Elde qandaı teri aýrýlary tegin emdeledi

2026 jylǵy 1 shildeden bastap kúshine engen Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasynyń 32-babynda azamattardyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa jáne zańda belgilengen jaǵdaılarda tegin medıtsınalyq kómek alýǵa quqyǵy bekitilgen. Bul kepildik teri aýrýlary men jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa medıtsınalyq kómek kórsetýge de qoldanylady.

QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligine qarasty Qazaq dermatologııa jáne ınfektsııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń joǵary oqý ornynan keıingi jáne qosymsha bilim berý bóliminiń meńgerýshisi Sánııa Ospanovanyń aıtýynsha, teri aýrýlary men JJBI kezinde tegin dıagnostıka men em kepildendirilgen tegin medıtsınalyq kómek (TMKKK) jáne mindetti áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý (MÁMS) aıasynda kórsetiledi.

Eń aldymen, bul epıdemıologııalyq turǵydan qaýipti áleýmettik mańyzy bar juqpaly aýrýlarǵa, onyń ishinde merezge (sıfılıs), sondaı-aq arnaıy emdeýdi jáne turaqty baqylaýdy qajet etetin keıbir aýyr sozylmaly dermatozdar men tuqym qýalaıtyn teri aýrýlaryna qatysty.
Al basqa teri aýrýlary men jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalar boıynsha tegin medıtsınalyq kómektiń kólemi ár patsıentke jeke aıqyndalady. Bul dıagnozǵa, medıtsınalyq kórsetilimge, kórsetiletin kómektiń túrine, joldamanyń bolýyna jáne patsıenttiń MÁMS júıesindegi mártebesine baılanysty. Al shuǵyl medıtsınalyq kómek saqtandyrý mártebesine qaramastan kórsetiledi.

— Kóp jaǵdaıda beıindi mamannyń qabyldaýyna alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómek dárigeriniń joldamasymen barady. Degenmen dermatovenerologııalyq aýrýlary bar patsıentter jalpy praktıka dárigeriniń joldamasynsyz-aq dermatovenerologqa tikeleı júgine alady. Biraq bul barlyq tekserý men em avtomatty túrde tegin kórsetiledi degendi bildirmeıdi. Qyzmettiń qarjylandyrylýy dıagnozǵa, medıtsınalyq kórsetilimderge, patsıenttiń saqtandyrý mártebesine jáne qajetti qyzmettiń TMKKK nemese MÁMS paketine enýine baılanysty sheshiledi, — deıdi Sánııa Ospanova.

Búginde Qazaqstanda dermatovenerologııalyq kómek birneshe deńgeıde kórsetiledi. Aldymen aýrý alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómek deńgeıinde anyqtalady. Qajet bolǵan jaǵdaıda patsıent aýdandyq, oblystyq nemese respýblıkalyq deńgeıdegi mamandandyrylǵan medıtsınalyq uıymdarǵa jiberiledi.

Óńirlerde kópbeıindi aýrýhanalar janynan dermatovenerologııalyq kabınetter, bólimsheler men mamandandyrylǵan ortalyqtar jumys isteıdi. Al Qazaq dermatologııa jáne ınfektsııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵy salanyń uıymdastyrýshylyq-ádistemelik jumysyn úılestirip, mamandar daıarlaýmen qatar, patsıentterge mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómek kórsetedi.

Aýyl turǵyndaryna alǵashqy kómek dárigerlik ambýlatorııalarda, feldsherlik-akýsherlik jáne medıtsınalyq pýnktterde kórsetiledi. Qajet bolǵan jaǵdaıda olar aýdandyq nemese oblystyq dermatovenerologtarǵa joldanady.

Medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrý úshin telemedıtsına arqyly keńes berý, kóshpeli qabyldaýlar men jyljymaly medıtsınalyq keshender keńinen paıdalanylyp keledi. Jańadan ashylǵan aýyldyq alǵashqy medıtsınalyq-sanıtarlyq kómek nysandary da telemedıtsınalyq keńes berýge qajetti jabdyqtarmen jabdyqtalǵan.

Soǵan qaramastan, óńirlerde mamandandyrylǵan medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligi áli de árkelki.

