baıytý kombınaty. Munda 1,5 myń adam jumys isteıtin bolady.

Aýyl sharýashylyǵy alǵa basyp keledi

Sútti óndirý jáne óńdeý kólemin arttyrý maqsatynda oblysta 37 taýarly-sút fermasy qaıta jóndeý jáne, 36 sút qabyldaý pýnktin qurý boıynsha keshendi baǵdarlama bastaý alǵan. Búginge deıin 30 taýarly-sút fermasy ashylyp, 32 sút qabyldaý pýnkti uıymdastyryldy. 11,2 myń tonna sút jınaldy. 
Et jáne et ónimderi óndirisin dasytý úshin ınvestorlar tartý maqsatynda 2016-2020 jyldarǵa arnalǵan iri jobalar jasaldy. Olar:
Aıagóz aýdanynda «Eýrazııa Agro Holdıng» JShS jylyna 11,5 myń tonna et óndiretin qýaty bar mal soıý tsehy jáne 50 myń bas qoı men bir myń bas iri qarany bir ýaqytta ustaýǵa múmkindik beretin bordaqylaý alańyn salý.

Kópekti aýdanynda «Elimaı Kókpekti» JShS jylyna alty myń tonna et óndiretin tseh pen úsh myń bas iri qara malyn bordaqylaıtyn alań qurý. 
Úrjar aýdanynda jyldyq qýaty 30 myń qus etin quraıtyn fabrıka qurylysy.

Balyq sharýashylyǵyn damytyp, jaǵalaýda turatyn jurtty jumyspen qamtý úshin tórt balyq aýlaý kooperatıvi (172 balyqshy) qurylyp, 142 ıesiz sýda júzý quraly zańdastyrylǵan. Sý qoımalaryna 320 myńnan astam shabaq jiberildi. Osy jyldyń basynan beri balyq aýlaýǵa 9,8 myń ruqsat berildi.
Qytaıdyń ShUAR-men bizdiń oblystyń seriktestigi aıasynda bıyl tuńǵysh ret 400 tonna balyq atalǵan aımaqqa eksporttaldy.

Ulan aýdanynda jylyna tórt tonna ýyldyryq pen 45 tonna bekire tuqymdas balyq etin óndiretin, eń bastysy 23 jumys orny ashylatyn keshenniń qurylysy jalǵasýda.

Qurylysta quldyraý joq

Qurylysy saǵyzdaı sozylyp kelgen 118 problemalyq nysannyń máselesi tııanaqtaldy. Alty jyl boıy salynǵan Óskemendegi Qan ortalyǵy qoldanysqa berilip, 11 mektep pen tórt balabaqsha, toǵyz aýyldyq dárigerlik ambýlatorııa jáne ózge de birqansha nysandar esikterin aıqara ashty. Bıyl oblys ortalyǵynda 200 orynǵa shaqtalǵan qalalyq balalar aýrýhanasynyń qurylysy bastaldy. Al endi keıingi eki jylda salynyp, iske qosylǵan nysandarǵa kelsek, 24 bilim berý mekemesi, onyń ishinde 19 mektep pen bes mektepke deıingi tárbıe oshaǵy.

Jalpaq jurttyń basty máselesine aınalǵan baspanamen qamtýǵa keler bolsaq, 2015 jyly oblysta 318 myń sharshy metr turǵyn úı qoldanysqa ótti. Ol aldyńǵy jylǵydan 101,5 paıyzǵa artyq. Óskemen, Semeı, Rıdder qalalarynda, Glýbokoe, Ulan, Borodýlıha, Úrjar aýdandarynda kóp páterli úıler boı kóterdi. 

Bıyl barlyq qarjylandyrý kózderi esebinen oblys ortalyǵynda 742,3 myń sharshy metr baspana qurylysy júrgizilýde. 

Áleýmettik salanyń áleýeti zor

Elimizdiń bilim berý salasynda qolǵa alynǵan úsh tilde oqytý «qanatqaqty jobasynyń» tusaýy bizdiń oblysta kesildi. 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan úsh tildilikti damytý keshendi baǵdarlamasy jasaldy. Oblys ákiminiń bastamasy men «Paryz» qorynyń qoldaýy arqasynda Óskemende múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan 100 oryndyq «Aqnıet» mektep-ınternaty salynýda. 

