Elena izimen: Balany úlken tennıske berý qansha turady
ASTANA. KAZINFORM – Keıingi jyldary úlken tennıske degen qyzyǵýshylyq artyp keledi. Al Elena Rybakınanyń álemniń birinshi raketkasy atanýy salaǵa ynta tanytqan jastardyń qataryn kóbeıte tústi. Memleket tennısti damytýǵa qandaı qoldaý kórsetip otyr? Jas talanttardyń daıyndyǵyna arnalǵan ınfraqurylym qaı deńgeıde? Taqyrypty Kazinform tilshisi tarqatty.
30 myńnan astam bala tennıspen turaqty aınalysady
Astanalyq Álibı Sapar – Daulet Tennis Academy qatysýshysy. Ol 5 jasynan úlken tennıspen shuǵyldanyp, qazir alys-jaqyn sheteldegi dodalarda baq synap keledi. Aıtýynsha, Elena Rybakına US Open-di baǵyndyrǵannan keıin halyqaralyq jarystarǵa qatysýǵa degen qulshynysy eselenipti.
– Úlken tennıste jyldamdyq, taktıka, tez sheshim qabyldaý óte mańyzdy. Bul sportta fýtboldaǵydaı komandalastarǵa súıene almaısyń, kóbine oıynnyń nátıjesi eki qatysýshynyń sheshimi men sheberligine baılanysty. Kútpegen tehnıkalyq tásilder qoldaný arqyly eksperıment jasaýǵa da múmkindik mol.
Sondyqtan tennıs men úshin jaı ǵana qyzyǵýshylyq emes, óz kúshińe senýdi, jaýapkershilikti, alǵa umtylýdy úıretetin sport túrine aınaldy. Maǵan tennıspen aınalysý unaıdy jáne bolashaqta jetistikterge jetkim keledi. Ásirese Ulttyq qurama múshesi bolyp, Elena Rybakına sııaqty Qazaqstannyń atyn álemge tanytqym keledi, – deıdi jas talant.
Qazaqstan tennıs federatsııasynyń málimetinshe, úlken tennıspen shuǵyldanatyn balalardyń sany jyldan-jylǵa artyp keledi. El kóleminde 10 jasqa deıingi 17 532 bala, 10 jastan joǵary 2 700 jas bala tennıspen júıeli túrde aınalysady. Buǵan qosa, balabaqshalar men mektepterde 36 000-nan astam bala tennıspen tanys.
– Qazaqstan tennıs federatsııasynyń baqylaýymen júzege asyrylatyn JTI baǵdarlamasy bar. Atalǵan baǵdarlamada 1 500-den astam bala qamtylǵan. Al «Baby Tennis» jobasy eldegi 145 balabaqshada iske qosyldy. Qazaqstan tennıs federatsııasy barlyq qajetti qural-jabdyqtardy (raketka, dop, tor) tegin usynady, sonymen qatar tennıs nusqaýshylarynyń eńbegin tóleıdi, – delingen Federatsııanyń Kazinform saýalyna bergen jaýabynda.
Aıta keterligi, 2022 jyldan bastap balalar men jasóspirimderdiń týrnırlerge qatysý kórsetkishi eki ese artqan. QTF aqparatyna súıensek, mundaı ósimge eki sebep bar. Birinshisi, sońǵy tórt jylda úlken tennıste báseke artty, jyl saıyn qatysýshylardyń daǵdysy shyńdala túsýde. Ekinshiden, úlken tennısten halyqaralyq jáne respýblıkalyq saıystar kóbeıgen ári jarystarǵa óńirlerden qatysatyn jas talant kóp.
Tennıspen shuǵyldaný qansha turady?
Úlken tennıspen kásibı turǵyda shuǵyldaný kóp shyǵyndy qajet etedi. Jattyǵý men kýrs quny, kerek-jaraq baǵasy arzan turmaıdy. Mysaly, qazir ata-ana balany úlken tennıske turaqty qatystyrý úshin aıyna kemi 30-40 myń teńge jumsaýǵa májbúr. Jeke ortalyqtardyń baǵa saıasaty ártúrli bolǵanymen ortaq shyǵyn shamalas. Máselen, Astana qalasynda qosymsha kýrstardyń aılyq quny – 20-60 myń teńgege, Almaty qalasynda – 30-80 myń teńge, óńirlerde – 25-45 myń teńge aralyǵynda. Oǵan jolaqy shyǵyny, sporttyq kıim men qural baǵasyn qosyńyz – jıyntyq shyǵyn 80-100 myń teńgege jetýi múmkin.
Árıne, tegin jáne sýbsıdııalanatyn baǵdarlamalar arqyly balalar men jasóspirimderdi jattyqtyrý ortalyqtary jumys isteıtini ras. Qazaqstan tennıs federatsııasy da aımaqtardaǵy jattyqtyrýshylarǵa, talantty balalarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýden kende emes. Múmkindigi shekteýli balalar men balalar úıiniń tárbıelenýshilerine tegin sabaq uıymdastyrylady, kópbalaly otbasylarǵa 50 paıyzdyq jeńildik qarastyrylǵan.