— Turǵylyqty jerde keńes alyp, alǵashqy tekserýden ótip, bastapqy em qabyldaý múmkindigi jyldan-jylǵa artyp keledi. Alaıda kúrdeli zerthanalyq zertteýler, fototerapııa, aýyr sozylmaly dermatozdardy emdeý jáne statsıonarlyq kómek negizinen oblystyq, qalalyq medıtsınalyq uıymdar men respýblıkalyq ǵylymı ortalyqta kórsetiledi. Sondyqtan mundaı kómektiń qoljetimdiligi óńirdegi beıindi mamandardyń jetkiliktiligine, medıtsınalyq jabdyqtalýyna, kólik qatynasyna jáne patsıentti tıisti medıtsınalyq uıymǵa der kezinde jiberý júıesine tikeleı baılanysty, — deıdi Sánııa Ospanova.

Memlekettik medıtsınalyq uıymdarda dermatovenerologııalyq kómek klınıkalyq hattamalar men qoldanystaǵy standarttarǵa sáıkes kórsetiledi. Dıagnozyna qaraı patsıentterge dermatoskopııa, zerthanalyq jáne mıkroskopııalyq zertteýler, bakterıologııalyq sebindi, jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa serologııalyq jáne PTR zertteýleri, al qajet bolǵan jaǵdaıda bıopsııa materıalyna gıstologııalyq taldaý jasalady.

Kóptegen mamandandyrylǵan medıtsınalyq uıymda UVA jáne 311 nm UVB sáýlelerine negizdelgen zamanaýı fototerapııa ádisi qoldanylady.

Em ambýlatorııalyq jaǵdaıda, kúndizgi nemese táýlik boıy jumys isteıtin statsıonarda júrgiziledi. Oǵan syrtqa jaǵylatyn jáne júıeli dárilik terapııa, fızıoterapııalyq em-sharalar, shaǵyn medıtsınalyq aralasýlar men keıingi dıspanserlik baqylaý kiredi. Degenmen keıbir emdeý tásilderiniń qoljetimdiligi qoıylǵan dıagnozǵa, medıtsınalyq kórsetilimderge, patsıenttiń saqtandyrý mártebesine, medıtsınalyq uıymdaǵy qajetti jabdyqtyń bolýyna jáne onyń Áleýmettik medıtsınalyq saqtandyrý qorymen jasalǵan shartyna baılanysty.

Dárigerlerdiń aıtýynsha, sońǵy jyldary patsıentterdiń qandaı shaǵymmen júginetini aıtarlyqtaı ózgergen joq.

— Kóbine dermatıt, ekzema, psorıaz, bezeý jáne rozatsea sııaqty teriniń qabyný jáne sozylmaly aýrýlaryna shaldyqqan adamdar keledi. Sondaı-aq teri men tyrnaqtyń sańyraýqulaq jáne parazıttik aýrýlary, bas terisiniń aýrýlary, meńder men basqa da teri túzilisterine qatysty shaǵymdar jıi aıtylady. Budan bólek, jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalarǵa kúdik týǵannan keıin nemese qorǵanýsyz jynystyq qatynastan soń tekserilýge keletinder de az emes. Mundaı ınfektsııalar kóp jaǵdaıda uzaq ýaqyt eshqandaı belgi bermeıtindikten, kóbine tek medıtsınalyq tekserý kezinde anyqtalady. Sonymen birge uzaq baqylaýdy, fototerapııany, júıeli nemese bıologııalyq emdi qajet etetin aýyr ári jıi qaıtalanatyn sozylmaly dermatozdary bar patsıentterdiń sany da kóbeıip keledi, — deıdi Sánııa Ospanova.

Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda jynystyq jolmen beriletin ınfektsııalardyń aldyn alý men olardy erte anyqtaý baǵytynda júıeli jumys júrgizilip jatyr. Dermatovenerologııalyq kómek kórsetý standarty mundaı ınfektsııalardy anyqtaýdy, esepke alýdy, naýqaspen baılanysta bolǵan adamdardy tekserýdi jáne qajetti emdeý-profılaktıkalyq sharalardy júrgizýdi qamtıdy.

Qazaqstanda AITV ınfektsııasynyń aldyn alý júıesi aıasynda qupııa testileý men keńes berý qyzmetteri qoljetimdi. Sondaı-aq medıtsınalyq kórsetilim bolǵan jaǵdaıda baılanysqa deıingi jáne baılanystan keıingi profılaktıka júrgiziledi. Bul sharalar profılaktıkalyq jáne medıtsınalyq kómektiń qoljetimdiligin arttyrýǵa, qoǵamdaǵy stıgmany azaıtýǵa ári adamdardy aýrýdy erte anyqtaý úshin der kezinde mamanǵa qaralýǵa yntalandyrýǵa baǵyttalǵan.

Buǵan deıin AITV-men ómir súretin adamdardyń ómir sapasy, em qabyldaýy jáne qoǵamdaǵy stıgma máselesi týraly jazǵan edik.