Úrjar aýdanynda qosymsha aýdanaralyq travmatologııalyq bólim ashyldy. Jedel jáne keıinge shegerilmeıtin medıtsınalyq kómek kórsetý qyzmetin jaqsartý úshin arnaıy jabdyqtalǵan 100 sanıtarlyq avtokólik pen eki reanımobıl satyp alyndy.

Aýyldyq jerdegi alǵashqy medıko-sanıtarlyq qyzmetti nyǵaıtý úshin 1,5 mlrd teńgege medıtsınalyq qural-jabdyqtar satyp alyndy.
Kadrlardyń biliktiligin arttyrý da nazardan tys qalǵan joq. Bıyl Óskemen men Semeıdegi perınataldi ortalyqtardyń 12 mamany Anglııanyń klınıkalyq bazalarynda taǵylymdamadan ótip jatyr.

«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy 2020» baǵdarlamasy arqyly bıyl 242 nysanǵa jalpy somasy úsh mlrd teńgege jóndeý júrgiziledi. Onyń ishinde 148 bilim oshaǵy, 87 densaýlyq saqtaý jáne jeti mádenıet pen sport nysany bar.

Aımaq sportynyń tynysy ashyldy 

Oblys basshylyǵynyń tikeleı tapsyrmasymen Óskemen men Semeıdiń fýtbol, voleıbol komandalary biriktirilip, «Altaı» klýby quryldy. Aınaldyrǵan bir jylda «Altaı» voleıbol klýbynyń erleri men qyzdary qol jetkizgen joǵary jetistikterdi aıtpaǵanda, kópshiligi kúmán keltirgen «Altaı» fýtbolshylary premer lıgaǵa joldama alýy atap óter erekshe oqıǵa. Aıaqdoptyń buqaralyq sıpatyn kúsheıtip, damyta túsý úshin Óskemende ıspandyq «Soxna» kompanııasymen birge «Real Madrıd» tájirıbesi negizinde tárbıeleıtin fýtbol akademııasy quryldy. Óńirdiń qala-aýdandaryndaǵy jalpy bilim beretin mektepterde sportqa qabiletti balalarǵa arnaıy synyptar ashyldy.

Semeıde sporttaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan 200 oryndyq mektep-ınternat pen jekpe-jek túrleriniń zaly iske qosyldy bıyl. Al Óskemende buqaralyq sport túrleri boıynsha joǵary sheberlik mektebi quryldy.

Máńgilik eldiń mádenı muralary 

Aımaq basshysynyń aıryqsha nazaryndaǵy dúnıeniń biri - arheologııany damytý. Soǵan sáıkes tarıhı-mádenı qundylyqtarynan bólek týrıstik áleýeti zor bes joba qolǵa alynǵan. Olardyń ishinde áıgili Berel men Shilikti qorymdaryna qosa Abaı aýdanyndaǵy Qyryqúńgir, Aıagóz aýdanyndaǵy Qyryqoba, Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Eleke sazy, Ulan aýdanyndaǵy Ablaıkıt qorǵan-shirkeýi bar. Atalǵan zertteý nysandary ıÝNESKO-nyń Dúnıejúzilik mádenı muralar tizimine usynylyp otyr. 

Sondaı-aq, Katonqaraǵaı aýdanynnyń Berel qorymynda ashyq aspan astyndaǵy erekshe murajaı boı kóterip, áınekten ádemi sarkofag jasaldy.
Bıylǵy arheologııalyq zertteý jumystary nátıjesinde qola, temir dáýirlerinen jáne orta ǵasyrdan syr tartatyn úsh myńǵa jýyq artefakt tabylyp, oblystyq tarıhı-ólketaný murajaıyna tabys etildi.

