Elde kóleńkeli ekonomıkanyń úlesi 15,69%-ǵa deıin azaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń ekonomıkalyq protsesterdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmalary aıasynda kóleńkeli ekonomıkaǵa jáne baǵaly metaldardyń zańsyz aınalymyna qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha keńes ótti. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Qatysýshylar kóleńkeli aınalymdy qysqartý, ekonomıkalyq protsesterdi tsıfrlandyrý jáne keıbir salada baqylaýdy kúsheıtý jumystarynyń nátıjesin qarady. Zergerlik naryqtaǵy jaǵdaıǵa jáne ony odan ári zańdastyrý jónindegi usynystarǵa da nazar aýdaryldy.
QR Qarjy mınıstrligi Memlekettik kirister komıtetiniń dereginshe, sońǵy bes jylda kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımyl salasynda 24 normatıvtik quqyqtyq akt qabyldanyp, 20 aqparattyq júıe jańǵyrtylǵan. JІÓ-degi baqylanbaıtyn ekonomıkanyń úlesi 2023 jylǵy 17,58%-dan 2025 jyly 15,69%-ǵa deıin nemese 1,89 paıyzdyq tarmaqqa tómendedi.
Kóleńkeli aınalymdy qysqartýdyń negizgi quralynyń biri memlekettik aqparattyq júıelerdi tsıfrlandyrý jáne ıntegratsııalaý bolyp qala beredi. «Veterınarııalyq-sanıtarııalyq saraptama» modýlin, ósimdik sharýashylyǵyndaǵy qadaǵalaýdyń tsıfrlyq júıesin, TAІJ jáne BABJ-ny «KEDEN» júıesimen ıntegratsııalaý sekildi aýyl sharýashylyǵynda ónimniń qozǵalysyn ótpeli baqylaý quraldary engizilýde. Munaı-gaz sektorynda jáne energetıkada MÓZ-de shıkizat balansyn esepke alý aspaptary ornatylyp, JJM boıynsha taldamalyq vıtrınalar qalyptastyrylady. Rezervýarlardy esepteý quraldarymen jaraqtandyrýdy qarastyratyn túzetýler daıyndalǵan. Saýdada sheteldik ruqsat blankileri tsıfrlandyrylyp, navıgatsııalyq plombalar qoldanylady. Taýarlardy tańbalaý jáne katalogtaý keńeıtilip, Digital bazaar júıesi ázirlenýde.
Qurylys salasyn tsıfrlandyrý jalǵasýda. Memlekettik qala qurylysy kadastrynyń avtomattandyrylǵan tsıfrlyq júıesi arqyly bas josparlar men egjeı-tegjeıli josparlaý jobalarynyń esebi júrgiziledi. Bıyl Qportal.kz biryńǵaı qurylys portaly men jasandy ıntellekt kómegimen jobalardy tekseretin pılottyq joba iske qosyldy. Taǵy bir másele — ózin-ózi jumyspen qamtýshylardyń qyzmetin zańdastyrý. Memlekettik kirister komıteti Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligimen birlesip, 45 ınternet-platforma ıntegratsııasyn aıaqtady. MKK aqparattyq júıesinde jańa mártebede alǵash ret 774,2 myń ekonomıkalyq belsendi azamat tirkeldi. Búgingi kúni barlyǵy 922,5 myń ózin-ózi jumyspen qamtyǵan adam resmı tirkelse, onyń 94%-y ınternet-platforma arqyly jumys isteıdi. Olar qazirdiń ózinde 9,9 mlrd teńge áleýmettik tólem tólegen.
Sondaı-aq keńeste kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımyl jónindegi Qarjy monıtorıngi agenttiginiń jumys nátıjesi qaraldy. Taǵy bir baǵyt zergerlik naryqqa jáne baǵaly metall aınalymyn zańdastyrýǵa arnaldy.
Ónerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń málimetinshe, 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha zergerlik buıymdardyń ishki naryǵynyń kólemi shamamen $168 mln-dy qurap, 3,4%-ǵa ulǵaıdy. Bul rette óndiris 31%-ǵa $7,2 mln-ǵa deıin ósti, eksport $65,4 mln-dy qurady.
Naryqqa qatysýshylardyń baǵalaýy boıynsha, zergerlik buıymdar aınalymynyń edáýir bóligi áli de kóleńkede. 2025 jyly lombardtar «Taý-Ken Altyn» JShS-ǵa óńdeýge bir jyl burynǵy 3,8 tonnaǵa qaraǵanda 3,2 tonnaǵa jýyq baǵaly metall synyqtary men qaldyqtaryn bergen. Osyǵan baılanysty Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen birlesip, affınajdyq sýbektilerge synyqtar men qaldyqtardy mindetti túrde tapsyrý, sondaı-aq olardy qabyldaý jáne ótkizý qaǵıdasyn jetildirýdi pysyqtaý usynyldy.
Serik Jumanǵarın zergerlerdiń zańdy jumysy úshin jaǵdaı jasaý jáne olardy qoljetimdi shıkizatpen qamtamasyz etý qajettigine erekshe nazar aýdardy.
— Zerger — bul naǵyz óner ıesi. Olardyń kásibi urpaqtan urpaqqa jalǵasyp keledi. Bizdegi iri zergerlik ortalyqtardy saqtap, ony zańdy salaǵa barynsha jetkizý mańyzdy. Onyń ishinde zergerlerdiń zańdy altyn kózine qol jetkizýin qamtamasyz etý mańyzdy. Jumys úshin ashyq jaǵdaı jasaý salany zańdastyrýdyń negizgi qadamynyń biri bolmaq, — dedi Serik Jumanǵarın.
Taǵy bir másele — zergerlik buıymdardy mindetti tańbalaý. 2024 jyly zergerlik buıymdardy tańbalaýǵa naryqtyń 45 sýbektisi usynsa, 2025 jyly olardyń sany 959-ǵa jetti. Bul rette zergerlik buıymmen jumys isteıtin salyq tóleýshilerdiń jalpy sany 3 520. Osylaısha, ótken jyly sýbektilerdiń shamamen 27%-y mindetti tańbalaýdan ótti. Joǵary táýekel sýbektilerin anyqtaý jáne tıisti baqylaý is-sharasyn, onyń ishinde qaıta óńdelgen zergerlik buıymdardy aınalymǵa qaıta engizý máselesin KRMK-men birlesip júrgizý usynyldy.
Keńes sońynda Serik Jumanǵarın Kóleńkeli ekonomıkaǵa qarsy is-qımyl jónindegi 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etýdi, vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy kúsheıtýdi jáne kóleńkeli shemalardy anyqtaý jumysyn jalǵastyrýdy tapsyrdy.
Sondaı-aq baǵaly metall aınalymy men zergerlik naryqty retteýdi jetildirý usynystaryn pysyqtaý tapsyryldy.
Aıta ketelik bıyl zergerlik buıymdar tsıfrlyq baqylaýǵa alynatyny týraly jazǵan edik.