Alaıda bul úlken tennıstiń buqaralyq sıpat alýyna jetkiliksiz. Sondyqtan memleket tennıs ınfraqurylymyn damytýdy jalǵastyrýda. Jyl saıyn jańa tennıs ortalyqtary boı kóterip, óńirlerdegi balalardyń sportpen aınalysýyna jaǵdaı jasalǵan. Federatsııa málimetine súıensek, respýblıkada qatty (hard) jáne topyraq tósemi bar 38 tennıs ortalyǵy jumys isteıdi, onda 364 kort jasalǵan. Al Astana, Almaty, Qaraǵandy jáne Shymkent qalalaryndaǵy tennıs ortalyqtary «Óńirlik tennıs ortalyǵy» mártebesine ıe. Bul ortalyqtar Ortalyq Azııadaǵy týrnır ótkizetin negizgi baza sanalady.
QTF 2035 jylǵa deıin taǵy 15 tennıs ortalyǵyn salýdy josparlap otyr. Joba júzege assa, halyqaralyq týrnır ótkizýge qolaıly qosymsha 160 jańa kort paıda bolmaq.
Búgingi bar ınfraqurylym balalardyń halyqaralyq saıystarda tájirıbe jınaýyna múmkindik bergen. Jyl saıyn 10 jasqa deıingi balalar arasynda – 120-dan astam, 18 jasqa deıingi balalar arasynda 140-tan astam týrnır ótkiziledi. Sonyń 40-tan astamy halyqaralyq statýsqa ıe.
Sarapshylardyń boljamynsha, aldaǵy jyldary úlken tennıske yntaly balalardyń sany artpaq. Oǵan Elena Rybakına, Aleksandr Býblık, Anna Danılına, Jibek Kulambaeva, Ámir Omarhanov sekildi sporshylardyń jeńisi sebep bolǵan. Elena men Aleksandrdy aıtpaǵan kúnniń ózinde, qazirgi jas býyn Zańǵar Nurlanuly men Ámir Omarhanovtyń jeńisti jolyna eliktep ósýde. Olar jasóspirimder arasyndaǵy «US Open-2025», «Australian Open-2026», «Australian Open-2024» týrnırlerinde sátti óner kórsetken bolatyn.
– Elena 2022 jyly Ýımbldondy jeńip alǵanda, barlyq tennıs ortalyqtarynda telefondar toqtaýsyz shyryldady — ata-analar balalaryn sabaqqa jazdyra bastady. Dál osyndaı kórinisti biz jaqynda ǵana baıqadyq. Astana, Almaty jáne basqa da qalalardaǵy tennıs ortalyqtarynda bos oryn joq, júzden astam bala kezekte tur, – dedi Qazaqstan tennıs federatsııasynyń atqarýshy dırektory Medet Baıken.
400 bapkerdiń ITF sertıfıkaty bar
QTF dereginshe, Qazaqstanda KazPIN júıesi jumys isteıdi. Onda lıtsenzııasy bar oıynshylar men bapkerlerdiń ulttyq reıtıngi jasaqtalǵan. Al Halyqaralyq tennıs federatsııasynyń (ITF) balalarǵa arnalǵan «ITF Tennis 10s» halyqaralyq baǵdarlamasyna 14 ulttyq úılestirýshimiz endi. Atalǵan bapkerler jas talanttardy oqytý jáne jarysqa qatystyrý qyzmetin atqaryp keledi.
Eskerer jaıt, keıingi bes jylda ITF sertıfıkaty bar jattyqtyrýshylar sany eki ese artyp, 400-den asty. 2024 jyly Qazaqstannyń jattyqtyrýshylardy oqytý júıesi ITF-tiń kúmis deńgeıine jetken. Búginde bapkerler nusqaýshydan bastap ITF Level 3 deńgeıine deıingi barlyq deńgeı boıynsha biliktilikti arttyrý baǵdarlamasyn júrgizýge quqyly. Oǵan qosa 40 jattyqtyrýshy – ITF Level 2 sertıfıkatyn, 90 maman –CAP Level-1 sertıfıkatyn alǵan.
– Jyl saıyn QTF ulttyq jattyqtyrýshylar konferentsııasyn ótkizedi. Іs-sharada bapkerler tájirıbe almasyp, dárister tyńdap, sheberlik sabaǵyna qatysady. Konferentsııaǵa alys-jaqyn sheteldegi bilikti mamandardy shaqyrý dástúri qalyptasqan. Buǵan deıin spıkerler retinde Hrvoe Jmachıch, Ivan Molına, Karl Maes, Sırıl Jenevýa sekildi tennıs salasyndaǵy tanymal halyqaralyq sarapshylar qatysty, – deıdi Qazaqstan tennıs federatsııasynyń ókilderi.
Mundaı jan-jaqty qoldaý jemisin kórsetti desek bolatyndaı. 2021 jyldan beri Qazaqstan quramasy (12 jasqa deıin) Azııa chempıonattarynda 2 altyn, 2 kúmis jáne 3 qola medal jeńip aldy. U14 quramasy komandalyq álem chempıonatynyń fınaldyq kezeńine úsh ret shyǵyp, 2022 jyly álem boıynsha tórtinshi orynǵa taban tiregenin bilemiz. Tórt jyl ishinde 16 qazaqstandyq tennısshi jasóspirimder arasyndaǵy «Úlken dýlyǵa» týrnırlerinde óner kórsetse, 2022 jyldan bastap otandastarymyzdyń álemdik tennıs dodalaryna qatysý kórsetkishi eki ese ósken.
Aıta keteıik, búgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Elena Rybakınany AQSh ashyq chempıonatyndaǵy jarqyn jeńisimen jáne tennısten «álemniń birinshi raketkasy» mártebesine ıe bolýymen quttyqtaǵan edi.