Jol azabynan qutylyp kelemiz

Jol qurylysynda negizgi basymdyq ortasha jóndeýge berilýi barlyq jaǵynan tıimdiligin kórsetti. 2015 jyly 27 shaqyrymnan astam qashyqtyqqa kúrdeli jóndeý júrgizilse, 91 shaqyrym trasqa ortasha jóndeý jasaldy. Bıyl 3,5 mlrd teńge qarajatqa 221 shaqyrym jol ortasha jóndeýden ótti.
Byltyr Óskemen-Rıdder-Reseı baǵytyndaǵy trassa qalpyna keltirilip, týrıstik klasterdiń damýyna qolaıly múmkindik jasaldy. Al aǵymdaǵy jyly Ulan aýdanyndaǵy Sibe kólderine, Úrjardaǵy Alakólge, Óskemennen «Nur Taý» shańǵy bazasyna baratyn, Kúrshim-Qaljyr, Óskemen-Tarǵyn-Samar, Borodýlıha-Shemonaıha baǵytynda qatynaıtyn kólik joldarynyń sapasy jaqsardy. Osy jyly Aıagóz-Tarbaǵataı-Boǵas baǵytyndaǵy oblystyq mańyzǵa ıe joldyń 78 shaqyrymyna ortasha jóndeý júrgizildi. 

Buǵan qosa áýe qatynastarynyń qyzmet sapasy joǵarylap, Óskemende 200 jolaýshylyq ushyp kelý termınaly salynyp jatyr.

Abattanǵan aýyldar men qalalar

Eldi mekenderdi abattandyrý men kógaldandyrý úshin Óskemen qalasynyń E.Slavskıı atyndaǵy jaǵalaýda, Gagarın býlvarynda qala turǵyndary buryn-sońdy kórmegen demalys oryndary, oıyn jáne sport alańqaılary ornatyldy. Elimizde joq ánshi-bıshi sýburqaqtar ortalyq alańnan oıyp oryn tepti. Ertis ózeniniń ústindegi kópirdi qaıta jóndeý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Komendantka arnasy abattandyrylyp, Sáýletaı balalar saıabaǵy jańa sıpatqa endi. 

Sondaı-aq, Semeı, Rıdder, Kýrchatov qalalarynda jáne Zyrıan, Besqaraǵaı sııaqty birqatar aýdandardyń ortalyqtarynda abattandyrý qarqyndy júrgizildi.

Selkeýsiz seriktestik 

Memlekettik-jekemenshik seriktestik aıasynda 2015-2016 jyldar aralyǵynda Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankimen 15,4 mlrd teńgeni quraıtyn úsh jobany qarjylandyrý jóninde nesıelik kelisim jasaldy. Aldaǵy ýaqytta Semeı men Óskemen qalalarynyń jylýmen, sýmen qamtamasyz etetin ınjenerlik kommýnıkatsııa jelilerin jańǵyrtý josparlanyp otyr. Bul jumystar keler jyly bastalady. 

Odan bólek bıyl atalǵan qarjylyq ınstıtýtpen 22,3 mlrd teńgeniń aldyn ala kelisimi jasaldy. Al EQQDB-men jasalǵan kelisimderdiń jalpy quny 37,7 mlrd teńgeni quraıdy. Búgingi kúni Eýropalyq banktiń qaraýynda 250 mlrd teńgeniń 135 jobasy jatyr.

Sol sekildi bıyldan bastap jıyntyq baǵasy 88,8 mlrd teńge turatyn jol ınfroqurylymyna qatysty úsh jobany qaraý boıynsha Azııalyq damý bankimen jumys júrgizilýde. 

Bilim, densaýlyq saqtaý, kólik ınfroqurylymy, turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy salalaryn qamtıtyn memlekettik-jekemenshik seriktestik aıasyndaǵy daıyndalǵan 22 joba iske jaratýǵa taıap tur.

Bıylǵy qańtar aıynda Ulttyq ekonomıka mınıstrligi men Qazaqstan memlekettik-jekmenshik seriktestik ortalyǵy Buqtyrma sý qoımasynyń ústinen kópir salý jobasynyń qujattaryna oń qorytyndy berdi. Qazirgi kúni atalmysh jobany qarjylandyrý máselesi qaralýda. 2017 jyly qurylysty nesıelendirý jóninde aldyn ala kelisimge qol qoıylmaq...

Joǵaryda tizbelep ótken derekterge zer salsaq, keıingi eki jylda aımaqta birsypyra jumystyń atqarylǵanyna kózimiz jetip, kóńilimiz senedi. Bolashaqta qolǵa alynatyn joba-josparlardyń da bir parasyn tanystyryp óttik. Osynyń bári árıne oblystyń damýy úshin ot pen sýǵa túsip, ter tógip júrgen aımaq basshysynyń eńbegi ekenin de esten shyǵarmaǵan jón.