Elbasynyń Joldaýyn oryndaý aıasynda munaı-gaz sektorynda iske asyrylǵan negizgi jumystar nátıjesi
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan - munaıly el. Shıki munaı ótken jyly elimizdegi eksport kóleminiń basym bóligin qurady. Munaı óndirisi boıynsha respýblıkamyz álem boıynsha 17 orynda. Bul árbir azamatqa jyl saıyn ortasha eseppen 4,5 tonnany quraıdy.
Elimizdiń turaqty ekonomıkalyq ósiminiń strategııalyq mańyzdylyǵyn saqtaý - Elbasynyń 2017 jylǵy 31 qańtardaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda munaı-gaz salasy úshin qoıylǵan basty mindettiń biri.
Energetıka mınıstrligimen munaı-gaz kesheniniń, onyń ishinde geologııalyq barlaý, atom jáne ýran salalarynyń damýyna serpin beretin jobalyq basqarý sheńberinde 14 bastama júzege asyrylýda.
2025 jylǵa qaraı munaı óndirý kólemin 107,3 mln. tonnaǵa deıin, gaz óndirý kólemi 77,3 mlrd. tekshe metrge deıin arttyrý josparlanýda. Ekologııalyq standarty bar munaı ónimderiniń óndirisi úshin munaı óńdeýdiń jyl saıynǵy kólemi shamamen 17 mln. tonnany quraıtyn bolady.
Bastamalardy tabysty iske asyrý 2025 jylǵa qaraı otyn-energetıkalyq kesheniniń qosylǵan qun salyǵynyń orta jyldyq ósý qarqyny aǵymdaǵy bazalyq kórsetkishtiń 2,4% deńgeıinde 4,1%-ǵa qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Al 2017-2025 jyldar aralyǵyndaǵy ınvestıtsııalardyń jalpy kólemi 17,5 trln. teńgeden astam somany quraıdy. Onyń ishinde 97% jeke qarajat esebinen qamtamasyz etiledi.
Jalpy alǵanda, energetıka salasynda aǵymdaǵy jyldyń 10 aı kórsetkishiniń damý serpini 2016 jyldyń uqsas merzimine qaraǵanda oń nátıje kórsetip keledi. Naqtylap ataıtyn bolsaq, Qashaǵan - 6,5 mln.tonna, Teńiz -23,7 mln.tonna jáne Qarashyǵanaq -10,3 mln. tonna iri jobalar esebinen bıyl munaı óndirý kólemi 71,1 mln. tonnany qurady. Byltyrǵy osy ýaqytta bolǵan kórsetkishtermen salystyratyn bolsaq, bul 11,4%-ǵa kóbirek.
Sondaı-aq, gazdy óndirý kólemi 43,5 mlrd. tekshe metrdi qurady. Aldyńǵy jyldyń uqsas merziminde bul kórsetkish 15,6%-ǵa kem bolatyn. Al munaıdy óńdeý kólemi byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 2,8%-ǵa artyp, 12,2 mln. tonnany qurady.
Aıta keteıik, otandyq ishki naryqty otandyq janar-jaǵar maımen qamtamasyz etý úderisi josparda kórsetilgen kólemnen asyrylyp oryndalýda. Eger dızeldik otynmen qamtamasyz etý jospar boıynsha 86% bolatyn bolsa, búgingi tańda atalǵan kórsetkish- 86,7%. Avıakerosın tarapynan da tapshylyq baıqalmaıdy, jospar boıynsha tıisti 47% kólem 49,3%-ben oryndalýda.
Aldyńǵy jyldyń 10 aıymen salystyrǵanda suıytylǵan gaz óndirisiniń kólemi 11,6%-ǵa artyp, bıyl 2,4 mln tonnany qurady. Uqsas ósý kórsetkishterin munaı men gaz eksportynda, óndirilgen elektr energııa, kómir jáne ýran kóleminde baıqaýǵa bolady.
QR Energetıka mınıstrligi Jer qoınaýy kodeksi jáne Salyq kodeksi jobalarynda ákimshilik rásimderdi jeńildetý boıynsha túbegeıli normatıvter ázirlegen bolatyn. Atalǵan ózgerister jer qoınaýyn paıdalaný salasyn, onyń ishinde geologııalyq barlaýdy yntalandyrý maqsatynda jasaldy. Qazirgi ýaqytta Kodekster jobasy QR Parlamentiniń qarastyrylýynda. Jalpy, munaı geologııalyq barlaýǵa tartylatyn eń tómengi qosymsha ınvestıtsııalarynyń kólemi shamamen 800 mln. dollar - 1 mlrd. AQSh dollardy qurý kerek.
Sondaı-aq, «Tsıfrlandyrylǵan Qazaqstan» baǵytynda mınıstrlikpen aqparattyq júıelerdi engizý boıynsha bastamalar sheńberinde belsendi túrde jumystar júrgizilýde. Atap aıtsaq, SanaField ıntellektýaldy ken orny, «Tsıfrlandyrylǵan kenish» aqparattyq júıesi, munaıdy esepke alý aqparattyq júıesi, «Qazaqstan Respýblıkasynyń jer qoınaýyn biryńǵaı memlekettik basqarý júıesi» Integratsııalanǵan aqparattyq júıesin damytý syndy jumystar júrgizildi.
