Elde jasandy ıntellekt boıynsha halyqaralyq aına zerthanasy qurylady
ASTANA. KAZINFORM – Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Belgııa Koroldigine resmı sapary aıasynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń bastamasymen Qazaqstan men Eýropalyq odaq arasyndaǵy ǵylymı-bilim berý, ınnovatsııalyq jáne tehnologııalyq yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan strategııalyq kelisimder toptamasyna qol qoıyldy.
Qol qoıý rásimine QR Premer-mınıstriniń orynbasary — jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev, sondaı-aq QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek qatysty.
Sapardyń mańyzdy nátıjeleriniń biri D. Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan tehnıkalyq ýnıversıteti, KU Leuven ýnıversıteti, SIM² KU Leuven Turaqty metaldar men mıneraldar ınstıtýty jáne «Astana Hub» avtonomdy klasterlik qory arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylýy boldy. Qujat ShQTÝ-dyń ǵylymı jáne ınjenerlik áleýetin, KU Leuven men SIM² ınstıtýtynyń turaqty metallýrgııa jáne strategııalyq mańyzdy shıkizat materıaldary salasyndaǵy saraptamasyn, sondaı-aq «Astana Hub»-tyń ınnovatsııalyq múmkindikterin biriktiredi.
— Yntymaqtastyqtyń mańyzdy baǵyttarynyń biri — jasandy ıntellekt. Taraptar metallýrgııalyq protsesterdi modeldeý, geologııalyq jáne óndiristik derekterdi taldaý, jańa materıaldardyń qasıetterin boljaý jáne strategııalyq mańyzdy shıkizatty óńdeýdiń tehnologııalyq tizbekterin ońtaılandyrý úshin jasandy ıntellekt quraldaryn paıdalanýdy josparlap otyr. Bul tásil ǵylymı zertteýlerdi jedeldetýge jáne zerthanalyq ázirlemelerden ónerkásiptik óndiriske deıingi joldy qysqartýǵa múmkindik beredi.
Memorandým strategııalyq mańyzdy materıaldardy turaqty óndirý, óńdeý jáne qaıta paıdalaný, ónerkásipti tsıfrlandyrý, akademııalyq utqyrlyqty damytý, halyqaralyq jobalardy iske asyrý, konferentsııalar men jazǵy mektepter ótkizý, sondaı-aq tehnologııalar transferti salalaryndaǵy birlesken zertteýlerdi kózdeıdi, — delingen habarlamada.
Atalǵan kelisim — Horizon Europe baǵdarlamasynyń TiBrerium jobasy aıasynda bastalǵan yntymaqtastyqtyń jalǵasy. Bul joba strategııalyq mańyzdy shıkizat pen turaqty tehnologııalar salasynda eýropalyq jáne qazaqstandyq uıymdardy biriktirdi. Qazaqstan úshin bul shıkizat eksportynan joǵary qosylǵan quny bar bilimdi, tehnologııalar men ónimderdi birlesip jasaýǵa kóshýge jańa múmkindikter ashady.
Taǵy bir mańyzdy nátıje — QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi, QR Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrligi men Gent ýnıversıteti arasynda ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylýy boldy. Memorandým jasandy ıntellektiniń, matematıkalyq modeldeýdiń jáne ınjenerlik esepteýlerdiń irgeli negizi retinde matematıkany damytýǵa baǵyttalǵan. Kelisimniń negizgi elementi Qazaqstanda matematıka, jasandy ıntellekt, modeldeý jáne ınjenerlik esepteýler salasynda aına zerthanasyn qurý bolmaq.
Zerthana ALEM.AI halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵynyń bazasynda Gent ýnıversıtetiniń Taldaý jáne dıfferentsıaldyq teńdeýler ortalyǵy men QR Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Ǵylym komıtetiniń Matematıka jáne matematıkalyq modeldeý ınstıtýtynyń birlesken jobasy retinde qurylatyn bolady.
