Elde sırek kezdesetin janýarlardyń sany artyp keledi
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstanda jyl saıyn sırek kezdesetin tuıaqty janýarlar men kıikterdiń sany artyp keledi.
Máselen, 2025 jylǵy jaǵdaı boıynsha toǵaı buǵysynyń sany 1 240, qaraquıryq — 16 122, qulan — 4 702, arqar — 17 604 boldy. Elde jabaıy janýarlardy reıntrodýktsııalaý boıynsha júıeli jumys istelip jatyr.
2025 jylǵy esepke alý derekterine sáıkes, kıikterdiń barlyq popýlıatsııalarynyń jalpy sany 3,978 mln boldy. Onyń ishinde Jaıyq popýlıatsııasy — 2 300 000, Betpaqdala popýlıatsııasy — 1 600 000, Ústirt popýlıatsııasy — 78 000.
QR Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi jabaıy janýarlardy reıntrodýktsııalaý boıynsha júıeli jumystar júrgizýde.
2025 jylǵy jaǵdaı boıynsha bezgeldek dýadaqtyń sany 16 487. Onyń ishinde Kendirli-Qaıasan qoryq aımaǵynda — 2 455, Ońtústik Qazaqstanda — 6 146, Arys-Qarataý aýmaǵynda — 1 922, Jýsandalyda — 1 985, Aqtaý-Bozashy qoryqshasynda — 470 jáne Andasaı qoryqshasynda — 3 491 bas mekendeıdi.
2017 jyly Qostanaı oblysynyń ońtústiginde «Altyn Dala» memlekettik tabıǵı rezervatynyń aýmaǵynda qurylǵan jabaıy tuıaqty janýarlardy reıntrodýktsııalaý ortalyǵynda 14 Prjevalskıı jylqysy (12 bıe jáne 2 aıǵyr) bar. 2029 jyldyń sońyna deıin taǵy 40 jylqy ákelý josparlanyp otyr.
Qulan popýlıatsııasyn qalpyna keltirý sharalary aıasynda «Іle-Balqash» rezervatyna 42, «Altyn Dala» rezervatyna 24 qulan, barlyǵy 66 qulan kóshirildi.
Sonymen qatar Qazaqstanda toǵaı ormandarynyń joıylýy, qyryp-joıý jáne qorek qorynyń tapshylyǵy saldarynan HH ǵasyrdyń ortasynda joıylyp ketken Turan jolbarysyn tabıǵatqa qaıtarý baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Popýlıatsııany qalpyna keltirý úshin genetıkalyq turǵydan Turan jolbarysy túr tarmaǵyna barynsha jaqyn Amýr jolbarystary paıdalanylýda.
Jyrtqyshty reıntrodýktsııalaýdyń negizgi alańy Balqash mańynyń ońtústiginde ornalasqan «Іle-Balqash» memlekettik tabıǵı rezervaty boldy. Daıyndyq jumystary júrgizilgen jyldar ishinde jolbarystar úshin turaqty qorek bazasyn qalyptastyrý maqsatynda rezervatqa tuıaqty janýarlar — qulandar, qaraquıryqtar jáne qabandar ákelindi. 2026 jylǵy tamyzda munda alǵash ret Úmit esimdi urǵashy Amýr jolbarysy tabıǵı mekendeý ortasyna jiberildi.
Eske salaıyq, Qazaqstan aýmaǵynda omyrtqaly janýarlardyń 835 túri mekendeıdi. Onyń ishinde sútqorektiler — 178 túr, qustar — 489 túr (onyń 396 túri Qazaqstanda uıalaıdy, qalǵandary tek qystaýǵa ushyp keledi nemese kóktemde jáne kúzde ushyp ótedi), baýyrymen jorǵalaýshylar — 49, qosmekendiler — 12, balyqtar — 104 jáne dóńgelekaýyzdylar — 3 túr.
El aýmaǵynda omyrtqasyz janýarlardyń shamamen 100 myń túri, onyń ishinde keminde 50 myń jándik túri mekendeıdi dep boljanady.
Sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi tóngen janýarlarǵa omyrtqaly janýarlardyń 132 túri men túr tarmaǵy jáne omyrtqasyz janýarlardyń 96 túri jatady.
Ań aýlaý obektilerine sútqorektilerdiń 35 túri (onyń ishinde 27 terisi baǵaly ań jáne 8 tuıaqty janýar) jáne qustardyń 59 túri jatady.
Aıta ketelik «Altyn Emelde» Qyzyl kitapqa engen dala qyranynyń eki uıasy anyqtalǵan edi.
