Elektrondy temekiniń qaýiptiligi nede - almatylyq dáriger
ALMATY. QazAqparat – Elektrondy temekiler men temeki qospalarynyń quramynda bolatyn suıyqtyq býlanǵan kezde adam densaýlyǵyna qaýipti zattar túziledi. Bul týraly Almaty qalasynyń psıhıkalyq densaýlyq ortalyǵynyń dırektory Sapar Rahmensheev aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Dárigerdiń aıtýynsha, esirtki zattarynyń jańa túrleri – temeki qospalary nemese jasyryn zerthanalarda alynǵan sıntetıkalyq esirtkiler táýeldilik pen zııandylyǵy jaǵynan geroınnen áldeqashan asyp túsken. Sondaı-aq, qazirgi temeki qospalarynyń qaıdan shyqqany belgisiz.
«Bul týraly adamdar ártúrli pikirde. Bireýler bul qospalardyń retseptýrasynyń negizgi sany AQSh zerthanalarynda jasalǵan dese, basqalary olardyń taralýyna Gollandııa men Ulybrıtanııany kinálaıdy, taǵy bireýler ýly zattardy jappaı jetkizip otyrǵan Qytaı dep esepteıdi. Basty másele – esirtkini tutynýshylardyń negizgi bóligi – jastar jáne tutynýshylar jasy barǵan saıyn «jasaryp» barady. Temeki qospalary nemese spaıstar jastar arasynda jyldam tarap ketti», - dedi Sapar Rahmensheev óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmeti alańynda.
Aıtýynsha, temeki qospalaryn satýshylar óz ónimderin aǵzaǵa múldem zııansyz, hosh ıisti zat retinde tanystyrady. Degenmen, temeki qospalarynyń barlyǵynda esirtkilik elitkish qasıeti bar. Olar fızıkalyq jáne psıhologııalyq táýeldilikti týdyrýy múmkin psıhoaktıvti zattardan, ıaǵnı sıntetıkalyq kannabınoıdter negizinde jasalady.
«Temeki shegý qospalary mıǵa kádimgi kannabıs (anasha) sııaqty áser etedi, tek on ese kúshti. Olardy paıdalanǵan adam shynaıy ómirmen baılanysty joǵaltady, ózin-ózi saqtaý túısigi óshe bastaıdy, qozǵalysyn basqarýy buzylady, túkke turmaıtyn sózderdi aıta otyryp, basqalar ony túsinbeıdi degen jeleýmen tez ashýlanady. Psıhozǵa shaldyǵý da jıi ushyrasady», - dep jalǵastyrdy S. Rahmensheev.
Spıker jastar arasynda keń taraǵan esirtki túrleri – JWH temeki qospasyn (jastar arasyndaǵy tilmen aıtqanda, jospar, djıvık, spaıs, mıks, shóp, kók shóp, kitap, jýrnal, boshkı, palych, qatty, jumsaq, hımııa, plastık, jabysqaq, shıe, shokolad, tútin, t.b.) paıdalanǵan soń energııa, eıforııa, uıqysyzdyq jáne gallıýtsınatsııa paıda bolýy múmkin ekenin aıtty. Esirtkiniń áseri toqtaǵanda, qatty alańdaýshylyq, ólim qorqynyshy, úreı, fobııalar týyndaıdy.
«Hımııalyq preparattar ortalyq júıke júıesiniń jasýshalaryn tez buzady, ıntellektige, oılaýǵa, zeıinge, este saqtaýǵa keri áser etedi. Jasóspirimniń tyıym salynǵan nárseni paıdalanyp jatqanyn bilý sonsha qıyn emes. Eń bastysy, muqııat bolý kerek», - dep esepteıdi Sapar Rahmensheev.
Negizgi belgilerdiń arasynda: qozǵalysyn basqarýdyń buzylýy, kóz qarashyqtarynyń keńeıýi, sóziniń túsiniksiz bolýy, emotsıonaldy turǵydan shamadan tys qozý, teriniń qyzarýy nemese kerisinshe, qatty bozarýy. Bas aýrýyna, bir isten ekinshi iske tez aýysý, este saqtaý qabiletiniń tómendeýine shaǵymdary kóbeıedi.
Eske salaıyq, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń Qazaqstanda júrgizgen zertteýi boıynsha elimizde 11 jastan 15 jasqa deıingi jasóspirimder arasynda elektrondy temekini tutyný 3 ese ósken.
Sondaı-aq, «Temeki tútininen azat Qazaqstan úshin» ulttyq koalıtsııasynyń kóshbasshysy Jámıla Sadyqova elektrondy shylymnyń aktsızin qymbattatýdy usynǵan bolatyn.