Gent ýnıversıteti tarapynan ǵylymı úılestirýshi retinde professor Maıkl Rýjanskıı jumys isteıdi. Qazaqstan tarapynan úılestirýdi Matematıka jáne matematıkalyq modeldeý ınstıtýtynyń bas dırektory Mahmud Sadybekov júzege asyrady.
— Aına zerthanasy úlestirilgen formatta jumys istep, qazaqstandyq zertteýshilerge Gent ýnıversıtetiniń ǵylymı saraptamasyna, ádisnamasyna jáne birlesken zertteýlerine qol jetkizýge múmkindik beredi. Mundaı model turaqty halyqaralyq zertteý toptaryn qalyptastyrýǵa jáne ǵylym men ındýstrııanyń qajettilikterine sáıkes yntymaqtastyqty keńeıtýge jaǵdaı jasaıdy.
Zerthanany qurýmen qatar kelisim akademııalyq almasýlardy, onyń ishinde «Bolashaq» baǵdarlamasy aıasyndaǵy múmkindikterdi, konferentsııalar, semınarlar, dárister men qarqyndy mektepter uıymdastyrýdy, zertteýshiler men stýdentterdiń kásibı damýyna arnalǵan baǵdarlamalardy, sondaı-aq birlesken zertteý jáne startap-jobalardy iske qosýdy kózdeıdi, — delingen mınıstrlik habarlamasynda.
Qol qoıý rásimine Premer-mınıstrdiń orynbasary Jaslan Mádıevtiń qatysýy qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtardyń vedomstvoaralyq sıpatyn jáne memlekettiń irgeli ǵylymdy, jasandy ıntellektini jáne tehnologııalyq kásipkerlikti ıntegratsııalaý baǵytyn aıqyndaıdy.
Qol jetkizilgen kelisimderdi iske asyrýda Halyqaralyq ǵylymı-tehnıkalyq ortalyqtyń (HǴTO, ISTC) róli erekshe. HǴTO halyqaralyq ǵylymı kooperatsııany damytýǵa, konsortsıýmdar qurýǵa, birlesken jobalardy daıyndaýǵa jáne qazaqstandyq uıymdardyń eýropalyq zertteý jáne ınnovatsııalyq qurylymdarmen seriktestigin keńeıtýge qoldaý kórsetedi.
HǴTO-nyń qatysýy halyqaralyq saraptamany tartý, ǵylymı dıplomatııany damytý jáne jasandy ıntellekt, strategııalyq materıaldar, ınjenerlik tehnologııalar men ǵylymı kadrlardy daıarlaý salalaryndaǵy jańa jobalardy qoldaý arqyly kelisimderdiń praktıkalyq iske asyrylýyn kúsheıtedi.
Qol qoıylǵan kelisimder Qazaqstan men Eýropalyq odaqtyń ǵylym, ınnovatsııalar jáne joǵary tehnologııalar salalaryndaǵy jaqyndasýynyń biryńǵaı baǵdarlamasynyń bir bóligi bolmaq. Sapar barysynda sondaı-aq Qazaqstannyń Horizon Europe baǵdarlamasyna qaýymdasýy, deep-tech baǵyttaryn damytý, ınjenerlik bilim berý, ǵylymı zertteýlerdi kommertsııalandyrý jáne halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyq máseleleri talqylandy.
Qazaqstan jasandy ıntellekt ǵylymı jáne tehnologııalyq damýdyń barlyq kezeńderinde — irgeli zertteýlerden bastap ónerkásipke engiziletin sheshimderge deıin qoldanylatyn negizgi quralǵa aınalatyn ekojúıeni qalyptastyryp keledi. KU Leuven, SIM², Gent ýnıversıteti, «Astana Hub» jáne HǴTO-men ornatylǵan jańa seriktestikter elimizdiń ǵylymı áleýetin nyǵaıtýdyń ınstıtýtsıonaldyq negizin qalyptastyryp, qazaqstandyq ǵalymdar men ınjenerlerdiń Eýropalyq zertteý keńistigine qatysý múmkindikterin keńeıtedi.
Aıta ketelik Qazaqstanda 100 kıberqaýipsizdik mamanyn daıarlaý bastalǵany týraly jazǵan edik.
